Ubezpieczenie od niezdolności do pracy (BU) ma stanowić ważne finansowe zabezpieczenie na wypadek, gdy ubezpieczony nie jest już w stanie wykonywać ostatnio wykonywanego zawodu z przyczyn zdrowotnych. Wiele osób zawiera polisę BU, aby zabezpieczyć siebie i swoją przyszłość finansową. Zwłaszcza osoby dotknięte problemem są w przypadku konieczności wypłaty często pilnie zależne od otrzymania świadczenia i w przypadku odmowy wypłaty przez towarzystwo ubezpieczeniowe często wymagają wsparcia prawnego, by zabezpieczyć swoje pieniądze. Odmowa wypłaty świadczenia przez towarzystwo oznacza dla poszkodowanych zazwyczaj poważne straty finansowe i utratę środków.

Niezdolność do pracy, zgodnie z § 172 niemieckiej ustawy o umowach ubezpieczeniowych (VVG), występuje, gdy ubezpieczony nie może wykonywać ostatnio wykonywanej pracy z powodu choroby, uszkodzenia ciała lub utraty sił – całkowicie lub częściowo – prawdopodobnie na stałe. Tak opisuje to kancelaria gospodarcza MTR Legal Rechtsanwälte , która doradza także w prawie ubezpieczeniowym. Towarzystwa ubezpieczeniowe mają duże doświadczenie w ocenie roszczeń i często odmawiają wypłaty – w takich przypadkach warto skonsultować się ze specjalistycznym adwokatem, aby dochodzić swoich praw, w razie potrzeby również przed sądem. Czy ubezpieczyciel musi wypłacić świadczenie z BU, stanowi jednak częsty punkt sporny między stronami.

Roszczenie o świadczenie z ubezpieczenia od niezdolności do pracy

Podstawą obowiązku wypłaty świadczenia przez ubezpieczenie BU jest umowa ubezpieczeniowa. Określa ona, w jakich warunkach ubezpieczyciel musi wypłacić świadczenie. Składki, a w szczególności składka, którą ubezpieczony regularnie opłaca, mają kluczowe znaczenie dla finansowego zabezpieczenia na wypadek utraty zdolności do pracy. Jednak mimo regularnych wpłat i dochowywania warunków umowy, wypłata renty z tytułu BU w przypadku wystąpienia niezdolności do pracy nie jest gwarantowana. Często w umowie ubezpieczeniowej znajdują się zapisy, że ubezpieczony musi być niezdolny do pracy w co najmniej 50 procentach. Oznacza to, że może wykonywać swoje ostatnie obowiązki zawodowe tylko w połowie lub mniej. Nie ma przy tym znaczenia, czy przyczyna jest fizyczna, psychiczna czy umysłowa.

Kolejną istotną regulacją jest tzw. „prognoza sześciomiesięczna”, zawarta w wielu umowach. Oznacza ona, że niezdolność do pracy musi prawdopodobnie trwać co najmniej sześć miesięcy. Osoba, która np. wypada z pracy na dwa miesiące z powodu wypalenia zawodowego, na ogół nie ma jeszcze prawa do świadczenia z BU. Wypłata renty BU uzależniona jest od spełnienia określonych przesłanek; jeśli nie zostaną one spełnione, towarzystwo ubezpieczeniowe może odmówić wypłaty. Jeżeli według opinii lekarskiej nie przewiduje się poprawy stanu zdrowia w najbliższych miesiącach, zasadniczo można mówić o niezdolności do pracy i ubezpieczyciel powinien wypłacić świadczenie.

Istotne jest przy tym, czy ubezpieczony faktycznie może nadal wykonywać swój ostatni zawód tak, jak go wykonywał – a nie czy teoretycznie mógłby podjąć inne zajęcie. Ubezpieczyciel może wskazać ubezpieczonemu inną pracę tylko wtedy, gdy umowa przewiduje tzw. abstrakcyjne skierowanie do innego zawodu.

Wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy

Niezdolność do pracy musi zostać udowodniona przez ubezpieczonego. Wymaga to zazwyczaj jak najdokładniejszego opisu wykonywanego zawodu i obowiązków. Istniejące ograniczenia zdrowotne powinny być potwierdzone zaświadczeniem lekarskim lub, w razie potrzeby, opinią biegłego. Pomocne mogą być także inne dokumenty medyczne, takie jak raporty szpitalne czy potwierdzenia odbytych terapii. Zasadą jest: Im lepiej dokumenty obrazują ograniczenia w codziennej pracy, tym większa szansa, że ubezpieczyciel uzna roszczenie. Wniosek o wypłatę świadczenia należy wypełnić szczególnie starannie, a wszelkie istotne ankiety ubezpieczeniowe muszą być wypełnione całkowicie i poprawnie, aby uniknąć nieporozumień lub późniejszych problemów.

Dokumenty należy złożyć niezwłocznie. Każde pytanie ubezpieczyciela zawarte we wniosku należy wypełnić w całości i zgodnie z prawdą, ponieważ błędy w odpowiedziach mogą skutkować odrzuceniem wniosku. Nieprawidłowe informacje mogą prowadzić do opóźnień lub odmowy rozpatrzenia wniosku.

