Yanıltıcı İklim Koruma Reklamı

OLG Düsseldorf, 4 Aralık 2025 tarihli karar – Az. I-20 U 38/25

Çevre ve iklim koruma, birçok tüketici için satın alma kararında merkezi bir rol oynar. Bu doğrultuda, şirketler reklamlarında sıkça “iklim nötr”, “CO2 nötr” veya “sürdürülebilir” gibi ifadelere başvururlar. Ancak, bu tür terimler yasal açıdan hassastır: Haksız Rekabet Kanunu’na (UWG) göre, muhatap olunan kitlede yanlış bir genel izlenim oluşturuyorsa veya önemli bilgiler eksikse gayri meşru olabilirler.

OLG Düsseldorf, 4 Aralık 2025 tarihli kararıyla (Az. I-20 U 38/25) bir havayolu firmasının çevrimiçi tekliflerini kısmen onayladı. Karar, çevre odaklı reklam beyanlarına yönelik daha sıkı bir yargı uygulamalarını izlemektedir. Almanya Yüksek Mahkemesi, 27 Haziran 2024 tarihli kararıyla (Az. I ZR 98/23) şu konuda netlik getirmişti: “iklim nötr” gibi çok anlamlı çevre terimlerinde, somut anlamlar genellikle reklamın kendisinde anlaşılır şekilde açıklanmalıdır; reklam ifadesi dışında veya bir bağlantı aracılığıyla yapılan bir işaret, düzenlemeye bağlı olarak yeterli olmayabilir.

“Daha Sürdürülebilir Uçuş”: Rezervasyon İşleminde Ek Seçenek

Dava konusu olayda, havayolu şirketi çevrimiçi rezervasyon sürecinin son adımında, “Diğer Seçenekler” altında bir ek ücret karşılığında (9 Euro) uçuşun CO2 emisyonlarını iklim koruma projelerine katkı yaparak dengeleme seçeneği sunuyordu. Teklif, şu ifadelerle tanıtılmıştı:

“Daha sürdürülebilir uçun. Birlikte uçuşları daha sürdürülebilir hale getiriyoruz. Şimdi yüksek kaliteli iklim koruma projelerine katkı yaparak uçuşunuzun CO2 emisyonlarını dengeleyebilirsiniz.”

“Daha fazla bilgi edinin” üzerinden kullanıcılar, ek bilgilere ulaşıyordu, örneğin:

“Eğer uçuşunuzun CO2 emisyonlarını dengelerseniz, iklim koruma projelerini desteklersiniz … CO2 nötr uçuşun geleceği sadece bir tık uzakta.”

Ek olarak, “Sustainable Aviation Fuel” (SAF) kullanımını destekleme fırsatı da sunuluyordu. Burada açıklanıyordu, SAF’ın fosil uçak yakıtına kıyasla CO2 emisyonunu önemli ölçüde azaltabileceği (en azından %80).

Yanıltma Davası: Tüketicinin Bekleyebilecekleri

Tüketici Merkezleri ve Dernekleri Federal Birliği, tasarımın yanıltıcı olduğunu savundu ve durdurulmasını talep etti. Daha çok belirtildiği üzere:

• Tüketiciler açıklamaları, uçuşun ek ödeme ile birlikte tamamen iklim nötr olacağı şeklinde anlayabilirler.
• Uçuş sırasında CO2 dışında, önerilen dengeleme ile kapsanmayan diğer iklim etkileyici etkiler (örneğin, azot oksitleri, kondens çizgileri) meydana gelir.
• “Sürdürülebilir” terimi, bu bağlamda özellikle kapsamlı bir çevresel rahatlama olarak anlaşılabilir.

Düsseldorf Yerel Mahkemesi başlangıçta davayı reddetti. Onun görüşüne göre, önerinin CO2 dengelemesine yönelik olduğu ve tam bir iklim nötrlüğü sözü vermediği açıktı.

Ortalama Tüketicinin Genel İzlenimi Önemlidir

Düsseldorf Yüksek Mahkemesi konuyu kısmen farklı değerlendirdi ve kararı kısmen değiştirdi. Mahkemenin görüşüne göre, tek tek ifadelerin izole bir şekilde doğru olup olmadığından ziyade, reklamın ortalama bir tüketicide oluşturduğu genel izlenim esas alınmalıdır.

Mahkeme ayrıca, “CO2 nötr” ve “iklim nötr” terimlerinin genel kullanımda sıklıkla eş anlamlı olarak kullanıldığına dikkat çekti. Bu durum, kamuoyunun önemli bir kısmında ek ödemenin uçuşun tüm iklimle ilgili etkilerini dengeleyeceği izlenimini yaratabilir. Ancak, bu durumda önerilen dengeleme yalnızca CO2 emisyonlarına yönelikse ve diğer iklim etkileyici etkiler dikkate alınmıyorsa bu doğru değildir.

Sonuç: Düsseldorf Yüksek Mahkemesi’nin görüşüne göre, havayolu şirketi açık ve net bir şekilde yalnızca CO2 emisyonlarının dengeleneceğini ve bu nedenle uçuşun tamamen “iklim nötr” olmayacağını belirtmeliydi. Bu uyarı, reklam beyanıyla doğrudan bağlantılı bir şekilde konumlandırılmalı ve bu şekilde formüle edilmelidir.

SAF Uyarısı Şikayet Edilmedi

Düsseldorf Yüksek Mahkemesi, SAF teklifiyle ilgili açıklamaları ise şikayet etmedi. Burada belirleyici nokta, belirtilen CO2 salınımı azaltma oranının (%80’in üzerinde) somut ve doğrulanabilir olması ve bunun tam bir iklim nötrlüğü sağladığı izlenimi yaratmaması idi. Ayrıca, mahkeme “sürdürülebilir” terimini, bu bağlamda açıklanan azaltma bilgileriyle yeterince desteklenmiş genel bir değer ifadesi olarak değerlendirdi.

Gelecek: 2026’dan itibaren daha sıkı kurallar ve „Green Claims“ ile ilgili artan gereksinimler

OLG revizyonu kabul etmedi ve benzer reklamların Eylül 2026’dan itibaren daha sıkı kurallar altında sorun olabileceğine atıfta bulundu. Belirli bir yasama sürecinden bağımsız olarak trend açık: Çevre ve iklim ifadeleri her zaman daha kesin, kanıtlanabilir ve anlaşılır olmalı.

Zaten bugün UWG’ye göre özellikle şunlar geçerlidir:

• Yanıltıcı Yasağı: Reklam yanlış veya aldatıcı olabilecek bilgiler içermemelidir (özellikle § 5 UWG).
• Temel bilgilerin şeffaflığı: Temel kısıtlamalar (ör. „sadece CO2, diğer iklim etkileri değil“) saklanmamalıdır (özellikle § 5a UWG).
• Kanıtlanabilirlik: Çevresel iddiaların anlamı ve kapsamı, uyuşmazlık durumunda somut bir şekilde ortaya konabilmelidir (ör. telafi metodolojisi, projelerin kalitesi, hesaplama yaklaşımı, sistem sınırları).

Hukuka uygun iklim koruma reklamı için pratik ipuçları

İklim koruma ile reklam yapan şirketler özellikle şunları yapmalıdır:

• belirsiz terimleri („iklim nötr“, „CO2 nötr“, „sürdürülebilir“) açıklama (Tam olarak ne dengeleniyor? Hangi emisyonlar değil? Hangi sistem sınırları geçerli?).
• Bilgileri şu şekilde düzenleyin ki doğrudan reklam bağlamında fark edilebilir olsun (birkaç tıklamadan sonra “saklanmış” değil).
• kompensasyonda şu açıklansın: kaçınma/azaltma mı yoksa kompensasyon mu söz konusu – ve hangi standartlar temel alınıyor.
• Eylem sadece kısmi yönleri kapsıyorsa genel abartmalardan kaçının (ör. sadece CO2, tam iklim etkisi yerine).

Karar göstermektedir ki: Gerçek bilgilere sahip kısmi bilgiler bile reklamın genel etkisinin izleyicilerde daha fazla beklenti oluşturması durumunda kabul edilemez olabilir. Çevreyle ilgili reklam yapanlar bu nedenle özellikle dikkatli ve anlaşılır şekilde ifade etmelidir.

Rekabet hukukunda reklam ifadelerinin incelenmesi ve hazırlanması konusunda ihtiyaç halinde memnuniyetle destek veriyoruz.

Dijital dünyada telif hakkı: Videolar, görseller ve yaratıcı içerikler için koruma

\r\nTelif hakkı; filmler, cep telefonu videoları, görseller, müzik ve diğer yaratıcı eserler gibi fikri mülkiyetin korunmasının temelini oluşturur. Eser sahiplerine, eserlerinin kullanımına, değerlendirilmesine ve yayımlanmasına ilişkin karar verme konusunda münhasır hak sağlar. İçeriklerin hızla üretildiği, paylaşıldığı ve yayıldığı akıllı telefonlar ve sosyal medya çağında telif hakkı merkezi öneme sahiptir. Yalnızca hak sahiplerinin ekonomik menfaatlerini değil, aynı zamanda eser sahibinin eseriyle olan kişisel bağını da korur.\r\n

Telif hukukunda temel haklar ve koruma mekanizmaları

\r\nTelif hakkının tanıdığı en önemli haklar arasında eserlerin çoğaltılması, yayılması ve kamuya iletilmesi hakları yer alır. Ayrıca telif hakkı, kullanım haklarının devrini ve kullandırılmasını düzenler; böylece eser sahipleri videolarının, görsellerinin veya filmlerinin kim tarafından — ister özel, ister editoryal, ister ticari amaçla — kullanılabileceğine karar verebilir. Urheberpersönlichkeitsrechte olarak adlandırılan eser sahibinin manevi hakları da eserin tahrif edilmesine veya istenmeyen biçimde değiştirilmesine karşı koruma sağlar ve eser sahibine müellifliğinin tanınmasını güvence altına alır.\r\n

Uygulamada telif hakkı: Sosyal medya, akıllı telefon ve hukuka uygun kullanım

\r\nGünlük hayatta ve özellikle akıllı telefonla cep telefonu videoları ve filmler üretirken, telif hukukunun temel düzenlemelerini bilmek önemlidir. Kendi içeriğini üreten kişiler, değerlendirme imkânları ve kullanım haklarının devri konusunda erken aşamada bilgi edinmelidir. Aynı şekilde, başkalarına ait eserlerin yetkisiz kullanımı veya eser sahibinin manevi haklarının göz ardı edilmesi gibi tipik hatalardan kaçınmak gerekir. Videoların ve görsellerin çoğu zaman birkaç tıklamayla paylaşıldığı sosyal medyada telif hakkı ihlali riski büyüktür.\r\n\r\nTelif hakkı ihlallerini önlemek için, kendi eserlerini örneğin bir copyright bildirimiyle açıkça işaretlemek ve başkalarına ait içerikleri kullanırken gerekli lisansları veya izinleri her zaman temin etmek önerilir. Affiliate linkler ve diğer yöntemler de eser sahiplerinin haklarını korumaya ve değerlendirme sürecini şeffaf biçimde düzenlemeye yardımcı olabilir.\r\n\r\nEser sahibi veya eserlerden yararlanan (verwerter) olarak faaliyette bulunan kişiler, telif hakkına ilişkin güncel bilgiler, düzenlemeler ve ipuçları hakkında düzenli olarak bilgi edinmelidir. Böylece yalnızca hukuki tuzaklardan kaçınılmaz, aynı zamanda kendi hakları ve fikri mülkiyet etkili biçimde korunur.\r\n

Kayıtlar telif hukuku kapsamında korunur – Frankfurt Eyalet Mahkemesi (LG Frankfurt) – 2-06 O 299/24

\r\nCep telefonuyla yapılan video kayıtları çok sayıda olayda çekilmektedir. Frankfurt Eyalet Mahkemesi, 16 Mayıs 2025 tarihli kararıyla (Az. 2-06 O 299/24) cep telefonu/akıllı telefonla yapılan video kayıtlarının da telif hakkı kapsamına girdiğine ve buna göre telif hukuku ile korunduğuna hükmetti.\r\n\r\nTelif hakkı, sınai mülkiyetin korunmasının klasik bir alanıdır. Urheberrechtsgesetz’in (UrhG) 2. maddesi uyarınca müzik, filmler, fotoğraflar, yazılı eserler, güzel sanat eserleri ve diğer eserler telif hakkı ile korunabilir. Ancak cep telefonuyla yapılan video kayıtlarında telif koruması daha az açık şekilde düzenlenmiştir. LG Frankfurt, cep telefonu kayıtlarının her ne kadar bir film niteliğinde olmadığını, buna rağmen “Laufbild” olarak telif hakkı kapsamına girdiğini ve telif hukuku ile korunduğunu tespit etti. MTR Legal Rechtsanwälte adlı ekonomi hukuk bürosunun — telif hukuku ve sınai mülkiyetin korunmasına ilişkin diğer konularda da danışmanlık veren — açıklamasına göre, kayıtlara ilişkin münhasır kullanım hakları devredilebilir.\r\n