Ubezpieczyciel odmawia wypłaty świadczenia

Zdarza się, że ubezpieczenie od niezdolności do pracy odmawia wypłaty świadczenia. Jednym z najczęstszych powodów jest brak wystarczających podstaw medycznych. Ubezpieczyciel weryfikuje zazwyczaj samodzielnie lub przy udziale zewnętrznych biegłych, czy deklarowana niezdolność do pracy rzeczywiście występuje. W ramach oceny roszczenia powody odmowy i jej przyczyny są szczegółowo analizowane. Eksperci, tacy jak specjalistyczni adwokaci lub doradcy ubezpieczeniowi, mogą wspierać osoby poszkodowane w zrozumieniu podstaw odrzucenia oraz w egzekwowaniu ich roszczeń wobec ubezpieczyciela. Jeżeli lekarze ubezpieczyciela dochodzą do innych wniosków niż lekarze prowadzący, może to rodzić konflikty. Dodatkowym powodem odmowy, zwłaszcza w starszych umowach, bywa tzw. abstrakcyjne skierowanie ubezpieczonego do innego zawodu. Oznacza to, że ubezpieczyciel uznaje inną pracę za możliwą do wykonywania. W nowszych umowach jest to przeważnie wyłączone.

Kolejnym, często spornym zagadnieniem jest naruszenie obowiązku informacyjnego przed zawarciem umowy przez ubezpieczonego. Osoba, która przy zawieraniu BU zataja ważne informacje o stanie zdrowia lub podaje nieprawdziwe dane, ryzykuje, że ubezpieczyciel unieważni umowę lub skorzysta z prawa do jej wypowiedzenia. W takich przypadkach obowiązek wypłaty wygasa nawet wstecznie, także jeśli obecna niezdolność do pracy nie ma związku z zatajoną wcześniejszą chorobą. Następnym powodem odmowy może być brak współpracy po stronie ubezpieczonego, np. brak dostarczenia dokumentacji medycznej, odmowa badań albo niewystarczające opisanie własnych obowiązków zawodowych. Ubezpieczeni powinni w takich sytuacjach kierować się wskazówkami ekspertów i rozważyć różne możliwości działania przeciwko odmowie, by skutecznie dochodzić swoich praw do renty lub wypłaty z BU.

Znaczenie obowiązku informacyjnego przed zawarciem umowy

Obowiązek informacyjny przed zawarciem umowy odgrywa kluczową rolę w ubezpieczeniu od niezdolności do pracy (BU) i ma zasadnicze znaczenie dla ochrony ubezpieczeniowej. Już na etapie zawierania polisy BU ubezpieczony jest zobowiązany przekazać ubezpieczycielowi wszelkie istotne informacje dotyczące swojego stanu zdrowia i potencjalnych zagrożeń — w pełni i zgodnie z prawdą. W szczególności pytania o zdrowie, zadawane w ramach wniosku, należy wypełniać z najwyższą starannością, ponieważ stanowią one podstawę do oceny ryzyka i późniejszego obowiązku wypłaty świadczenia.

Pomyłki lub pominięcia przy udzielaniu odpowiedzi na pytania dotyczące stanu zdrowia mogą prowadzić do poważnych problemów w sytuacji roszczenia. W najgorszym wypadku grozi odmowa wypłaty świadczenia przez ubezpieczyciela, przez co niezbędna renta BU nie zostanie wypłacona. Zwłaszcza w sytuacji, gdy ubezpieczony jest zależny od świadczeń BU, taka odmowa może stanowić zagrożenie egzystencji. Z tego powodu warto już przy składaniu wniosku poświęcić na to czas i sumiennie odpowiedzieć na każde pytanie. Nie należy lekceważyć wątpliwości — w razie niepewności pomoc eksperta z zakresu prawa ubezpieczeniowego lub niezależnego doradcy może uchronić przed błędami i zapewnić ochronę ubezpieczeniową.

Obowiązek informacyjny przed zawarciem umowy ma także ogromne znaczenie przy dochodzeniu roszczeń w przyszłości. W przypadku odmowy wypłaty przez ubezpieczyciela z powodu rzekomego naruszenia tego obowiązku, ubezpieczony będzie mógł skutecznie dochodzić roszczeń tylko wtedy, gdy udowodni, że wszystkie pytania zostały udzielone prawidłowo i kompletnie. W takich sytuacjach profesjonalne wsparcie często okazuje się niezbędne dla ochrony własnych praw i uzyskania świadczenia z BU.

Podsumowanie: Sumienna i prawdziwa odpowiedź na pytania zdrowotne przy zawieraniu polisy BU stanowi niezbędny fundament wiarygodnego zabezpieczenia. Kto wykazuje się w tym zakresie rzetelnością i w razie potrzeby korzysta z porady ekspertów, zabezpiecza się przed późniejszymi problemami i zwiększa szanse na otrzymanie uzgodnionej renty z tytułu niezdolności do pracy.