Özel kişi akıllı telefonla sel felaketini görüntüledi

\r\nLG Frankfurt önündeki somut olayda, bir özel kişi Baden-Württemberg’de bir belediyede meydana gelen sel felaketini akıllı telefonuyla görüntülemişti. Bu sırada, su kütlelerinin baskısı altında bir gürültü bariyerinin çökmesini de (diğer hususların yanı sıra) kayda aldı. Çekimin yapıldığı günün ilerleyen saatlerinde bu videonun oluşturucusu, kayıtlara ilişkin münhasır kullanım haklarını bir haber ajansına devretti.\r\n\r\nErtesi gün başka bir medya şirketi, bu videodan alınan durağan görüntüleri bir bülten ve internet sitesi üzerinden bir ücret karşılığında sundu. Haber ajansı bunu kullanım hakkının ihlali olarak gördü ve yayının durdurulması ile tazminat talebiyle dava açtı.\r\n

Münhasır kullanım hakkı devredildi

\r\nDava Frankfurt Eyalet Mahkemesinde başarıya ulaştı. Tanıkların dinlenmesinin ardından mahkeme, sel felaketini görüntüleyen kişinin videoya ilişkin kullanım haklarını haber ajansına münhasıran devrettiği kanaatine vardı. Bu nedenle davacı haber ajansı, videodan alınan durağan görüntü kayıtlarının yayılmasının engellenmesini talep etme hakkına sahipti ve ayrıca tazminat talep etme hakkı da bulunuyordu.\r\n\r\nCep telefonu videosu olayı, gerçek zamanlı olarak; herhangi bir kurgu, sahneleme niteliğinde bir tasarım veya yönetmenlik çalışması olmaksızın belgeliyordu. Mahkeme, bu nedenle videonun klasik bir film eserine ilişkin şartları karşılamadığını; zira gerekli eser niteliği düzeyine (Schöpfungshöhe) sahip olmadığını belirtti. Buna rağmen video, film karakteri taşımayan bir görüntü ve ses dizisi anlamına gelen “Laufbild” olarak telif hakkı kapsamına girmekteydi. Urhebergesetz’in 95. maddesi uyarınca bu tür Laufbilder de telif hukuku korumasından yararlanmaktaydı.\r\n

Laufbilder de telif hukuku korumasından yararlanır

\r\nKlasik eserlerde olduğu gibi, bu tür hareketli görüntülerde de kullanım hakları üçüncü kişilere devredilebilir. Somut olayda münhasır kullanım hakları haber ajansına devredildiğinden, kayıtları değerlendirme yetkisi de yalnızca ona aitti. Davalı medya şirketi ajansın onayı olmaksızın durağan görüntüleri kullandığı için, ajansın haklarını ihlal etmiştir; Frankfurt Bölge Mahkemesi (LG) bu yönde karar verdi.\r\n\r\nFrankfurt Bölge Mahkemesi ayrıca, kayıtların daha önce sosyal ağlarda yayımlanmış olmasının, daha sonra geçerli şekilde yapılan münhasır hak devrini zorunlu olarak dışlamadığını belirtti. Mahkemeye göre, bir içerik sosyal medyada paylaşıldıktan sonra da eser sahibi içeriğe ilişkin münhasır kullanım hakkını bir üçüncü kişiye tanıyabilir. Bu tür bir umuma iletim, dolayısıyla münhasır hakların kendiliğinden kaybına yol açmaz.\r\n

Telif hakkı ve kullanım haklarını netleştirmek

\r\nFrankfurt Bölge Mahkemesinin kararı, spontane çekilen cep telefonu videolarının da telif hakkı kapsamında korunabileceğini göstermektedir. Olayı kayda alan kişi kural olarak eser sahibidir ve değerlendirme/işletme konusunda karar verebilir. Bu kapsamda kendisine, çoğaltma, yayma, umuma iletim vb. haklar dâhil olmak üzere çeşitli haklar tanınır.\r\n\r\nBu tür bir videoyu örneğin editoryal veya ticari amaçla kullanmak isteyen kişi, hak sahibinin onayına veya uygun bir lisansa ihtiyaç duyar. İzin alınmazsa, diğerlerinin yanı sıra, men (durdurma) ve tazminat davaları mümkündür. Karara göre, tekil görüntülerin kullanımı için de izin gereklidir.\r\n\r\nÖzellikle sosyal medya ve hızlı yayılma yollarının bulunduğu dijital çağda, Frankfurt Bölge Mahkemesinin kararı büyük önem taşımaktadır. Cep telefonu videosu gibi bir materyal kullanılacaksa, telif hakkı ve kullanım hakları netleştirilmelidir.\r\n\r\nMTR Legal avukatları, telif hakkı ve sınai mülkiyet hukukunun diğer konuları hakkında danışmanlık verir.\r\n\r\nBizimle iletişime geçebilirsiniz.”

Federal Adalet Mahkemesi önündeki davada odağında, bir ilçenin kendi internet portalında özel şirketlere ait iş ilanlarını herhangi bir ücret almadan yayımlamasına izin verilip verilemeyeceği sorusu yer almaktaydı. Dava, bu hizmeti sunan ilçenin ekonomik faaliyet özgürlüğünü zedelendiğini düşünen bir gazete yayınevi tarafından açılmıştı. Yayınevi, ilçenin ücretsiz dijital teklifinin özgür basının işlevselliğini tehlikeye attığını ve haksız bir piyasa müdahalesi teşkil ettiğini ileri sürdü.

Belediyelerin Bilgilendirme Sunumlarının Hukuka Uygunluğunun Değerlendirilmesi

Devletten Bağımsızlık ve Basının Görevleri

Federal Adalet Mahkemesi, devlet ya da belediye aktörlerinin, yeterince işleyen bir özel basın piyasası bulunduğu sürece, bilgi yayma alanında genel olarak geri durmakla yükümlü olduklarını açıkça belirtti. Basının bu şekilde devletten uzak tutulması, basına bağımsız denetim görevi sağlamak amacıyla anayasal bir gereklilik olarak düzenlenmiştir. Mahkeme bu bağlamda, bir belediyenin, ticari veya girişimsel nitelikteki genel bilgilerin sunulmasını, bu işlev zaten örneğin günlük gazeteler tarafından karşılanıyorsa, görev alanı olarak görmediğini vurguladı.

Girişimsel İş İlanlarının Yayımlanması

Mahkemeye göre, ilçenin internet sitesinde ücretsiz dijital bir iş ilanı piyasası sunması, kamu bilgilendirme faaliyetinin hukuken izin verilen sınırlarını aşmıştır. Kararda, özel şirketlerin iş ilanlarının sunulmasının belediyenin kamu hizmeti kapsamında üstlenmesi gereken bilgilendirme görevlerinin bir parçası olmadığı, esas olarak basına ait olan ekonomik çıkarlarla ilgili olduğu belirtildi. Bu tür ilanların ücretsiz yayımlanması, rekabet hukuku anlamında haksız bir rekabet müdahalesi olarak değerlendirilmiştir.

Basın Pazarı ve Rekabet Hukuku Açısından Sonuçlar

Federal Adalet Mahkemesinin kararı, kamu kuruluşlarıyla özel işletmelerin bilgi sunumlarının ayrımına ilişkin önemli bir rol oynamaktadır. Kararla birlikte, kamu kurumlarının medya alanında özel sektör aktörleriyle doğrudan rekabet etmesinin, basın dengesine müdahale niteliği taşıması halinde mümkün olmayacağı teyit edilmektedir. Böylece, özel medya şirketlerine, gazetecilik faaliyetinin rekabet ve bağımsızlığını güvence altına almak üzere hukuki bir koruma alanı tanınmıştır.

Daha Fazla Bilgilendirme

Federal Adalet Mahkemesinin kararı (Az. I ZR 142/23, 25 Ekim 2024’te yayımlanmıştır), kamusal ve özel bilgi çıkarlarının ayrıştırılmasına yönelik gereklilikleri netleştirmekte ve belediyelerin kamuoyunu bilgilendirme çalışmalarıyla özgür basın arasındaki gerilimde yol gösterici olmaktadır. Belediye bilgilendirme platformlarının yöneticileri ve yayınevleri bundan böyle, özellikle iş ilanı yayımlama gibi ekonomik faaliyetler söz konusu olduğunda, izin verilen hareket alanlarının sınırlarına dikkatle uymalıdır. Benzer durumlarda yargı uygulamasının nasıl şekilleneceğini ise ilerleyen süreçte görmek gerekecek.

MTR Legal Avukatları, kamu kuruluşları ve özel medya şirketlerinin piyasa davranışlarının hukuki değerlendirilmesi konusunda kapsamlı bir deneyime sahiptir. Kamu ve özel iletişimin ayrımı ile rekabet hukuku gerekliliklerine dair daha ayrıntılı sorularınız için Rekabet Hukuku Danışmanlığı alanında size memnuniyetle yardımcı oluruz.

Frankfurt am Main Yüksek Eyalet Mahkemesi, 22 Aralık 2023 tarihli kararıyla (Dosya No.: 2 W 56/23), Wiesbaden şehrinin, yılbaşı kutlamasını dışarıdan bir organizatör aracılığıyla, gastronomik hizmetleri de içerecek şekilde Kurhaus’ta düzenlemesine izinli olduğuna açıklık getirdi. Ana tartışma konusu, etkinliğin gerçekleştirilmesinin dış bir şirkete devredilmesinin, mevcut işletme kira sözleşmesinden doğan sözleşmesel yükümlülüklerle uyumlu olup olmadığıydı.

Olayın Arka Planı

Kurhaus Wiesbaden GmbH, Kurhaus’un işletilmesinden sorumlu kiracıdır. Şehirle kira sözleşmesi bulunan özel bir şirket, Kurhaus’ta planlanan yılbaşı kutlamasını eleştirdi. Eleştirinin odağı, gastronomik hizmetlerin kiracı tarafından değil, bağımsız bir üçüncü şahıs tarafından organizasyonel sorumluluk altında sunulacak olmasıydı. Kiracı, bunun Kurhaus’taki gastronomik hizmetlere dair sözleşmesel münhasırlık hakkını ihlal ettiğini savundu.

Hukuki Anlaşmazlık ve Mahkeme Kararları

Başvuru Karşı Tarafının Talepleri

Kira sözleşmesi, esas olarak Kurhaus’ta gastronomik hizmet sunma hakkının yalnızca kiracıya ait olduğunu öngörmektedir. Özel şirket, bu düzenlemeyi bir ihtiyati tedbir davası yoluyla uygulamak ve yılbaşı etkinliğinin üçüncü bir kişi tarafından organize edilmesini engellemek istedi.

Yüksek Eyalet Mahkemesinin Gerekçeleri

OLG Frankfurt am Main, şehrin savunmasını kabul etti ve başvuruyu reddetti. Mahkemeye göre, kiracının sözleşmesel koruması, her türlü üçüncü şahıs gastronomi faaliyeti için geçerli değildir. Özellikle, sadece gastronomik ikramın ötesinde, kültürel ve sosyal unsurlar dahil olmak üzere kapsamlı bir etkinlik organizasyonunun ön planda olduğu bağımsız etkinliklerde, Wiesbaden şehrine bir tasarruf alanı bırakılmaktadır.

Mahkeme, mevcut durumda planlanan yılbaşı kutlamasının bağımsız bir etkinlik olarak değerlendirilebileceğine ve dış bir organizatör tarafından hayata geçirilebileceğine hükmetti. Böyle bir etkinlikte gastronomik hizmetler sunulmasının, kira sözleşmesinden doğan münhasır hakların mutlaka ihlaline yol açmadığı vurgulandı.

Sonuçlar ve Gelecek Gelişmeler

Yüksek Eyalet Mahkemesi, Wiesbaden şehrinin gelecekte de sadece gastronomiyle sınırlı kalmayan, genel karakteri daha kapsamlı olan etkinliklerin düzenlenmesinde üçüncü taraflara görev verebileceğini bir kez daha teyit etti. Bu karar, klasik gastronomiyi konu alan kira sözleşmeleri ile bağımsız etkinlik organizasyonu arasındaki sınırların belirlenmesine katkı sunmaktadır.

İhtiyati hukuk koruması kapsamında verilen kararların, esas davada kesin bir açıklığa kavuşturulmaya tabi olduğu için süreç henüz kesin hükme bağlanmamıştır (Kaynak: OLG Frankfurt am Main, 22.12.2023 tarihli karar, Dosya No.: 2 W 56/23).

Kira Sözleşmeleri Kapsamında Dış Etkinlik Organize Edilmesine İlişkin Sorular

OLG Frankfurt’un detaylı değerlendirmesi, mevcut kira sözleşmeleri kapsamında etkinlik ve gastronomi hizmetlerinin hukuki olarak çok yönlü bir şekilde ele alınması gerektiğini göstermektedir. Şirketler ve organizatörler, bu tür karmaşık sözleşmesel durumlarda hak ve yükümlülüklerini dikkatlice incelemeleri yönünde tavsiye edilir. Sözleşmelerin düzenlenmesi ve hak iddialarının takibinde daha ileri sorular için MTR Legal gibi sözleşme hukuku konusunda uzman avukatlık ofislerinden kapsamlı bir hukuki danışmanlık alınması önerilir. Daha fazla bilgi: Sözleşme Hukukunda Hukuki Danışmanlık.

Federal Adalet Mahkemesi (BGH) yakın zamanda müzik dizilerinin telif hakları ile korunmasına dair sorunu yeniden ele aldı. Odakta, ünlü müzik grubu Kraftwerk’in bir bestesinden kısa bir ses dizisinin üçüncü bir kişi tarafından sanatsal yeniden kullanım (“sampling”) konusu yapılması yatıyor. Bu durum, başkalarına ait eser unsurlarının kullanımının hangi şartlarda ve sınırlar dahilinde mümkün olacağının temel olarak incelenmesini beraberinde getirmektedir.

Farklı Ses Dizilerinin Kullanımının Hukuki Değerlendirmesi

İznin Gerekmeyeceği Kullanımların Temel Sorunu

Davada zihinsel mülkiyetin korunması ile sanatsal özgürlük arasındaki gerilim alanı açıkça ortaya çıkıyor. Özellikle önemli olan, mevcut durumda olduğu gibi kısa bir ses dizisinin, eser sahibinin münhasır hakları kapsamında mı kaldığı ya da kendi yaratıcı çalışmalar çerçevesinde açık onay olmadan alınıp alınamayacağıdır.

Birlik Hukukunda “Pastiş” Kavramı

Özellikle önemli olan, 2001/29/EC sayılı Telif Hakları Direktifi’nin 5. maddesinin 3. fıkrası (k) bendinde yer alan “pastiş” kavramının yorumu. Bu kavram Birlik genelinde henüz kesin olarak belirlenmemiştir ve uygulamada geniş kapsamlı öneme sahip çok sayıda yorum sorununa yol açmaktadır. Bu nedenle BGH davayı durdurmuş ve Avrupa Birliği Adalet Divanı’na (EuGH) pastişin kapsamı hakkında ön karar için bir dizi soru yöneltmiştir.

Avrupa Adalet Divanı’na Yöneltilen Sorular

BGH özellikle, “pastiş” kavramının Birlik genelinde telif hakkı istisnaları kapsamında nasıl yorumlanması gerektiğini ve başka eser parçalarının kullanımının ne ölçüde izinli sayılabileceğini sormaktadır. Kavramın üye devletlerde farklı şekillerde yorumlanması ve alıntı, parodi gibi diğer telif hakkı istisnalarından ayırmanın her zaman net olmaması nedeniyle açıklık getirilmesi gerekmektedir.

Tartışmalı ses dizisi aktarımı bağlamında, EuGH’nin pastişi diğer telif hakkı sınırlarından nasıl ayırdığı ve mevcut eserlerin sanatsal taklidi ve kullanımı için özel şartlar öngörülüp öngörülmediği, taraflar ve sonraki kararlar açısından belirleyici olacaktır.

Uygulama İçin Sonuçlar ve Sürecin Gelişimi

EuGH kararı verilene kadar başkalarına ait müzik pasajlarının izinsiz kullanımının hukuken ne ölçüde mümkün olduğu belirsizliğini koruyor. Dava sonucu, müzik alanında ilerideki uygulamalar ve kullanım biçimleri açısından da önemli ölçütler sağlayacaktır. Masumiyet karinesi ve sürecin devam etmekte olduğu göz önünde bulundurulmalı, hukuki durumun nihai değerlendirmesi karar verilene kadar açık kalmalıdır (Kaynak: urteile.news).

Telif hakkı ile ilgili sorunlarla karşılaşan şirketler, yatırımcılar ve varlık sahiplerinin, Avrupa telif hukukundaki karmaşık gelişmeler nedeniyle ilgili olayın ve hukuki durumun düzenli olarak kapsamlı şekilde incelenmesini sağlamaları önerilir. MTR Legal Avukatlık Bürosu, fikri mülkiyetin tüm alanlarında kapsamlı saha deneyimine sahip olup nitelikli destek için hizmet vermektedir. Daha fazla bilgi için Telif Hukuku Danışmanlık sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

Bir internet bağlantısı üzerinden yapılan telif hakkı ihlallerinin aboneye atfedilmesi, sıklıkla yargı süreçlerine konu olmaktadır. Stuttgart Sulh Mahkemesi’nin (Dosya No: 3 C 2844/20) kayda değer bir davası, olası bir telif hakkı ihlali nedeniyle sorumlu tutulan abonenin ikincil açıklama yükümlülüğünün sınırlarını gözler önüne sermektedir. Mahkeme kararı 6 Ocak 2021 tarihinde yayımlanmıştır (Kaynak: urteile.news).

Abonenin Açıklama Yükümlülüğüne İlişkin Gereklilikler

İkincil Açıklama Yükümlülüğünün Kapsamı

Bir internet abonesi, olası bir telif hakkı ihlalinden dolayı faillerden biri olarak ihtiyati tedbir ve/veya tazminat taleplerinin muhatabı olduğunda, kendisine sözde bir ikincil açıklama yükümlülüğü yüklenir. Bu, hangi şahısların faillerden biri olabileceğinin denetlenebilir şekilde açıklanmasını gerektirir. Mahkeme, bu yükümlülüğün sınırının, abonenin ihlalin gerçek faili hakkında makul ve ulaşabileceği ek bilgilerinin bulunmaması durumunda sona erdiğini açıkça belirtmiştir.

Dava Tebligatı Yapılabilir Adreslerin Araştırılması Zorunlu Değildir

Mahkeme, abonenin olası başka bir failin tebligata uygun adresini bilmemesi halinde, bu adresi araştırmaya hukuken veya fiilen mecbur olmadığına işaret eder. Yargı değerlendirmesi, ikincil açıklama yükümlülüğünün araştırma zorunluluğu getirmediği, sadece mevcut bilginin paylaşılmasıyla sınırlı olduğu ilkesine dayanmaktadır.

Telif Hukukunda İspat Yükünün Dağılımı

Daha Geniş Bir Katılım Yükümlülüğünün Kabul Edilemezliği

Karar, abonenin, olası sorumlu üçüncü kişilerin mevcut ikamet adresinin tespiti ya da başka detaylı araştırmalar yapmasının esasen kendisinden beklenemeyeceğini vurgular. Böyle bir araştırma yükümlülüğü yasada bir dayanak bulmaz ve masumiyet karinesinin ihlaline yol açar.

Hukuki Savunma Açısından Sonuçları

Mevcut yasal durum, davacının —örneğin bir hak sahibi— abonenin kendisinin fail olduğuna dair delil sunması veya isnat edilen ihlalin doğrudan aboneye izafe edilebileceğini inandırıcı şekilde ispat etmesi gerektiğini öngörmektedir. Yalnızca, üçüncü şahıslara ilişkin tebligata uygun adresin ibraz edilmemiş olması, abone için herhangi bir ilave sorumluluk doğurmaz.

Birden Fazla Olası Failin Söz Konusu Olduğu Davalarda Önemi

Abone dışında, aile bireyleri veya ev arkadaşları gibi bağlantıya erişimi olan başka kişilerin de söz konusu olduğu durumlarda, abonenin ikincil açıklama yükümlülüğü, yalnızca bildiği ya da kendisinden makul olarak beklenebilecek durumların aktarılmasıyla sınırlıdır. Bilinmeyen adreslerin temin edilmesi veya açıklanması zorunlu değildir, abone bunlardan haberdar değilse.

Sonuç

Mahkemenin bu açıklaması, sivil hukuktaki telif hakkı uyuşmazlıklarında aboneye gereksiz bir yük getirilmesinin önüne geçmekte; hak sahiplerinin çıkarları ile bireysel veya ticari abone kullanıcılarının hakları arasında gerekli dengeyi sağlamaktadır. Ancak, birden fazla olası failin söz konusu olduğu davalarda, risklerin azaltılması için olaylara uygun ve ayrıntılı bir savunma yapılması tavsiye edilir.

İnternet bağlantısının kullanımı veya sivil hukuk davasında ikincil açıklama yükümlülüğü konularında sorularınız varsa, kapsamlı bir hukuki danışmanlık almanızı tavsiye ederiz. MTR Legal Avukatları, dava süreçlerinin tüm yönlerinde ayrıntılı destek sunmaktadır. Daha fazla bilgi için Dava Takibi adresini ziyaret edebilirsiniz.

Münih I Bölge Mahkemesi, 09.11.2023 tarihli kararıyla (Dosya No: 12 O 4127/23) Sky Deutschland’ın, fesih işleminin kolay ve şeffaf bir şekilde yapılabilmesi için yasada öngörülen gereklilikleri yeterince yerine getirmediğine hükmetmiştir. Sky’ın çevrim içi platformunda yer alan fesih butonunun tasarımı, Alman Medeni Kanunu’nun gereklerine uygun bulunmamıştır.

Yasal Düzenlemenin Arka Planı

Tüketici menfaatlerinin korunması amacıyla, § 312k BGB’de düzenlendiği üzere, elektronik ticari işlemlerle sürekli borç ilişkisi kurma olanağı sunan sağlayıcıların, ‘fesih butonu’ şeklinde açıkça tanımlanmış bir geri çekilme mekanizması sunmaları gerekmektedir. Bu düzenlemenin amacı, abone veya kullanıcıların sözleşmelerini kolay ve doğrudan şekilde feshedebilmelerini sağlamaktır.

Sky’da Fesih Süreci Nasıl Tasarlandı?

Platformdaki Tasarım ve İşleyiş

Anlaşmazlığın odağında, Sky web sitesinin somut olarak nasıl tasarlandığı yer almaktadır. Çevrimiçi bir fesih butonu olmasına rağmen, bu buton kullanıcılara açık ve anlaşılır bir fesih süreci sunmak yerine, önce bir giriş formuna yönlendirmiştir. Kişisel veriler girilip daha fazla adım atılmadan fesih nihai olarak gerçekleştirilememiştir.

Mahkemenin Değerlendirmesi

Münih I Bölge Mahkemesi, bu teknik ve organizasyonel engellerin sözleşmenin sona erdirilmesine ulaşımı makul olmayan şekilde zorlaştırdığına karar vermiştir. Özellikle ayrı bir form doldurma mecburiyetinin, mahkemeye göre § 312k BGB’nin koruyucu amacını ortadan kaldırdığı sonucuna varılmıştır. Tüketiciler, sözleşmelerini kolayca sona erdirme haklarında fiilen engellenmektedir.

Kararın Hukuki Sonuçları

Çevrim İçi Hizmet Sunucuları İçin Anlamı

Fesih butonuna ilişkin bağlayıcı gereklilikler, mahkemece bir kez daha özellikle vurgulanmıştır. Mahkemeye göre, dijital ortamda sözleşme feshi gereksiz ara aşamalar veya ek zorunlu bilgiler olmadan mümkün kılınmalıdır. Bu gerekliliklere aykırılık, kullanıcılar açısından haksız bir dezavantaj oluşturur ve bu da haksız rekabet olarak değerlendirilebilir.

Sky Deutschland’ın Süreçteki Pozisyonu

Karara karşı hukuki itirazların mümkün olduğuna ve yayım tarihinde kararın henüz kesinleşmediğine dikkat çekilmektedir. O nedenle olay ve hukuk durumu ile ilgili bilgiler, nihai yargı kararı verilene kadar ihtiyatla değerlendirilmelidir. Kaynak: LG Münih I, 09.11.2023 tarihli karar, Dosya No: 12 O 4127/23, urteile.news.