Kluczowe znaczenie mają dowody medyczne

Decydujący dla obowiązku wypłaty świadczenia przez ubezpieczyciela BU jest medyczny dowód trwałego ograniczenia zdolności zawodowej co najmniej w 50 procentach. W razie sporu o obowiązek wypłaty ze strony ubezpieczyciela, ubezpieczeni powinni skorzystać z pomocy prawnej, aby dochodzić swoich praw. Specjalizowani adwokaci mogą znacząco zwiększyć szanse powodzenia przy egzekwowaniu roszczeń wobec ubezpieczyciela.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza w prawie ubezpieczeniowym oraz w przypadku problemów z ubezpieczeniem od niezdolności do pracy.

Zapraszamy do kontaktu!

We wrześniu 2025 r. MTR Legal Rechtsanwalt als Headline Sponsor na IR Global Annual Conference „Legacy in Motion“ był reprezentowany w Berlinie. Przez cztery dni ponad 400 członków z ponad 75 krajów zgromadziło się – to silne międzynarodowe forum dla prawników, ekspertów podatkowych i doradców biznesowych.

Nasz Managing Partner Michael Rainer oraz partner Marc Klaas prowadził ośmioosobowy zespół, który skorzystał z okazji do wymiany doświadczeń z międzynarodowymi kolegami, pielęgnowania kontaktów oraz pozyskiwania nowych inspiracji dla naszych klientów.

 Legacy in Motion – temat, który do nas pasujeTegoroczne motto konferencji „Legacy in Motion“ symbolizowało zrównoważony rozwój, zmianę oraz zdolność osiągania trwałego wpływu w środowisku globalnym. To właśnie jest naszym celem w MTR Legal: Doradzamy nie tylko krótkoterminowo, ale razem z naszymi klientami tworzymy strategie na lata – w prawie spółek, podatkowym czy przy złożonych międzynarodowych sporach.

Nasza rola jako Headline Sponsor

Als Headline Sponsor aktywnie współtworzyliśmy konferencję w Berlinie. Oprócz dyskusji panelowych i warsztatów dla nas kluczowa była bezpośrednia wymiana doświadczeń. Konferencja stanowiła idealne tło do pogłębiania istniejących współprac i otwierania nowych możliwości biznesowych.

„Chcieliśmy wysłać jasny sygnał: MTR Legal to międzynarodowość, doskonałość cyfrowa i przedsiębiorcze myślenie. Berlin był do tego idealną sceną”, mówi Michael Rainer.

Także Marc Klaas podkreśla znaczenie: „Ścisła współpraca w sieci IR Global pozwala nam jeszcze pełniej wspierać klientów przy projektach transgranicznych – zwłaszcza w czasach globalnych zmian to kluczowa przewaga.”Berlin jako lokalizacja – i nasz międzynarodowy kursWybór Berlina podkreślił, że miasto dziś należy do czołowych europejskich centrów gospodarczych i doradczych. Dla nas to był domowy mecz o międzynarodowym zasięgu.

Nasza obecność w Berlinie jest częścią jasnej strategii: MTR Legal jest obecny we wszystkich niemieckich metropoliach oraz posiada przedstawicielstwa w Londynie, Paryżu, Amsterdamie i Singapurze. Dzięki temu zapewniamy, że możemy towarzyszyć klientom wszędzie tam, gdzie wymagana jest międzynarodowa ekspertyza.

Silny sygnał na przyszłość

IR Global Annual Conference 2025 to dla nas coś więcej niż tylko branżowe spotkanie. Była to platforma, aby pokazać nasze wartości, wzmocnić sieć kontaktów i potwierdzić nasz kurs na najbliższe lata: międzynarodowo, cyfrowo, przedsiębiorczo.Cieszymy się, że nawiązane tam kontakty będziemy mogli przełożyć na praktykę – z korzyścią dla naszych klientów, którzy korzystają z globalnej sieci i doskonałej wymiany merytorycznej.

We wrześniu 2025 roku MTR Legal Rechtsanwalt als Headline Sponsor na IR Global Annual Conference „Legacy in Motion“ był reprezentowany w Berlinie. Przez cztery dni ponad 400 członków z ponad 75 krajów spotkało się – to silne międzynarodowe forum dla prawników, ekspertów podatkowych i doradców biznesowych.

Nasz Managing Partner Michael Rainer oraz Partner Marc Klaas przewodzili ośmioosobowemu zespołowi, który skorzystał z okazji do wymiany doświadczeń z międzynarodowymi kolegami, pielęgnowania kontaktów i zdobywania nowych impulsów dla naszych klientów.

 Legacy in Motion – temat, który do nas pasujeTegoroczne motto konferencji „Legacy in Motion“ oznaczało zrównoważony rozwój, zmianę i zdolność do wywierania trwałego wpływu w środowisku globalnym. Właśnie to jest naszym celem w MTR Legal: doradzamy nie tylko krótkoterminowo, ale razem z naszymi klientami opracowujemy strategie, które przetrwają próbę czasu – w prawie spółek, prawie podatkowym lub złożonych międzynarodowych sporach.

Nasza rola jako Headline Sponsor

Als Headline Sponsor aktywnie współtworzyliśmy konferencję w Berlinie. Poza panelami dyskusyjnymi i warsztatami dla nas najważniejsza była bezpośrednia wymiana doświadczeń. Konferencja stworzyła doskonałe warunki do pogłębienia istniejącej współpracy oraz nawiązania nowych możliwości biznesowych.