Sonuç ve Danışmanlık Tavsiyesi

Bu karar, dijital fesih süreçlerindeki şeffaflığın önemini açıkça göstermektedir ve şirketlerin ilgili yasal gereklilikleri tamamen yerine getirmesi gerektiğinin altını çizmektedir. Bu, şirketler ve platform işletmecileri için kullanıcı yönlendirmesi ve sözleşme sonlandırma olanakları açısından önemli yükümlülükler doğurmaktadır.

Dijital sözleşme fesih mekanizmalarının tasarımında yapılması gerekenler ya da soruları olan şirket veya sorumlular için, bilişim hukuku alanında profesyonel destek alınması tavsiye edilmektedir. Daha fazla bilgi ve kişiye özel destek için MTR Legal, Bilişim Hukuku Danışmanlığı bölümünde hizmet sunmaktadır.

Instagram Müzik Kayıtlarıyla İlgili Artan Uyarı Mektupları

Müzik eserlerinin Instagram paylaşımlarında arka plan olarak kullanılması, günümüzde birçok şirket ve kuruluş için erişimi artırma ve marka iletişimi amacıyla yaygın bir yöntem haline gelmiştir. Ancak son zamanlarda, hak sahipleri tarafından temsilciler aracılığıyla, ticari bağlamda işletme profilleri hakkında, iddia edilen izinsiz müzik kullanımı nedeniyle uyarı mektupları gönderildiğine dair haberler artmaktadır.

Arka Plan: Telif Haklarına Yönelik Gereklilikler ve Lisanslama

B2B Alanında Kullanım Şartları

Instagram’da birçok müzik parçası “Müzik Çıkartması” özelliğiyle de kullanıma sunulmaktadır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken, ilgili lisans anlaşmalarının çoğunlukla yalnızca ticari olmayan, kişisel kullanım için geçerli olduğudur. Ticari kullanım – örneğin, işletmelerin veya hizmetlerini tanıtan serbest çalışanların profillerinde – ise genellikle ayrıca bir lisans gerektirir. Bu hakların bulunmaması halinde, paylaşımlarınıza müzik eklemeniz, eser sahibinin ve ilgili hak sahiplerinin haklarını ihlal etmek anlamına gelebilir.

Hak Sahiplerinin Hukuki Adımları

Son dönemde, hak koruma birimleri tarafından sosyal medya profillerinde muhtemelen korunan müzikleri kullanan şirketlere yönelik talepler artmıştır. Bu uyarı mektuplarında çoğunlukla cezai yaptırıma bağlı bir feragat beyanı, tazminat ödemesi ve yasal takip masraflarının karşılanması talep edilmektedir. Kanıtlar, saklanan veya arşivlenen paylaşımlar ile belgelenmektedir.

Şirketler ve Hizmet Sağlayıcılar İçin Özellikler

Standart Lisans ile Koruma Yok

Instagram uygulamasındaki seçim mekanizmalarının ticari kullanım için genel bir izin sağladığı düşüncesi, güncel değerlendirmelere göre genellikle yanlıştır. Standart lisans, ticari amaçla yürütülen hesaplarda reklam ve pazarlama için kullanımı kapsamaz. Bu durum, şirketler açısından ayrıca hak satın alınmadan müzik içeriği kullanıldığında artan bir hukuki belirsizlik yaratmaktadır.

Uyarı Mektuplarının Sonuçları ve Devam Eden Davalar

Bu tür uyarıları alanlar, genellikle önemli miktarda taleplerle karşı karşıya kalmaktadır. Bazı durumlarda ilgili kullanıcılar, taleplere karşı yasal olarak savunma yoluna gitmektedir. Kamuya açık bilgilere göre (örneğin juraforum.de, makale yayım tarihi itibarıyla, Kaynak), bazı davalar hâlâ sonuçlanmamıştır; ilgili taraflar için masumiyet karinesi geçerliliğini korumaktadır. Nihai yasal kararlar verilene kadar, mevcut platform lisanslarının kapsamı konusunda hukuki belirsizlik devam etmektedir.

Dijital Ortamda Şirketler İçin Önleyici Değerlendirmeler

Mevcut hukuk durumu ve Instagram gibi platformlarda hakların giderek daha sıkı uygulanması çerçevesinde, paylaşımlarda kullanılan medya içeriklerinin kullanım haklarının dikkatli bir şekilde incelenmesi daha da önemli hale gelmektedir. Şirketler ve kuruluşlar, ilgili hukuki gelişmeleri düzenli olarak takip etmeli ve sosyal medya profilleri için yasal olarak güvenli yapılar oluşturmalıdır.

Benzer durumlarla veya uyarı mektuplarıyla karşılaşan ya da telif hakkı koruması altındaki içeriklerin kullanımıyla ilgili belirsizlikleri olanlar, kendi çıkarlarını korumak için karmaşık konularda nitelikli hukuki destek almayı göz önünde bulundurmalıdır. Müzik ve medya içeriklerinin korunması alanında daha fazla bilgi ve destek için, MTR Legal Avukatları’nda IP Hukuku Alanında Hukuki Danışmanlık linkine başvurabilirsiniz.

Kendi yönetimi, iflas süreci kapsamında borçlunun şirketinin işlerini devam eden iflas sürecinde de kendisinin yürütmeye devam etmesine imkan sağlayan özel bir prosedür türüdür. Klasik alacaklı iflasına kıyasla, genellikle kapsamlı yetkilere ve yükümlülüklere sahip bir iflas idarecisinin atandığı durumda, kendi yönetiminde şirket yönetimi esas karar alma yetkisini bünyesinde tutar. Böylece, özellikle şirketler açısından, yeniden yapılandırma tedbirlerini kendi sorumluluğunda yönlendirme imkânı doğar.

Hukuki Temeller ve Kabul Şartları

Kendi yönetimi imkânı İflas Kanunu (InsO) hükümlerine dayanmaktadır. § 270 InsO uyarınca, iflas mahkemesi, alacaklıların menfaatlerinin zedelenmesinden endişe duyulmasını gerektiren bir durum bulunmadıkça, kendi yönetimine karar verebilir. Mahkeme, şartların ve potansiyel risklerin duruma özgü dikkatli bir değerlendirmesini yapmakla yükümlüdür.

Kendi yönetiminin uygulanması genellikle borçlunun başvurusunu gerektirir. Mahkeme, şirketin faaliyetlerinin düzenli olarak yürütüleceği öngörülebiliyorsa ve kötüye kullanım veya alacaklı haklarının tehlikeye atılmasına dair somut bir işaret yoksa, başvuruyu kabul edebilir.

Kendi Yönetiminin Düzenli İflas Sürecine Göre Avantajları

Şirket Yönetim Yapılarının Korunması

Kendi yönetiminin temel özelliklerinden biri, mevcut şirket yönetiminin görevine devam etmesidir. Böylece mevcut şirket içi bilgi birikimi kriz anında kullanılmaya devam eder ve hareket kabiliyeti korunur. Şirket yönetimi, operasyonel ve stratejik tedbirleri, bir dış iflas idarecisinin onayına ihtiyaç duymadan, sürecin dinamik akışına göre uyarlayabilir.

Aktif Yeniden Yapılandırma İmkânları

Kendi yönetimi, sürdürülebilir yeniden yapılandırma stratejilerinin uygulanmasını kolaylaştırır. Süreç kapsamında şirket, örneğin mevcut hukuki ilişkileri düzenleyebilir ve bir gözlemcinin desteğiyle şirketin çıkarlarına özel olarak tasarlanmış bir iflas planı geliştirebilir. Alacaklılar kurulu bu noktada merkezi bir rol üstlenir ve alacaklı haklarının korunmasını sağlar.

Kurtarma Şanslarının Kolaylaştırılması

§ 270b InsO kapsamındaki koruma kalkanı prosedürünün özel rejimiyle birlikte, kendi yönetimi, başarılı bir şirket kurtarma şansını artırır. Mevcut yönetim yapılarını sürdürmek; iflasın, sürekli borç ilişkilerini düzenleme gibi olumlu etkilerini, kendi sorumluluğunda hareket edebilme avantajıyla birleştirir. Alacaklılar ve iş ortaklarıyla şeffaf bir diyalog da şirkete olan güveni artırabilir.

Gözlemci Aracılığıyla Alacaklı Güvencesinin Güçlendirilmesi

Kendi yönetiminde şirket yönetimi yetkilerini elinde tutsa da, mahkemenin atadığı bir gözlemcinin denetimine tabidir. Bu gözlemci, hukuki düzenlemelere uyulmasını güvence altına alır ve alacaklıların menfaatlerini korur. Sürecin yürütülmesinden borçlu sorumlu olmaya devam etse de, dış denetim alacaklı menfaatleri açısından ayrıca bir güvenlik sağlar.

İflas Kapsamında Kendi Yönetiminin Değerlendirilmesi

İflas sürecinde kendi yönetimine karar vermek, şirketin bireysel durumunun dikkatlice değerlendirilmesini gerektirir. Şirket yönetiminin korunmuş bağımsızlığı geniş olanaklar sunsa da, bu durumun biçimlenmesi pek çok hukuki ve ekonomik unsurdan etkilenir. Özellikle şirket ortamında, kendi yönetimi süreklilik, kurtarma ve alacaklı koruması dengesinin ön planda olduğu, çeşitli yapılandırma imkânlarına sahip bir araçtır.

Kendi yönetimi ve etkileri hakkında daha fazla bilgi almak için – özellikle özel şirket hukuku veya sektörel gereksinimler söz konusu olduğunda – uzman desteği almak önerilir. MTR Legal’in iflas hukuku alanındaki bireysel danışmanlığı; seçeneklerin ve yasal çerçevenin sistematik olarak değerlendirilmesine ve ayrıntılı incelenmesine yardımcı olabilir. Bununla ilgili daha ayrıntılı bilgileri İflas Hukukunda Hukuki Danışmanlık başlığı altında bulabilirsiniz.

Erbbaurecht ilişkileri kapsamında taşınmazların sürekli kullanımıyla bağlantılı olarak bakım yükümlülüğü sorusu merkezi bir öneme sahiptir. Federal Alman Yargıtayı’nın (BGH) 31 Ocak 2024 tarihli (Az. V ZR 21/24) güncel kararına göre, taşınmaz sahibinin yapı bütünlüğünün uygun şekilde bakımı konusundaki hakkının, Erbbaurecht sahibine karşı herhangi bir zamanaşımına tabi olmadığı kesinleşmiştir.

Yükümlülüğün Sürekliliği

Kararın ana unsuru, bakım ve onarım yükümlülüğünün Erbbaurecht kapsamında devam eden bir yan yükümlülük olarak mevcut olmasıdır. Bu yükümlülük, Erbbaurecht’in tüm süresince taşınmazın uygun şekilde kullanılmasının güvence altına alınmasına yöneliktir. Erbbaurecht sahibinin bu sürekli yükümlülüğe aykırı hareket etmesi, bağımsız olarak zamanaşımına tabi tekil bir hak doğurmaz; aksine taşınmaz sahibine bakım yükümlülüklerinin yerine getirilmesini sürekli ve tekrar eden bir hak olarak sağlar.

Bağımsız İfa Taleplerinde Zamanaşımı Yok

Tazminat Taleplerinden Ayrım

Federal Alman Yargıtayı yalnızca Erbbaurecht sahibinin yükümlülük ihlali nedeniyle doğan tazminat taleplerinin olağan zamanaşımına tabi olduğunu açıkça belirtti. Ancak bakım yükümlülüğünün doğrudan yerine getirilmesine ilişkin talepler, sürekli bir yükümlülük olduğundan bağımsız olarak zamanaşımına tabi değildir. Yani, taşınmaz sahibi devam eden Erbbaurecht süresince eksik bakım ve onarım uygulamalarının yapılmasını talep edebilir ve karşı taraf olası bir zamanaşımı iddiasında bulunamaz.

Sözleşme Tasarımı Üzerindeki Etkiler

Erbbaurecht sözleşmeleri kapsamında bu karar özel bir öneme sahiptir. Taraflar, ilgili maddeleri oluştururken bakım yükümlülüğünün sürekli niteliğini dikkate almak zorundadır. Ayrıca, Erbbaurecht sahibi, sözleşmenin imzalanmasından uzun süre sonra dahi, yapının sözleşmeye uygun ve düzgün durumda tutulmasına yönelik tedbirleri almakla yükümlü olmaya devam etmektedir.

Taşınmaz Sahipleri ve Erbbaurecht Sahipleri İçin Pratik Sonuçlar

Bakım Yükümlülüğünün Geçerliliği

Mahkemenin tespiti, taşınmaz sahibinin bakım- onarım taleplerini ileri sürmek için bir zaman baskısı altında olmadığını açıkça göstermektedir. Meydana gelmiş zararlar veya gerçekleştirilmemiş önlemler, kısa bir süreye tabi bir hak doğurmaz. Aksine, Erbbaurecht sahibi, sözleşme süresi boyunca bakım gerekliliklerini yerine getirmekle sürekli olarak yükümlüdür.

Devam eden veya gelecekteki Erbbaurecht ilişkilerinde, sözleşmeyle belirlenen bakım yükümlülüklerinin sürekli yerine getirilmesine daha fazla önem verilmesi gerekmektedir – bu hem işleyen bir kullanım konseptinin sürdürülebilirliği, hem de taşınmazın ve inşa edilen yapının değerinin korunması açısından önem taşır.

Bakım yükümlülükleri ve bunların Erbbaurecht kapsamında nasıl uygulanacağına dair soruları olan şirketler, yatırımcılar ve varlıklı kişilerin, bireysel hukuki danışmanlık almaları tavsiye edilir. Gayrimenkul Hukuku alanında Hukuki Danışmanlık sayfamız üzerinden MTR Legal Avukatlık Bürosu’ndaki uzmanlardan destek alabilirsiniz.

Dosya incelemesinin sağlanması, tüm taraflara dava takibi veya savunmasını hazırlamak için tanınan temel bir usul hakkıdır. Ancak COVID-19 pandemisi sırasında, yerinde dosya incelemesinin fiili uygulanmasında özel zorluklar ortaya çıkmaktadır. Bu durum, Frankfurt Am Main Yüksek Eyalet Mahkemesi’nin (Dosya No: 21 W 137/20) pandemi sırasında dar bir bodrumda dosya incelemesinin makul olup olmadığını değerlendiren kararı ile netleşmektedir.

Dosya İncelemesinin Çerçeve Koşulları

Mekansal Durum

İlgili davada bir tarafa yalnızca yaklaşık 13 metrekare büyüklüğündeki bir bodrumda dosya incelemesine izin verilmiştir. Alternatifler, örneğin dosyanın gönderilmesi veya dijital kopyaların sunulması imkanı sunulmamıştır. Mevcut mekansal koşullar, geçerli pandemi tedbirleri kapsamında gerekli mesafe kurallarına uyulmasında oldukça sınırlı bir olanak tanımaktaydı.

Hijyen Kuralları ve Sağlık Koruması

Aynı zamanda, karar anında geçerli olan enfeksiyondan korunma kuralları ön plandaydı. Yüksek Eyalet Mahkemesi, dosya incelemesinin sağlanması yükümlülüğünün sağlık koruma gereklilikleriyle ne ölçüde bağdaştırılabileceğini değerlendirdi. Mahkemenin görüşüne göre, bodrumun büyüklüğü ve konumu enfeksiyon riskini azaltacak yeterli koruma sağlamamaktaydı.

Frankfurt am Main OLG’nin Değerlendirmesi

Yüksek Eyalet Mahkemesi, dosya incelemesinin sağlanması yükümlülüğünün askıya alınamayacağını açıkça belirtti. Ancak, dosya incelemesi makul koşullar altında yapılmalıdır. Pandemi nedeniyle sağlık koruma gereklilikleri dikkate alınmaksızın sürekli olarak dar ve havasız mekanlara yönlendirmek kabul edilemezdir. Özellikle, alınması gereken koruyucu tedbirler ışığında dosya incelemesi usullerinin uyarlanması gereklidir.

Mahkeme, etkin hukuk korumasının sağlanmasının her zaman orantılılık ve tarafların sağlıklarının gözetilmesi açısından da değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Müzakere ve dosya inceleme mekanlarının fiili koşullarına sıkı sıkıya bağlı kalınması, pandemi gibi istisnai durumlarda özel bir hassas değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.

Taraflar İçin Sonuçlar

Mahkeme kararı, dosyaların yalnızca uygunsuz mekansal şartlarda erişime açılmasının yeterli olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. Özellikle pandemi gerekliliklerinin mekansal durum nedeniyle sağlanamayacağı hallerde, dosya inceleme hakkı önemli ölçüde kısıtlanır. Bu tür durumlarda taraflar, alternatif dosya inceleme usullerinin sağlanmasını talep etme hakkını korurlar.

Geleceğe Bakış ve Hukuki Önemi

Frankfurt Am Main Yüksek Eyalet Mahkemesi’nin kararı, istisnai durumlarda dosya incelemesi yükümlülüğünün duruma uygun şekilde ele alınmasının önemini göstermektedir. Sağlık korumasına dikkat edilmesi, usul haklarının gözetilmesi ve mahkemeye erişimin sağlanmasında, tarafların meşru menfaatleri göz ardı edilmeden temel bir unsur oluşturmaktadır (19.11.2020 tarihli karar, Dosya No: 21 W 137/20).

Ticari uyuşmazlıklar veya şirket hukukunda benzer sorunlarla dosya incelemesine dair güçlüklerle karşılaşan şirketler, yatırımcılar ve varlıklı şahıslar için usule uygun bir süreç organizasyonu noktasında çeşitli sorular gündeme gelebilir. Daha fazla bilgiye ihtiyaç duyulması halinde, büromuz ticaret hukukunda çözüm odaklı bir değerlendirme için bireysel hukuki danışmanlık çerçevesinde destek sunabilir.

Düsseldorf Bölge Mahkemesi, 27 Mayıs 2005 tarihli kararıyla, Düsseldorf Fuarı’nın eski yöneticilerinin şirketin ilgili mali yılında oluşan kayıplardan şahsi olarak sorumlu tutulamayacağını belirlemiştir. Bu nedenle eski yönetim organı üyelerine karşı açılan dava reddedilmiştir (Dosya No.: 39 O 73/04).

Davanın Arka Planı

Karara, Düsseldorf Fuarı’nın şirket olarak eski yöneticilerine karşı açtığı dava temel alınmıştır. Şirket, tartışmalı dönemdeki bilanço kayıpları ile ilgili olarak yüksek miktarda tazminat talebinde bulunmuştur. Şirkete göre, önceki yöneticiler yönetim organı üyeleri olarak yükümlülüklerini ihlal etmiş ve bu nedenle mali bir zarar oluşmuştur.

Organ Sorumluluğunun İncelenmesi

Merkezde, söz konusu durumda eski yöneticilerin Alman Limited Şirketler Kanunu’nun 43. maddesinin 2. fıkrası uyarınca sorumluluğu olup olmadığı sorusu yer aldı. Mahkeme, bir yöneticinin özen yükümlülüğünü kontrol ve denetim sorumlulukları ile şirket varlığını korumak için gerekli tedbirler alma zorunluluğu bakımından değerlendirdi. Yöneticinin görevinin, şirketi usulüne uygun bir şekilde yönetmek ve şirket varlığını korumak olduğu vurgulandı.

Düsseldorf Bölge Mahkemesi’nin Kararı

Bölge mahkemesi, eski yöneticiler tarafından yükümlülüklerin ihlal edilmediği sonucuna vardı. Yöneticilerin yıllık bilançodaki ticari kayıplarla ilgili özen yükümlülüklerini ihlal ettiklerine veya gerekli işlemleri yerine getirmediklerine dair bir tespit yapılamadı. Mahkemeye göre, organ üyelerinin hareketleri, işletme takdiri kapsamında (sözde “Business Judgment Rule”) korunmaktaydı. Ayrıca, mahkeme açısından, şahsi sorumluluğu haklı gösterecek somut bir neden bulunmamıştır. Bu nedenle dava reddedildi.

Kararın Sermaye Şirketlerinde Organ Üyeleri İçin Önemi

Karar, her ekonomik olumsuzluk ya da bilanço kaybının, otomatik olarak yönetimin sorumluluğu anlamına gelmediğini vurgulamaktadır. Sorumluluk için her zaman bir yükümlülük ihlalinin tespiti ve bundan doğan ölçülebilir bir zararın varlığı gerekmektedir. Mahkemeler, ilgili durumları ve özen yükümlülüklerini kapsamlı şekilde değerlendirirler.

Şirketler ve organ üyeleri açısından, olası sorumluluk risklerine karşı yasal düzenlemeler kapsamında iç yapıları ve karar süreçlerini sürekli gözden geçirmeleri ve belgelemeleri önerilir.

Organ sorumluluğu ve şirketler hukuku kapsamındaki diğer hukuki sorularınızda MTR Legal ekibi size memnuniyetle yardımcı olmaktadır. Daha fazla bilgiye Şirketler Hukuku Danışmanlığı sayfasından ulaşabilirsiniz.

Bamberg Yüksek Bölge Mahkemesi’nin (Az.: 2 UF 14/18) yakın tarihli kararına göre, reşit olmayan çocuklar, nafaka yükümlüsü ebeveynin süresiz bir nafaka belgesi düzenlemesini talep etme hakkına sahiptir. Bu kararla, reşit olmayan çocukların nafaka ödemelerinin güvence altına alınmasında süresiz belgenin önemi vurgulanmıştır.

Davanın Arka Planı

İlgili davada, reşit olmayan bir çocuğun yasal temsilcisi, nakit nafaka yükümlüsü ebeveyne karşı süresiz bir nafaka belgesi talebinde bulundu. İlgili ebeveyn, dinamik şekilde belirlenen nafaka tutarını kabul etmiş, ancak belgeyi sadece çocuğun reşit olacağı zamana kadar sınırlamak istemiş ve belgeyi sadece çocuk reşit olana kadar sürdürmesi gerektiğini savunmuştur. Diğer taraf ise, süresiz bir belgenin sürekli korunmaya değer bir menfaat olduğunu dile getirmiştir.

Yüksek Bölge Mahkemesi’nin Kararı

OLG Bamberg çocuğun talebini haklı bulmuş ve süresiz belge hakkını açıkça onaylamıştır. Mahkeme, belgenin çocuğun 18 yaşını dolduracağı tarih ile sınırlandırılmasının hukuken yeterli olmadığını belirtmiştir. Nafaka belgesinin amacı, gelecekteki talepleri de güvenceye almaktır, çünkü nafaka yükümlüsünün reşitlikten sonra da sorumlu olup olmayacağı önceden kestirilemeyebilir.

Nafaka hakkının kesin olarak, çocuğun reşit olmasıyla sona ereceği açıkça belli ise, istisnai olarak süreli belge haklı görülebilir. Ancak bu, mevcut davada bulunmayan olağanüstü hallerde geçerlidir.

Süresiz Hakkın Gerekçesi

OLG Bamberg, reşit olmayan çocuğun korunmasının, özellikle nafaka gereksinimi nedeniyle öncelik teşkil ettiğini vurgulamıştır. Süreli bir nafaka belgesi, çocuğun süresi dolduktan sonra yeni bir belge almak zorunda kalması riskini taşır ve bu da ciddi hukuki ve fiili belirsizliklere yol açabilir. Nafaka alacaklarının güvenli şekilde teminat altına alınması açısından yalnızca süresiz bir belge çocuğun yararına uygundur.

Mahkeme ayrıca, borçlu ebeveynin bu durumdan bir zarar görmediğini, çünkü sonradan, esaslı biçimde fiili veya hukuki koşullar değişirse, belgeyi değiştirmek veya kaldırmak için her zaman değişiklik davası açabileceğini vurgulamıştır.

Uygulama Açısından Önemi

Karar, reşit olmayan çocuklarda süresiz nafaka belgelerinin sürekliliğinin sağlanması açısından öneminin altını çizerken, çocuk nafakasında süreli belgelere ilişkin kabul edilebilirliğe de yüksek bir standart getirmiştir. Bu karar, benzer olayları etkileyebilir ve reşit olmayan nafaka alacaklılarının korunması yönünde açık bir vurgu yapmaktadır.

Nafaka talepleriyle ilgili her türlü hukuki sorunda, özellikle nafaka belgelerinin süreli veya süresiz olması hususunda ve aile hukukundaki hakların korunmasında, bireysel ve kapsamlı hukuki inceleme önerilir. Daha fazla bilgi ve aile hukukunda bireysel hukuki danışmanlık almak için Aile Hukuku Danışmanlığı adresinden yararlanabilirsiniz.

Miras borçlarının kapsamına dair yanılgı

Bölge mahkemesinin temel gerekçeleri

Olayda mirasçı, kendisinin cenaze masraflarından sorumlu olmadığına ve başka bir borcun da bulunmadığına inanıyordu. Ancak mirası kabul ettikten sonra hukuken, cenaze masraflarını karşılamakla yükümlü olduğu ortaya çıktı. Mahkeme, bu yanılgının mirasın kabul beyanının ilgili BGB hükümleri uyarınca yanılgı nedeniyle iptal edilip edilemeyecek kadar önemli olup olmadığını inceledi.