„Chcieliśmy dać jasny sygnał: MTR Legal oznacza międzynarodowość, cyfrową doskonałość i myślenie przedsiębiorcze. Berlin był do tego idealną sceną” – mówi Michael Rainer.

Również Marc Klaas podkreśla znaczenie: „Bliska współpraca w sieci IR Global pozwala nam jeszcze szerzej wspierać klientów w projektach transgranicznych – zwłaszcza w czasach globalnych zmian jest to kluczowa przewaga.”Berlin jako lokalizacja – i nasz międzynarodowy kierunekWybierając Berlin, konferencja podkreśliła, że miasto dziś należy do czołowych ośrodków gospodarczych i doradczych w Europie. Dla nas było to wydarzenie na własnym terenie, ale o globalnym zasięgu.

Nasza obecność w Berlinie jest częścią jasno określonej strategii: MTR Legal jest obecny we wszystkich dużych miastach Niemiec i utrzymuje przedstawicielstwa w Londynie, Paryżu, Amsterdamie i Singapurze. Dzięki temu zapewniamy, że możemy wspierać klientów wszędzie tam, gdzie potrzebna jest międzynarodowa ekspertyza.

Silny sygnał na przyszłość

IR Global Annual Conference 2025 była dla nas czymś więcej niż tylko spotkaniem branżowym. Była platformą do pokazania naszych wartości, wzmocnienia naszej sieci i potwierdzenia naszego kursu na najbliższe lata: międzynarodowo, cyfrowo, przedsiębiorczo.Cieszymy się, że możemy przekuć nawiązane tam kontakty w praktykę – z korzyścią dla naszych klientów, którzy korzystają z globalnej sieci i doskonałej wymiany fachowej.

We wrześniu 2025 r. MTR Legal Rechtsanwalt als Główny Sponsor na corocznej konferencji IR Global „Legacy in Motion” w Berlinie. Przez cztery dni ponad 400 członków z ponad 75 krajów spotkało się – to silne międzynarodowe forum dla prawników, ekspertów podatkowych i doradców biznesowych.

Nasz Managing Partner Michael Rainer oraz partner Marc Klaas przewodzili ośmioosobowemu zespołowi, który wykorzystał okazję do wymiany z międzynarodowymi kolegami, pielęgnowania kontaktów i zdobywania nowych impulsów dla naszych klientów.

 Legacy in Motion – temat, który do nas pasujeMotto tegorocznej konferencji „Legacy in Motion” oznaczało zrównoważony rozwój, zmianę oraz zdolność do osiągania trwałego wpływu w środowisku globalnym. To jest właśnie nasze podejście w MTR Legal: doradzamy nie tylko krótkoterminowo, ale opracowujemy z naszymi klientami strategie o długofalowej wartości – w prawie spółek, prawie podatkowym czy złożonych sporach międzynarodowych.

Nasza rola jako głównego sponsora

Als Główny Sponsor aktywnie współtworzyliśmy konferencję w Berlinie. Oprócz paneli dyskusyjnych i warsztatów dla nas najważniejsza była bezpośrednia wymiana. Konferencja stworzyła idealną przestrzeń do pogłębiania istniejących relacji i nawiązywania nowych możliwości biznesowych.

„Chcieliśmy wysłać jasny sygnał: MTR Legal to międzynarodowość, cyfrowa doskonałość i przedsiębiorczość. Berlin był do tego idealną sceną” – mówi Michael Rainer.

Także Marc Klaas podkreśla znaczenie: „Ścisła współpraca w sieci IR Global pozwala nam jeszcze pełniej wspierać klientów w projektach transgranicznych – zwłaszcza w czasach światowych przemian jest to kluczowa przewaga.”Berlin jako lokalizacja – oraz nasz międzynarodowy kursWybierając Berlin, konferencja podkreśliła, że miasto należy dziś do czołowych ośrodków gospodarczych i doradczych w Europie. Dla nas było to wydarzenie o międzynarodowym zasięgu na lokalnym gruncie.

Nasza obecność w Berlinie jest elementem jasno określonej strategii: MTR Legal jest obecny we wszystkich dużych miastach Niemiec oraz posiada przedstawicielstwa w Londynie, Paryżu, Amsterdamie i Singapurze. Dzięki temu zapewniamy, że możemy wspierać klientów wszędzie tam, gdzie potrzebna jest międzynarodowa ekspertyza.

Silny sygnał na przyszłość

Coroczna konferencja IR Global 2025 była dla nas czymś więcej niż zwykłym spotkaniem branżowym. Była platformą do pokazania naszych wartości, wzmocnienia naszej sieci i potwierdzenia naszego kursu na kolejne lata: międzynarodowy, cyfrowy, przedsiębiorczy.Cieszymy się, że będziemy mogli wdrażać nawiązane tam kontakty w praktyce – z korzyścią dla naszych klientów, którzy korzystają z globalnej sieci oraz doskonałej wymiany eksperckiej.