Mahkemeye göre, miras borçlarının içeriği hakkında bir yanılgı, beyanın iptalini mümkün kılan önemli bir içerik yanılgısı olarak kabul edilir. Özellikle, mirasın yalnızca varlık değil, aynı zamanda süregelen yükümlülüklerin – özellikle cenaze gideri yükümlülüğünün – de mirasçıya geçmesi durumu bu kapsama dahildir.

Borçlar hakkında bilginin önemi

Önemli olan, iptal hakkının, mirasçının mirasın kapsamı hakkında genel bir belirsizliği bulunması durumunda doğmamasıdır. Yanılgı, mahkemeye göre mirasın kabulü kararında belirleyici etkisi olan belirli ve önemli bir borcu kapsamalıdır. Mevcut olayda, cenaze masraflarının taşınması yükümlülüğü konusundaki yanılgı mirasçının kararında belirleyici etki göstermiştir.

Miras kabul beyanının iptalinin sonuçları

Taraflar için hukuki sonuçlar

Kabul beyanının geçerli şekilde iptali, mirasın kazanılmasının geriye dönük olarak ortadan kalkmasına yol açar. Varsayılan mirasçıya yönelik mirastan kaynaklanan talepler – örneğin ödenmiş cenaze masraflarının iadesi – etkisini kaybeder, geçerli bir iptal beyanı olduğu sürece. Frankenthal Bölge Mahkemesi’nin kararı, üçüncü kişilerin – örneğin cenaze firmalarının – da bu durumdan etkilenebileceğini vurgulamaktadır.

Hukuki durumun geriye dönük olarak düzeltilmesi

İptal hakkının tanınmasıyla birlikte, kişi mirası hiç kabul etmemiş gibi işlem görür. Geriye dönük işlem, yalnızca mirasçı sıfatına dayanılarak yapılan işlemleri de kapsar.

Miras işlemlerinde önemi

Mahkeme kararı, mirasın kabulü öncesinde olası borçların dikkatli değerlendirilmesinin ve incelenmesinin ne derece önemli olduğunun altını çizer. Sonradan ortaya çıkabilecek hataların etkileri ciddi olup, hukuki açıdan geniş sonuçlara yol açabilir.

Miras, mirasçının sorumluluğu veya miras borçları ile ilgili konularla karşı karşıya olan kişiler için, miras işlemlerinin tüm yönlerinin bir hukukçu tarafından incelenmesi tavsiye edilir. Miras hukuku alanında daha fazla bilgi ve kişisel hukuki değerlendirme için MTR Legal Rechtsanwälte’nin şu bağlantısı üzerinden bilgi alınabilir: Miras Hukuku Danışmanlığı.

İdari yargı, bugüne dek bilgi kuruluşlarının ilgili kişilere yönelik bilgi verme yükümlülüğünün kapsamıyla defalarca ilgilenmek zorunda kaldı. Güncel olarak, Wiesbaden İdari Mahkemesi 29 Aralık 2023 tarihli kararıyla (Dosya No: 6 K 788/20.WI), Schufa Holding AG’nin skor bilgisi kapsamında, hesaplamada kullanılan faktörlere dair bilgi verip vermemesinin ve kesin ağırlıkları açıklamamasının veri koruma hukuku tarafından ne ölçüde izin verilebilir olduğuyla ilgilendi.

Sürecin arka planı

Sürecin başlamasına sebep olan olay, Schufa’nın ilgili kişilere verdiği bilgilerin niteliği nedeniyle veri koruma denetim makamının müdahalesi oldu; zira verilen bilgilerin, 15. madde DSGVO uyarınca bilgi edinme hakkını yeterince korumadığı ileri sürüldü. Kurum özellikle, Schufa’nın skor değerlerine ilişkin açıklamalarının, hesaplama temelini yalnızca genel biçimde gösterdiğini ve bu nedenle ilgililerin bireysel karar sürecini anlayamadıklarını belirtti.

DSGVO kapsamında işletmeci yükümlülükleri

Bilgi verme yükümlülüğünün kapsamı

Dava esas olarak, DSGVO 15. madde 1. ve 2. fıkralarına dayalı bilgi verme yükümlülüğünün doğru kapsamıyla ilgiliydi. Buna göre, ilgili kişiler işlenen kişisel veriler hakkında kapsamlı aydınlatma isteme hakkına sahiptir; buna otomatik karar mekanizmalarında yer alan mantık hakkında anlamlı bilgiler de dahildir.

Ağırlık faktörlerinin açıklanması

Schufa, skor bilgisi kapsamında ilgili kişilere, skor değerinin tespitinde hangi veri türlerinin dikkate alındığını ve genel hesaplama faktörlerini açıklamıştır. Ancak, belirli veri noktalarının tam ağırlıklarını ticari sır gerekçesiyle bildirmemiştir. Veri koruma denetim otoritesi ise bu bilgilerin de somut olarak açıklanmasını talep etti.

İdari mahkemenin değerlendirmesi

Saydamlık gereği ve ticari sırların korunması arasında denge

Wiesbaden İdari Mahkemesi, Schufa’nın izlediği uygulamanın veri koruma hukukuna esasen uygun olduğu sonucuna vardı. Mahkeme, özellikle, ilgili veri türlerinin ve genel işleyişin açıklanmasının şeffaflık hedefini sağlayacağını ve şirketin ticari sırlarının korunmasına yönelik meşru çıkarını orantısız biçimde kısıtlamayacağını belirtti.

Ağırlık detaylarına ilişkin daha ileri hak talebi yok

Sonuç olarak mahkeme, halihazırda verilen bilgilerin ötesinde, tekil ağırlık faktörlerine veya matematiksel modellere dair daha ayrıntılı bir inceleme sağlanmasının zorunlu olmadığına karar verdi. Bunun, bilgi kuruluşunun rekabet ortamında işleyişini olumsuz etkileyebileceği ve ilgili kişi için bilgi kazanımının anlamlı biçimde artmayacağı ifade edildi.

İlgili şirketler ve sorumlular için önemi

Wiesbaden İdari Mahkemesi’nin kararı, bilgi kuruluşlarının ve diğer veri işleyen birimlerin DSGVO uyarınca gelen bilgi taleplerine yaklaşımı açısından büyük önem taşıyor. Kararın gerekçesi, ticari sırların, bilgi verme yükümlülüğünün tasarımı sırasında gözetilmeye devam edeceğini vurguluyor. Bununla birlikte, şirketlerin, otomatik karar süreçlerinin işleyişine dair anlamlı bilgiler sunmalarının zorunlu olduğu da unutulmamalıdır.

Ayrıca, bu karara karşı hâlen hukuki itiraz yolları açık olup (kaynak: VG Wiesbaden, 6 K 788/20.WI), hukuki durumun ileride mahkemeler tarafından tekrar ele alınabileceğini belirtmek gerekir. Tüm taraflar için masumiyet karinesi geçerlidir.

Tartışma gereksinimi ve hukuki değerlendirme

Sorumlu şirketler için, bu karar, DSGVO 15. madde kapsamında otomatik karar süreçleriyle ilgili yükümlülüklerini nasıl yerine getirecekleri konusunda hala belli bir hareket alanı bırakmaktadır. Yine de, uygulamanın ayrıntıları çok katmanlı ve dinamik gelişen bir hukuk alanı olmaya devam etmekte ve mahkemelerin vereceği ek kararlar ışığında sürekli gözden geçirilmelidir.

Veri koruma hukukunun çok yönlülüğü göz önünde bulundurulduğunda, süreçlerin DSGVO kapsamındaki bilgi ve bilgilendirme haklarına uygunluğunu analiz etmek isteyenler için MTR Legal, veri koruması konusunda ayrıntılı bilgi ve bireysel hukuki danışmanlık sunmaktadır.

Frankfurt am Main Yüksek Eyalet Mahkemesi, 17 U 190/23 sayılı dosyada Riester konut tasarruf sözleşmelerinde alınan yıllık ücretlerin yürürlükteki yasal düzenlemelere uygun olup olmadığı konusunda karar vermek durumunda kaldı. Tartışmanın konusu, bir tüketici merkezinin şikayet ettiği Riester konut tasarruf sözleşmesi kapsamında alınan yıllık ücret uygulamasıydı. Dava açan tüketici koruma örgütü, bu tür bir ücretin özellikle Riester ürünlerine uygulanan teşvik yönetmelikleri nedeniyle ilgili mevzuata aykırı olduğunu öne sürdü.

Olayın Özeti ve Dava Süreci

Somut olayda, bir Riester konut tasarruf sözleşmesi sağlayıcısı genel sözleşme koşullarında yıllık bir ücret öngörmüştü. Davacı, bu hükmü gerekçe göstererek kredi kurumuna karşı men davası açtı. Davanın ilk aşamasında görevli yerel mahkeme bir değerlendirme yapmış, bu karar daha sonra OLG’nin temyiz incelemesine konu olmuştur.

OLG Frankfurt am Main’ın Değerlendirmesi

OLG Frankfurt am Main, tüketici merkezinin temyizini reddederek – davacının görüşünden farklı olarak – Riester konut tasarruf sözleşmelerinde yıllık ücret uygulamasının da hukuka uygun olduğunu teyit etti. Gerekçeli kararında mahkeme, sürekli alınan yıllık ücretin ilgili medeni hukuk ve denetim normlarına aykırı olmadığını belirtti. Hâkimler, yıllık ücretin sözleşmenin ana edim unsuru olduğunu ve bu nedenle § 307 BGB kapsamında esas itibarıyla içerik denetimine tabi tutulamayacağını ifade etti.

İlgili Hukuki Dayanaklar ve Sınırlandırma

Heyetin temel gerekçesi, yıllık ücretin Riester konut tasarruf sözleşmesinin merkezi yönetimi ve sözleşmenin yürütülmesi kapsamında alınan bir bedel olarak değerlendirilmesi oldu. Ayrıca, Yaşlılıkta Emeklilik Sözleşmeleri Sertifikasyon Kanunu (AltZertG) ile Yaşlılıkta Emeklilik Uygulama Yönetmeliği (AltZertG-DV) hükümlerinde sürekli yönetim ücretlerine dair açık bir yasağın yer almadığı belirtildi. Mahkeme, teşvik düzenlemeleri bağlamında kanun koyucunun yönetim ücretlerinin hariç tutulmasına ilişkin kesin bir düzenleme getirmediğinin ve sözleşme özgürlüğünün, devlet destekli ürünlerde dahi temel olarak geçerli olmaya devam ettiğinin altını çizdi.

İçerik Denetimine İlişkin Somut Ölçütler

OLG özellikle kullanılan hükümlerin şeffaflığına ilişkin gereklilikler üzerinde durdu. Mahkemeye göre, yıllık ücret konut tasarruf sözleşmesi şartlarında yeterince açık ve anlaşılır biçimde belirtilmiştir. Hakimler, sözleşme tarafları açısından herhangi bir haksız dezavantaj tespit etmedi. Ücretin miktarı ve düzenliliği karşı taraf açısından anlaşılır şekilde sunulmuş olup, suiistimal niteliğinde bir unsur içermemektedir.

Kararın Önemi ve Dava Sürecinin Devamı

OLG Frankfurt am Main’ın kararı kesinleşmemiştir. Federal Mahkeme tarafından bir inceleme gerçekleşip gerçekleşmeyeceği henüz belli değildir. Nihai yargı kararı verilene kadar Riester konut tasarruf sözleşmelerindeki benzer hükümler bakımından mevcut hukuki belirsizlik devam etmektedir. (Kaynak: OLG Frankfurt am Main, 2 Ağustos 2023 tarihli karar – 17 U 190/23)

Hukuki Değerlendirme ve Geleceğe Bakış

İlgili karar, devlet destekli emeklilik ürünlerinde ücret hükümlerine ilişkin içeriksel ve yöntemsel gereklilikleri vurgulamaktadır. Riester konut tasarruf sözleşmelerinin hazırlanmasında görev alan şirketler ve yatırımcılar, yürürlükteki hukuk ve yüksek yargıdaki olası gelişmeleri dikkatle izlemelidir.

Banka sözleşme şartlarının hukuki hazırlanmasına, incelenmesine ve uygulanmasına ilişkin detaylı sorular ile ilgili olarak MTR Legal Avukatları kapsamlı destek sunmaktadır. Bankacılık hukuku alanında ilk yol gösterici bilgileri Bankacılık Hukuku Danışmanlığı bölümünde bulabilirsiniz.