Kontrola podatkowa lub zewnętrzna jest dla firm i osób prowadzących działalność gospodarczą nie tylko czasochłonna. W przypadku niejasnych lub niekompletnych dokumentów księgowych urząd skarbowy może dokonać doszacowania oraz nałożyć dopłatę podatkową. Dla podatników istotne jest, że nie każde doszacowanie jest dopuszczalne.

Kontrola podatkowa jest z reguły wcześniej zapowiadana. Przedsiębiorcy i osoby prowadzące działalność gospodarczą powinni dobrze się do niej przygotować oraz skrupulatnie skompletować wymagane dokumenty księgowe i sprawdzić ich kompletność. Jeśli mimo to na końcu dochodzi do doszacowania, należy sprawdzić, czy szacowanie podatkowe jest uzasadnione – wskazuje kancelaria gospodarcza MTR Legal Rechtsanwälte, która m.in. doradza w zakresie prawa podatkowego.

Obowiązek współpracy podczas kontroli podatkowej

Podatnika podczas kontroli podatkowej co do zasady obowiązuje współpraca, tj. musi umożliwić kontrolującemu wgląd do dokumentów oraz udzielać informacji. Nie ma jednak obowiązku samoukarania się.

Nawet przy trudnych pytaniach kontrolującego podatnicy powinni zachować postawę współpracującą, spokój i rzeczowość. W razie niejasności można poprosić o pisemne wyjaśnienie. Zaleca się, by wszystkie rozmowy i ustalenia w trakcie kontroli podatkowej protokołować, aby móc je przedstawić w razie sporu. Warto też od samego początku kontroli skorzystać z pomocy doradcy podatkowego.

Szacowanie podatku po kontroli

Jeśli kontrolujący uzna, że księgowość lub ewidencje są wadliwe, niekompletne lub nieprawidłowe, może on oszacować podstawy opodatkowania na podstawie § 162 niemieckiej ordynacji podatkowej (AO). Oznacza to, że urząd skarbowy ustala podstawy opodatkowania według własnych obliczeń lub na podstawie doświadczenia – najczęściej na niekorzyść podatnika.

Typowe przyczyny szacowania podatku to nieprawidłowa księgowość, brakujące lub niekompletne dowody, znaczne rozbieżności między deklarowanymi a oszacowanymi wartościami, czy też transakcje gotówkowe bez odpowiedniej dokumentacji, jak to się zdarza np. w gastronomii lub handlu detalicznym.

Prawne możliwości przy szacowaniu podatku

Jeżeli po kontroli podatkowej dokonano szacowania podatku, podatnik ma kilka możliwości prawnych: może w pierwszej kolejności odnieść się do protokołu z kontroli. Z reguły protokół przekazywany jest przed wydaniem zmienionej decyzji podatkowej. Protokół należy dokładnie przeanalizować. Istnieje możliwość ustosunkowania się na piśmie do poszczególnych ustaleń oraz zgłoszenia zarzutów. Merytorycznie uzasadniona odpowiedź, ewentualnie poparta uzupełniającymi dokumentami lub ekspertyzami, może skłonić urząd skarbowy do zmiany lub złagodzenia szacowania.

Można również wnieść odwołanie od decyzji podatkowej. Termin na złożenie odwołania wynosi miesiąc od dnia doręczenia decyzji. W postępowaniu odwoławczym stan faktyczny zostaje ponownie zbadany. Można przedstawić nowe dokumenty oraz argumenty. Urząd skarbowy musi rozpatrzyć wszystkie zarzuty.

Jeżeli odwołanie nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, można skierować sprawę do sądu administracyjnego ds. finansowych. Skargę należy wnieść w terminie jednego miesiąca od odrzucenia odwołania. Przed sądem możliwa jest niezależna kontrola szacowania i postępowania urzędu skarbowego.

Nieuzasadnione doszacowania

Jeżeli szacowanie podatku jest niezasadne, obarczone błędami metodycznymi lub nieproporcjonalne, istnieją duże szanse na skuteczne odwołanie się od niego. Federalny Sąd Finansowy już w wyroku z dnia 26 lutego 2018 r. orzekł, że wyniki szacowania podatku muszą być logiczne, ekonomicznie możliwe i racjonalne (sprawa X B 53/17). Szacowanie musi bazować na rzeczywistych przesłankach, aby ustalić podstawy opodatkowania. W toku postępowania urząd skarbowy musi wykazać, że szacowanie jest uzasadnione.

Jak pokazuje również szereg innych orzeczeń, szacowanie nie może być dowolnym działaniem urzędu skarbowego, lecz jest ściśle związane z wymogami prawnymi. Na przykład szacowanie bez konkretnego braku w księgowości jest niedopuszczalne. Urząd skarbowy musi także uzasadnić wybór metody szacowania i dać podatnikowi prawo do wypowiedzi.

Możliwości podatników

Podatnicy, którzy zostali objęci szacowaniem, powinni sprawdzić, czy w ogóle istniały ku temu przesłanki i czy zastosowana metoda szacowania była adekwatna. Do ich dyspozycji pozostają drogi prawne od ustosunkowania się do protokołu, poprzez odwołanie, aż po wniesienie skargi. Ważne jest, aby jak najwcześniej zasięgnąć porady podatkowej. Tylko wtedy można uniknąć tego, by zbyt wysokie szacowanie stało się prawomocne i prowadziło do znacznego wzrostu obciążeń podatkowych.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza przy kontroli podatkowej oraz innych kwestiach prawa podatkowego.

Zapraszamy do kontaktu z nami!

Jedną z zalet spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH) jest ograniczona odpowiedzialność. Sytuacja ta może się jednak zmienić, jeżeli zarządca naruszy swoje obowiązki podatkowe. Wówczas może on również odpowiadać osobiście, czego dowodzi wyrok Wyższego Sądu Administracyjnego Badenii-Wirtembergii z dnia 10.10.2024 r. (sygn. akt 2 S 1297/24).

Zarządzający są zobowiązani wykonywać swoje obowiązki z należytą starannością i sumiennością właściwą dla gospodarnego przedsiębiorcy. Do ich obowiązków należy m.in. prawidłowe odprowadzanie podatków i składek na ubezpieczenia społeczne. Jeśli zarządca narusza swoje obowiązki i nie zachowuje wymaganej staranności, może ponosić odpowiedzialność zarówno wobec spółki, jak i osób trzecich własnym majątkiem prywatnym. Obejmuje to odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe spółki, jak wyjaśnia kancelaria gospodarcza MTR Legal Rechtsanwalt , doradzająca zarówno w prawie spółek, jak i w prawie podatkowym.

Osobista odpowiedzialność zarządcy

Wyższy Sąd Administracyjny Badenii-Wirtembergii potwierdził osobistą odpowiedzialność zarządcy za zobowiązania podatkowe spółki. Podkreślił, że wśród obowiązków zarządcy znajduje się zarządzanie finansami spółki z o.o. w taki sposób, aby podatki, w tym przypadku podatek od działalności gospodarczej, mogły być opłacone terminowo.

W rozpatrywanej sprawie chodziło o osobistą odpowiedzialność byłego zarządcy spółki z o.o. Spółka była winna gminie podatek od działalności gospodarczej w wysokości około 41.500 euro. Długi te powstały w okresie, gdy powód pełnił funkcję zarządcy. Po jego odejściu z zarządu, miasto wydało wobec niego decyzję o odpowiedzialności osobistej na podstawie § 69 AO.

Były zarządca i powód sprzeciwił się tej decyzji. Argumentował, że żądania stały się wymagalne dopiero po zakończeniu jego kadencji. Ponieważ w tym czasie nie miał już wpływu na spółkę, nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe.

Odpowiedzialność po odejściu ze spółki

Jednakże ta argumentacja nie została uwzględniona. Wyższy Sąd Administracyjny Badenii-Wirtembergii potwierdził osobistą odpowiedzialność byłego zarządcy za niezapłacone podatki. Sąd powołał się w szczególności na § 69 Ordynacji podatkowej (AO), który przewiduje osobistą odpowiedzialność organów przedstawicielskich osób prawnych za zobowiązania podatkowe, jeżeli nie zostały one zaspokojone wskutek umyślnego lub rażąco niedbałego naruszenia obowiązków.

Sąd wyjaśnił dalej, że zarządca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności także po odejściu z funkcji, jeśli zobowiązania wynikają z naruszeń obowiązków podczas sprawowania przez niego funkcji zarządcy. W niniejszej sprawie zarządca naruszył obowiązek zabezpieczenia środków na podatki. Mimo początkowej rentowności spółki, nie utworzył rezerw na przyszłe zobowiązania podatkowe. Zamiast tego przekazywał wpływy na inne rachunki oraz ukrywał przychody operacyjne przed organami skarbowymi.

Rezerwy na podatki

Także zarzut, że w chwili wymagalności podatków spółka była już niewypłacalna, nie przekonał sądu. Do obowiązków zarządcy należało utworzenie rezerw na płatności podatkowe, aby można je było uregulować w terminie. Odpowiedzialność nie występuje tylko wtedy, gdy szkoda powstała w czasie kadencji, lecz także wtedy, gdy do naruszenia doszło w tym okresie, a skutki ujawniły się później, co wyjaśnił sąd.

Wyrok ten pokazuje, że zarządcy mają szerokie obowiązki. Należy do nich prawidłowe opłacanie podatków oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków może ciążyć także po odejściu zarządcy ze spółki.

Minimalizowanie osobistego ryzyka odpowiedzialności

Aby zminimalizować osobiste ryzyko odpowiedzialności, zarządcy powinni zawsze monitorować sytuację finansową spółki oraz wcześnie rozpoznawać możliwe trudności płatnicze. Powinni również zapewnić terminowe opłacanie podatków oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Istotna jest także kompletna dokumentacja wszystkich decyzji finansowych, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych. Należą do nich na przykład protokoły z analizy płynności finansowej, uzgodnienia z doradcami podatkowymi lub bankami oraz potwierdzenia podjętych działań. Szczegółowa dokumentacja może mieć kluczowe znaczenie w przypadku sporu, np. przy wydaniu decyzji o odpowiedzialności. Nawet po ustąpieniu z funkcji zarządcy należy udokumentować sytuację finansową spółki.

MTR Legal Rechtsanwalt doradza w zakresie prawa karnego skarbowego oraz innych zagadnień prawa podatkowego.