Federal İş Mahkemesi (BAG), 13 Mart 2024 tarihli kararında (Dosya No: 1 ABR 20/24) elektronik çalışma saati kayıt sisteminin getirilmesiyle ilgili ortak karar hakkına dair çerçeveyi netleştirmiştir. Kararın gerekçelerinin yayımlanması, bu bağlamda işyeri temsil organlarının rolüne açıklık getirmektedir.

Sürecin başlangıç noktası

Sürecin konusu, bir işverenin şimdiye kadar sistematik iş saati takibi için teknik bir sistem uygulamamış olması halinde işyeri temsilcisinin (işyeri çalışan temsilcisi) inisiyatif hakkı olup olmadığıydı. İşyeri temsilcisi elektronik bir sistemin getirilmesini talep etti ve bu yönde § 87 Madde 1 No. 6 BetrVG’ye dayalı ortak karar hakkını ileri sürdü. BAG’ın kararı, uzlaşma kurulu sürecinin bir parçası olarak verilmiştir.

İşyeri temsilcisinin inisiyatif hakkının reddi

§ 87 BetrVG’ye göre içeriğin sınırlandırılması

BAG, § 87 Madde 1 No. 6 BetrVG’nin ortak karar hakkının, yalnızca halihazırda kararlaştırılmış bir zaman takip sisteminin türü ve şekliyle sınırlı olduğunu netleştirmiştir. Eğer işverenin henüz böyle bir sistemi getirme yükümlülüğü yoksa, bu tür bir sistemin ilk defa kurulmasına dair inisiyatif hakkı bulunmaz. Mahkeme, işverene elektronik zaman takip sistemini ilk defa kurma zorunluluğunun uzlaşma kurulu aracılığıyla getirilemeyeceği ihtimalini reddetmiştir.

Kararın önemi

BAG ayrıca, işverenlerin iş yasası hükümlerine göre işçilerin günlük çalışma saatlerinin başlangıcı ve bitişini kaydedecek bir sistem getirme yükümlülüğü olduğuna dair yeni içtihata atıf yapmaktadır. Ancak bu yükümlülük doğrudan iş sağlığı ve güvenliğinden kaynaklanmakta olup, ortak karar hakkına ilişkin uzlaşma kurulu kararı kapsamında değildir.

İşyeri uygulamaları için sonuçlar

Ortak karar hakkının netleşmesi

Mahkeme görüşüne göre, işyeri temsilcisinin yalnızca zaman takip sisteminin “nasıl” uygulanacağı ve şekillendirileceği konusunda ortak karar hakkı vardır. “Olup olmayacağı” konusunda ise bu hak bulunmaz. § 87 Madde 1 No. 6 BetrVG’nin önemi, mevcut sistemlerin teknik ve organizasyonel yönleriyle sınırlı olup, sistemin temelde getirilip getirilmeyeceği kararına ilişkin değildir.

Yasal yükümlülükten ayrım

BAG, işyeri ortak karar hakkı ile yasal iş saati kayıt yükümlülüğü arasında ayrıca ayrım yapmaktadır. Eğer işveren çalışma saati kayıt sistemi kurmakla yükümlüyse – örneğin yasal gerekliliklerden ötürü – karar alanı bu noktada ortadan kalkar ve ortak karar hakkı yalnızca ilgili sistemin şekillendirilmesine ilişkin olur.

Sonuç ve hukuki çerçeve

Federal İş Mahkemesi’nin kararı, işverenin yasal yükümlülükleri ile işyeri temsilcisinin kollektif düzenleme hakları arasındaki ayırımı vurgulamaktadır. İşyeri temsilcisinin inisiyatif hakkı, yalnızca zaman takip sistemi uygulamasının detaylarına indirgenmiştir. BAG’ın gerekçeleri mahkemenin internet sitesinden incelenebilir (Kaynak: https://www.bundesarbeitsgericht.de/entscheidung/1-abr-20-24/).

İşletmeler, işyeri temsilcileri ve yatırımcılar, zaman takibi ile ilgili işyeri düzenlemelerinde güncel içtihatı dikkatle göz önünde bulundurmalıdır. İşyeri düzenlemeleriyle ilgili alanlarda ya da güncel çalışma saati kayıt yükümlülükleri hakkında sorularınız varsa, MTR Legal’in danışman ekibi size memnuniyetle yardımcı olur. Daha fazla bilgi ve iletişim seçenekleri için İş Hukuku alanında hukuk danışmanlığından yararlanabilirsiniz.

Gelir Vergisi Kanunu’nun (§ 34 Abs. 3 EStG) 3. fıkrası, belirli karşılıkların çözülmesi veya tazminat gibi olağanüstü gelirler elde eden mükelleflere, indirimli vergi oranı uygulanarak vergi avantajı hakkı tanır. Ancak, bu avantajın sağlanmasında yasal olarak yalnızca bir kez yararlanılabileceğine ilişkin düzenleme belirleyicidir. Özellikle bir takvim yılında birden fazla olağanüstü gelir elde edilirse, hangi gelirler için avantajdan yararlanılacağı seçimini mükellef yapar.

Açık bir başvurunun önemi

İdari ve mali yargı uygulamasında, mükellefin açık bir irade beyanı gerekip gerekmediği veya vergi tespitinin tek başına avantajın “tüketildiği” anlamına gelip gelmediği hususunda görüş birliği bulunmamaktadır. § 34 Abs. 3 Satz 2 EStG’nin metnine göre, mükellef resmen hangi gelirler için vergi avantajından yararlanmak istediğine karar verebilir. Ancak burada, bu seçimin mutlaka başvuru ile mi yapılması gerektiği yoksa vergi dairesinin fiili uygulamasının yeterli olup olmadığı tartışmalıdır.

Hamburg Mali Mahkemesi’nin tüketim sonucuna ilişkin kararı

Hamburg Mali Mahkemesi, 17 Ekim 2024 tarihli kararında (Dosya no: 1 K 141/22), vergi indiriminden ilk kez yararlanılması – mükellefin açık başvurusu olmasa dahi – § 34 Abs. 3 Satz 2 EStG anlamında “tüketim” oluşturup oluşturmadığını değerlendirdi. Karara konu olayda, vergi dairesi ilk gelir tipinde vergi indirimini açık bir başvuru olmaksızın uygulamıştı.

Mali hâkimin temel açıklamaları

Mahkeme, vergi avantajının tüketilmesinin, vergi dairesinin olağanüstü gelirler nedeniyle gelir vergisini indirimli olarak tespit etmesi ve bu belirlemenin kesinleşmesi durumunda gerçekleştiğini, mükellefin açıkça bir seçim yapmamış ya da başvuru yapmamış olmasının buna engel olmadığını ortaya koymuştur. Bu kesinleşmiş uygulama ile söz konusu dönemdeki vergi avantajı tamamen tükenmiş olur. Sonradan bu avantajın aynı yıl içindeki başka gelir türlerine de uygulanması ya da değiştirilmesi yasal olarak artık mümkün değildir.

Ayrıca mahkeme, yasada yalnızca aktif olarak yapılan başvurunun tüketim için belirleyici olduğuna dair hiçbir düzenleme bulunmadığına işaret etti. Burada esas olan, vergi idaresinin vergi avantajını ilk kez ve kesin olarak uygulamasıdır.

Başka seçim haklarının açık bırakılması yok

Kararın uygulamadaki sonucu, vergi dairesi – özel bir başvurudan bağımsız olarak – § 34 Abs. 3 EStG uyarınca vergi indirimini tanıdığında, mükellefin bu avantajı kullanılmış kabul etmesi gerektiğidir. Daha sonra “daha uygun” bir vergi tahsisatına geçmek ya da başka olağanüstü gelirler için § 34 Abs. 3 EStG kapsamında vergi avantajından yararlanmak mümkün değildir. Bu hukuki görüş, yasa koyucunun indirimli vergilendirmeden dönemde yalnızca bir kez yararlanılmasını öngören amacına uygundur.

Dava sonucu ve devam eden temyiz başvurusuna dair not

Bahsedilen olayda, Federal Maliye Mahkemesi nezdinde temyiz sürmektedir (Dosya no: VIII R 29/23). Dolayısıyla mükelleflerin Hamburg Mali Mahkemesi kararının henüz kesinleşmediğini ve temyiz sonucunun beklenmesi gerektiğini dikkate almaları önemlidir. Masumiyet karinesi geçerlidir ve nihai hukuki değerlendirme yüksek mahkemenin kararına bağlıdır. Her olayda bireysel inceleme esastır.

Vergi indirimi konusunda bireysel danışmanlığın önemi

Sunulan hukuki durum ve mahkeme değerlendirmesi, vergi ile ilgili tercihlerin ve sonuçlarının karmaşıklığını – özellikle olağanüstü gelirler bağlamında – ortaya koymaktadır. Kendi özel durumlarıyla karşı karşıya kalan işletmeler, yatırımcılar veya varlıklı şahıslar için, vergi olanaklarının bireysel olarak değerlendirilmesi tavsiye edilir. Kendi durumunuz için vergi etkilerini değerlendirmek isterseniz, aşağıdaki bağlantıdan MTR Legal’e ulaşarak vergi hukuku konusunda profesyonel bir hukuki danışmanlık alabilirsiniz.

Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi, 16 Aralık 2025 tarihli kararıyla (Dosya No: I-20 U 38/25), hava yolu şirketi Eurowings’in iddia edilen CO2 telafisi hakkındaki reklam beyanını değerlendirdi. Temel soru, kullanılan reklam mesajının tüketiciyi sunulan uçuşların çevresel etkileri hakkında yanıltıp yanıltmadığı ya da gerçekte var olmayan iklim dostu bir hizmet izlenimi yaratıp yaratmadığıydı.

Olayın Özeti ve Söz Konusu Reklam

Eurowings, müşterilerin ücretli bir CO2 telafisi ekleyerek neredeyse ‘iklime nötr bir uçuş’ gerçekleştirme imkânı bulunduğunu belirten bir ifadeyle reklam yaptı. Reklamda, uçuş sırasında oluşan CO2 emisyonlarının derhal ve eksiksiz şekilde telafi edilebileceği izlenimi verildi.

Rekabete Uyma Merkezi bu reklamı şikayet etti. Onlara göre, Eurowings müşterilerde salınan emisyonların eksiksiz ve anında telafi edildiği yönünde yanlış bir izlenim uyandırıyor. Oysa gerçekte, müşterilerden alınan ödemeler yalnızca kısmen iklim koruma projelerine yeniden yatırılıyor ve bu projelerin çevresel etkisi ise zamansal gecikmeyle veya hatta belirsiz bir zamanda gerçekleşiyor.

Düsseldorf Yüksek Eyalet Mahkemesi’nin Kararı

Yüksek Eyalet Mahkemesi kararında, söz konusu reklamın yanıltıcı olduğu sonucuna vardı. Mahkeme, Eurowings’in açıklamaları nedeniyle hedeflenen müşterilerin, uçuşla ilgili sera gazı emisyonlarının derhal ve tamamen nötrleneceğini beklediğini belirtti. Ancak mevcut telafi önlemleri bu beklentileri karşılayamıyor.

Mahkeme, özellikle, reklamda iklim nötrlüğünün vurgulanmasının tüketicide yanlış bir algı oluşturduğunu belirtti. Telafi önlemleri uçuşla eşzamanlı olarak uygulanmıyor, çoğunlukla uzun vadeli çevre projelerinin desteklenmesi şeklinde oluyor. Böylece reklamla verilen anında iklim etkisi izlenimi gerçeği yansıtmıyor ve mahkemeye göre tüketici davranışını etkileyebilecek nitelikte bulunuyor.

Ayrıca reklamda, telafinin nasıl ve ne ölçüde gerçekleştiği konusunda yeterli bilgilendirme yapılmadığı da eleştirildi. Bu nedenle çevreyle ilgili bir reklam beyanı için gerekli koşullar sağlanmamış; aksine, rekabet hukuku bağlamında uygunsuz bir etkiden bahsedilmiştir.

Yargılamanın sonunda karar kamuya açık bir duruşma ile verildi. Yayın tarihi itibarıyla temyize izin verilmediğine dair bilgi mevcuttur.