Zapraszamy do kontaktu z nami!

Inwestycje w otwarte fundusze nieruchomości, takie jak UniImmo Wohnen ZBI, zawsze wiążą się z różnymi ryzykami. Należą do nich wahania na rynku nieruchomości, spadki wartości, puste lokale lub zwiększone potrzeby remontowe. W niemieckim prawie odpowiedzialności rozróżnia się podstawy roszczeń umownych i deliktowych, które regulują różne warunki i skutki prawne dla roszczeń odszkodowawczych. W ramach prawidłowego doradztwa inwestycyjnego inwestorzy muszą być poinformowani o istniejących ryzykach, zanim podejmą decyzję inwestycyjną, jak twierdzi kancelaria MTR Legal Rechtsanwälte, która dysponuje dużym doświadczeniem w prawie rynku kapitałowego.

Przegląd funduszu

UniImmo: Deutschland to otwarty fundusz nieruchomości, który specjalizuje się w inwestycjach w niemieckie nieruchomości i udziały w spółkach nieruchomościowych. Celem funduszu jest generowanie regularnych dochodów z czynszów i osiąganie trwałego wzrostu wartości dla inwestorów. Strategia funduszu skierowana jest do osób dążących do długoterminowego celu inwestycyjnego i gotowych na podjęcie ryzyka związanego z inwestycjami w nieruchomości.

Struktura funduszu przewiduje, że około 54% aktywów funduszu będzie zainwestowane w nieruchomości w Niemczech, podczas gdy około 46% będzie przeznaczone na inne kraje europejskie. Aby zwiększyć rentowność, fundusz może finansować do 30% wartości wszystkich nabytych nieruchomości za pomocą kredytów zewnętrznych. Instrumenty pochodne mogą być używane wyłącznie do zabezpieczenia istniejących aktywów, co ma na celu ograniczenie ryzyka dla inwestorów.

Jako otwarty fundusz nieruchomości UniImmo: Deutschland podlega surowym przepisom niemieckiego prawa, w szczególności kodeksu cywilnego (BGB). § 280 i 281 BGB regulują warunki roszczeń odszkodowawczych w przypadku naruszenia obowiązków w ramach stosunku zobowiązaniowego. W przypadku naruszenia obowiązków, np. przez błędne doradztwo lub niedostateczną informację, poszkodowani inwestorzy mogą dochodzić roszczenia o odszkodowanie. Dłużnik – zazwyczaj bank doradczy lub inicjator funduszu – jest następnie zobowiązany do pokrycia powstałej szkody. Może to nastąpić poprzez zapłatę pieniędzy lub restytucję naturalną.

Najważniejsze dane dotyczące funduszu są przejrzyste i dostępne dla inwestorów w każdej chwili. Rodzaj papieru wartościowego UniImmo: Deutschland to fundusz, numer identyfikacyjny papieru wartościowego (WKN) to 980550, a ISIN to DE0009805507. Wykres kursu funduszu dostarcza informacji o rozwoju aktywów funduszu i pokazuje również regularne wypłaty dla inwestorów. Dalsze informacje dotyczące objętości funduszu, liczby udziałów, wypłat i innych wskaźników można znaleźć w prospekcie emisyjnym i kluczowych informacjach dla inwestorów, które są dostępne online.

W przypadku szkody – np. w wyniku naruszenia obowiązków przez błędne doradztwo lub niedostateczne poinformowanie o ryzyku – poszkodowani inwestorzy mogą bezpośrednio dochodzić swoich roszczeń odszkodowawczych wobec dłużnika. Warunkiem jest spełnienie przez nich ustawowych kryteriów z § 280 BGB. Fundusz oferuje zatem nie tylko możliwość uczestniczenia w niemieckim rynku nieruchomości i czerpania korzyści z regularnych dochodów, ale podlega także wyraźnym ramom prawnym, które zapewniają ochronę inwestorów.

Ze swoją orientacją na nieruchomości i udziały w spółkach nieruchomościowych w Niemczech i Europie, UniImmo: Deutschland oferuje atrakcyjną opcję dla inwestorów, którzy stawiają na długoterminowy wzrost wartości i stabilne dochody. Jednocześnie ważne jest, aby być świadomym ryzyka i w razie szkody znać swoje prawa – zwłaszcza roszczenie o odszkodowanie – i je egzekwować.

Błędne doradztwo przez bank jako naruszenie obowiązków

Powódka w postępowaniu przed sądem okręgowym w Stuttgarcie była, jak sama twierdzi, inwestorką ukierunkowaną na bezpieczeństwo, o czym m.in. Handelsblatt poinformował 15 maja 2025 roku online. United Volksbank Böblingen mimo to doradził jej m.in. udział w otwartym funduszu nieruchomości UniImmo Wohnen ZBI. Że udział w otwartym funduszu nieruchomości w żadnym razie nie był bezpieczną lokatą kapitałową, pokazało się co najmniej wtedy, gdy latem 2024 roku doszło do enormnego spadku wartości funduszu, który praktycznie z dnia na dzień stracił około 800 milionów euro.