Şirketlerin Reklam Uygulamalarında Çıkarımlar

Kararda, çevresel reklam beyanlarında açıklık ve nesnellik açısından yüksek standartlara vurgu yapıldı. Sürdürülebilir veya iklime duyarlı ürün ya da hizmet reklamı yapan şirketler, uygulamalarının gerçek kapsamı hakkında doğru ve net bilgi verme yükümlülüğüne sahiptir. Uçuş gibi bir hizmetin mutlak ve derhal iklime nötr olduğu izlenimi yaratılması halinde mahkeme, kullanılan telafi mekanizmaları ve bunların gerçek etkileri hakkında ayrıntılı ve eksiksiz bilgi verilmesinin gerekliliğini belirtmiştir.

Şirketler için Rekabet Hukuku Risklerine Karşı Uyarılar

Sürdürülebilir kurumsal iletişimin artan önemi göz önüne alındığında, rekabet hukukuyla ilgili şikayetler ve yasal ihtilaf riskini azaltmak için açık ve şeffaf beyanlarda bulunmak büyük önem taşımaktadır. Kararın tam metni urteile.news adresinde I-20 U 38/25 dosya numarasıyla ulaşılabilir.

Çevresel ya da sürdürülebilir hizmet reklamı yapmak isteyen şirketler için bu karar, iletişim stratejilerinin dikkatle gözden geçirilmesi ve ilgili yasal düzenlemelerle karşılaştırılması gerektiğine işaret etmektedir. Bu şekilde, hukuka uygun bir pazar yaklaşımı sağlanabilir.

Reklam ve dürüstlükle ilgili ek bilgi ya da hukuki sorularınız için, MTR Legal Hukuk Bürosu danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Rekabet hukukunda yetkin bir hukuk danışmanlığına https://www.mtrlegal.com/offices/deutschland/wettbewerbsrecht/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Federal Yüksek Mahkeme (BGH), 12 Mart 2025 tarihinde verdiği kararıyla rüzgar enerjisi santralleri için yapılan kullanım sözleşmelerinin hukuki nitelendirilmesi ve feshedilebilirliği konusunda temel bir karar aldı (Dosya No: XII ZR 76/24).

Özellikle kullanım sözleşmeleri ile ilgili olarak, sözleşmelerin hukuka uygun bir şekilde yapılandırılması büyük önem taşımaktadır; burada özellikle ileride ortaya çıkabilecek belirsizliklerin ve ihtilafların önlenmesi için açık bir sözleşme maddesinin oluşturulmasına dikkat edilmelidir.

Tarafların bir kullanım sözleşmesi imzalarken, sözleşmenin başlangıcını örneğin bir rüzgar enerjisi santralinin devreye alınması gibi belirsiz bir olaya bağlamaları yaygın bir durumdur. Sözleşme hazırlanırken bu risklere ve açık bir sözleşme hükmünün önemine dikkat edilmelidir. BGH artık sözleşme süresinin, ancak olay gerçekleştiğinde başlayacağını, yani örneğin rüzgar enerjisi santralinin devreye alınmasıyla başlayacağını açıkça ortaya koymuştur, diye açıklıyor ekonomi hukuk bürosu MTR Legal Rechtsanwalt, ki kendisi enerji hukuku alanında da danışmanlık yapmaktadır.

Taşınmaz sahibi sözleşmeyi feshediyor

Olayın temelinde, bir taşınmaz sahibi ile bir rüzgar enerjisi proje geliştiricisi arasında yapılan bir kullanım sözleşmesi yer alıyordu. Sözleşmenin merkezi unsuru, proje geliştiricisine arsanın devri karşılığında ödenecek kullanım ücretini düzenliyordu. Sözleşme 2017 yılında imzalanmış olmasına rağmen, 2022 yılına gelindiğinde henüz hiçbir rüzgar enerjisi santrali kurulmamıştı. Bunun üzerine taşınmaz sahibi sözleşmeyi olağan şekilde feshettiğini bildirdi. BGH şu kararı verdi: Fesih geçersizdir.

Esas mesele, bir taşınmaz sahibinin, sözde askı sürecinde – yani bir rüzgar santrali gerçekten kurulup faaliyete geçmeden – söz konusu sözleşmeyi olağan şekilde feshedip feshedemeyeceği ve hangi koşullarda feshedebileceğiydi. Sözleşme, planlanan rüzgar santralinin son türbininin devreye alınmasından itibaren başlayacak şekilde 20 yıllık bir süre öngörüyordu. Ayrıca, sözleşmede beş yıl içinde rüzgar santrali için çevre izni alınamazsa taraflara tanınan bir geri çekilme hakkı gibi hükümler de vardı. Fesih ve geri çekilme haklarının dikkatlice düzenlenmesi, burada özellikle önemlidir. Sözleşmede olağan fesih için açık bir hüküm bulunmamaktaydı. Yalnızca haklı bir sebep olduğunda olağanüstü fesih hakkı öngörülüyordu.

Özellikle yenilenebilir enerji projelerinde, taşınmazın uzun vadeli ve hukuka uygun şekilde kullanılması, girişimin başarısı ve hayata geçirilebilmesi açısından kritiktir.

Olağan fesih mümkün olabilir

BGH bu tür sözde arazi kullanım sözleşmesini kira hukukuna tabi tuttu. Bu da, sözleşmede açıkça veya zımni olarak hariç tutulmadıkça, ilke olarak olağan bir fesih yapılabileceği anlamına gelir; burada kullanım sözleşmelerinin hazırlanmasındaki hukuki çerçeve belirleyicidir.

Somut olayda BGH, kararlaştırılan 20 yıllık sözleşme süresinin, planlanan rüzgar enerjisi santralinin son türbini devreye alındığında başlayacağını belirledi. Süre, sözde gecikmeli bir şarta tabiydi. Yani: Sözleşme süresi ancak belirli bir gelecekteki olayın gerçekleşmesiyle başlar; bu olayın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği kesin değildir. O zamana kadar, belirsiz süreli bir kira sözleşmesi mevcuttur ve askı süresince arsa üzerinde tasarruf hakkı arsa sahibinde kalmaya devam eder. Bu genel olarak feshedilebilir olmakla birlikte, burada olağan fesih zımni olarak hariç tutulmuştur, dedi BGH.

Fesih zımni olarak hariç tutuldu

Karlsruhe’li hakimler gerekçelerinde, sözleşmede olağanüstü fesih için bir hüküm bulunduğunu, ancak olağan fesih için bir düzenleme yer almadığını ifade ettiler. Ayrıca, sözleşme beş yıl içinde rüzgar santrali için izin alınamazsa ayrıntılı bir geri çekilme hakkı da öngörüyordu. BGH buradan, tarafların bu geri çekilme kuralını, izin aşamasındaki gecikme veya belirsizlikler için kapsamlı bir çözüm olarak benimsediği sonucunu çıkardı. Eğer ayrıca olağan bir fesih mümkün olsaydı, bu sözleşmesel geri çekilme düzenlemesi büyük ölçüde işlevsiz kalacaktı.

Kullanım sözleşmesi kapsamında, taşınmazın kullanım hakkı proje geliştiricisine devredilir ve sözleşme hükümleri, her iki tarafın da hak ve yükümlülüklerini tüm süre boyunca güvence altına alır.

Başka bir konu ise, olağan feshin hariç tutulmasının genel işlem koşulları denetimini geçip geçmediğiydi. BGH buna olumlu yanıt verdi. Taşınmaz sahibi bu şekilde orantısız olarak mağdur edilmemektedir. Gerçek inşaata başlanana kadar arsayı, örneğin tarım amacıyla, başka şekillerde kullanma hakkı devam etmektedir. Ayrıca proje izin alamazsa, belirli şartların oluşması halinde sözleşmeden geri çekilme hakkı vardır.

Rüzgar enerjisi santrallerinin teknik yönleri

Rüzgar enerjisi santralleri, rüzgarın gücünü verimli bir şekilde elektrik üretimine dönüştüren gelişmiş teknik sistemlerdir. Modern bir rüzgar türbininin merkezinde, büyük rotor kanatlarının rüzgarı yakalayıp dönme enerjisine çevirdiği rotor bulunur. Bu hareket, jeneratör, dişli kutusu ve tüm kontrol sisteminin yer aldığı makine gondolu aracılığıyla elektrik enerjisine dönüştürülür. Jeneratör, tesisin kalbidir ve rüzgarın hareket enerjisinin kullanılabilir elektriğe dönüştürülmesini sağlar.

Rotor kanatları genellikle cam elyaf takviyeli plastik veya karbon fiberden üretilir; bu da onlara yüksek bir dayanıklılık ve optimal bir verimlilik kazandırır. Teknolojinin sürekli geliştirilmesi ve rotor alanının büyütülmesi sayesinde, modern rüzgar enerjisi santrallerinin nominal gücü son yıllarda önemli ölçüde artmıştır – günümüzde tek bir tesis 6 megavat veya daha fazla güç üretebilmektedir. Türbinin kontrol sistemi, değişken rüzgar koşullarında bile işletimin verimli ve güvenli şekilde devam etmesini sağlar. Özellikle yenilikçi rotor kanadı tasarımları ve geliştirilmiş aerodinamik özellikler sayesinde, rüzgar enerjisi santralleri rüzgardan giderek daha fazla enerji elde edebilmektedir.

Rüzgar enerjisinin kullanılmasında çevresel yönler

Rüzgar enerjisinin kullanımı çevre ve iklim açısından birçok avantajı da beraberinde getirir. Rüzgar enerjisi santralleri, sera gazı salımı yapmadıkları ve fosil yakıtlara olan bağımlılığı azalttıkları için sürdürülebilir elektrik üretimi sağlar. Böylelikle enerji dönüşümüne ve Almanya’nın iklim hedeflerine ulaşmasına önemli bir katkı sunarlar.

Öte yandan, rüzgar enerjisi santrallerinin kurulumu ve işletilmesi çevresel açıdan bazı zorluklar taşır. Örneğin, kuşlar ve yarasalar rotor kanatlarıyla çarpışma riski altındadır ya da tesislerin yakın çevresindeki doğal yaşam alanları olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle, rüzgar enerjisi santrallerinin yeri ve planlaması özenle yapılmalıdır. Almanya’da rüzgar enerjisi projeleri için izin süreçleri, çevre ve doğa üzerindeki etkilerin mümkün olduğunca azaltılması amacıyla sıkı şekilde düzenlenmiştir.

Federal Hükümet iddialı hedefler belirlemiştir: 2030 yılına kadar elektrik üretiminde rüzgar enerjisinin payı e’e çıkarılacaktır. Böylece rüzgar enerjisi, enerji tedariki ve iklim korumasının temel taşlarından biri haline gelecektir. Rüzgar enerjisi santrallerinin kullanımı ve kurulmasında çevre ile ilgili hususların özenle gözetilmesi, bu teknolojinin kabulü ve sürdürülebilir gelişimi açısından merkezi önemdedir.

Karar enerji sektörü için önemli

BGH’nın kararı, rüzgar enerjisi sektörü ve yenilenebilir enerji alanındaki benzer projeler için büyük öneme sahiptir. Rüzgar enerjisi santrali işletmecileri için, tesislerin tüm teşvik süresi boyunca arsa kullanımının güvenceye alınması, tesislerin kesintisiz işletilebilmesi açısından esastır. Proje geliştiriciler, bu karar sayesinde planlama güvenliği elde etmektedir. Belirli koşullarda, kullanım sözleşmelerinin imzalandıktan yıllar sonra tam sürelerine başlaması durumunda bile, ilgili sözleşmelerin tek taraflı olarak olağan fesih ile sona erdirilemeyeceğine güvenebileceklerdir. BGH, aynı zamanda, arsa sahibinin belli haklarının korunması koşuluyla, iyi düşünülmüş sözleşmesel bir dengenin mümkün ve hukuki açıdan geçerli olduğuna da dikkat çekmektedir.

Taşınmaz sahipleri açısından, karar, projenin ilerlememesi gibi nedenlerin çoğu zaman, açıkça sözleşmede kararlaştırılmış bir geri çekilme hakkı yoksa, uzun vadeli bir kullanım sözleşmesinden erken çıkmak için yeterli olmayacağını ifade etmektedir. Sözleşme süresinin sona ermesi ile teşvik süresi sonunda tesislerin sökümü için açık hükümlerin önemi bu şekilde özellikle vurgulanmaktadır.

MTR Legal Rechtsanwalt arsa kullanım sözleşmeleri ve aşağıdaki konularda danışmanlık vermektedir. Enerji hukuku. Karar, ayrıca gelecekteki projeler için bir örnek teşkil eder ve rüzgar enerjisi projelerinin hukuka uygun şekilde hayata geçirilmesini güçlendirir; sözleşme düzenlemeleri ve ilgili projelerin yürütülmesi gerekliliklerini açıkça ortaya koyar.

Bizimle İletişime geçebilirsiniz!