Inwestorka poczuła się w związku z tym źle doradzona przez bank i dochodziła roszczeń odszkodowawczych. Sąd w Stuttgarcie podzielił opinię kobiety. Ponieważ bank naruszył swe obowiązki doradcze, uczynił się odpowiedzialnym za odszkodowanie i musi zwrócić powódce zainwestowany kapitał, orzekł sąd. Wyrok nie jest jeszcze prawomocny, a bank już zapowiedział odwołanie się.

Sąd Krajowy Nürnberg-Fürth: Ryzyko źle oszacowane

Obok wyroku sądu w Stuttgarcie również decyzja sądu krajowego Nürnberg-Fürth z 21 lutego 2025 roku może dodać otuchy inwestorom UniImmo Wohnen ZBI (sygn. 4 HK O 5879/24). Sąd stwierdził, że ryzyko otwartego funduszu nieruchomości zostało zbyt nisko ocenione w kluczowym dokumencie informacyjnym, co wprowadziło inwestorów w błąd co do rzeczywistego ryzyka.

Wskaźnik ryzyka został podany dla UniImmo Wohnen ZBI na poziomie 2 lub 3. Ocena ta była zbyt niska, skomentowało Centrum Ochrony Konsumentów Badenii-Wirtembergii. W ich opinii fundusz powinien być oceniony na poziomie wyższym wskaźnika ryzyka 6.

Sąd krajowy Nürnberg-Fürth przychylił się do żądania zaprzestania Centrum Ochrony Konsumentów. Orzekł, że ocena ryzyka ZBI nie odpowiada ustawowym wymaganiom, ponieważ nie dokonywano comiesięcznych ponownych oszacowań nieruchomości i nie stosowano odpowiedniej benchmarki. W związku z tym wskaźnik ryzyka dla inwestycji kapitałowych dla małych inwestorów, takich jak otwarty fundusz nieruchomości UniImmo Wohnen ZBI, musi być na poziomie 6.

Ryzyko centralnym kryterium dla inwestorów

Ponadto, jak stwierdził sąd krajowy Nürnberg-Fürth, ocena ryzyka jest centralnym kryterium dla konsumentów i ma istotny wpływ na ich decyzję inwestycyjną. Zbyt niska klasa ryzyka wprowadza inwestorów w błąd co do ich ryzyka i stanowi naruszenie przepisów o nieuczciwej konkurencji (UWG). W związku z tym ZBI nie może już reklamować funduszu z zbyt niską klasą ryzyka.

Wskaźnik ryzyka jest podawany w skali od 1 do 7, gdzie 1 oznacza najniższe, a 7 najwyższe ryzyko. Konsument powinien w ten sposób uzyskać przejrzystość, jakie ryzyko podejmuje się uczestnicząc w inwestycji kapitałowej.

Także orzeczenie sądu krajowego Nürnberg-Fürth nie jest jeszcze prawomocne, a zarządzający funduszem już złożył odwołanie.

Roszczenie odszkodowawcze inwestorów

Mimo to wyroki sądu krajowego Nürnberg-Fürth i sądu w Stuttgarcie pokazują, że inwestorzy nie mogą być wprowadzeni w błąd co do ich ryzyka przy uczestnictwie w inwestycji kapitałowej. Jeśli nie zostali prawidłowo poinformowani o ryzyku, mogą dochodzić roszczeń odszkodowawczych. Roszczenia odszkodowawcze mogą być skierowane zarówno przeciwko inicjatorowi funduszu, jak i doradcom inwestycyjnym, jeśli nie poinformowali oni prawidłowo o ryzykach.

MTR Legal Rechtsanwälte dysponuje dużym doświadczeniem w prawie rynku kapitałowego i doradza inwestorom otwartego funduszu nieruchomości UniImmo Wohnen ZBI.

Prosimy o kontakt z nami!

Wprowadzenie zespołu ds. influencerów w LBF NRW

Założony w 2025 roku Krajowy Urząd ds. Zwalczania Przestępczości Finansowej (LBF NRW) stanowi samodzielną strukturę w ramach administracji finansowej Nadrenii Północnej-Westfalii. Celem tej instytucji jest między innymi wykrywanie przestępstw podatkowych związanych ze złożonymi modelami biznesowymi w środowisku cyfrowym poprzez skupienie kompetencji w zakresie szczególnie skomplikowanych przestępstw finansowych. W tym celu utworzono własny zespół śledczy zajmujący się komercyjnie działającymi influencerami, streamerami oraz innymi podmiotami aktywnymi w social media.

Postępowania opierają się na analizie kilku tysięcy zestawów danych pozyskanych ze źródeł publicznie dostępnych. W centrum zainteresowania znajdują się kanały w mediach społecznościowych wykorzystywane komercyjnie, gdzie domniemuje się przychody z reklam, marketingu afiliacyjnego, lokowania produktów lub sponsoringu. Zwraca się uwagę nie tylko na płatności gotówkowe, lecz także na korzyści o charakterze majątkowym, takie jak darowizny rzeczowe, podróże czy zaproszenia na wydarzenia.

Kiedy działalność influencera nabiera znaczenia podatkowego?

Zasadniczo przychody podlegają opodatkowaniu, jeśli prowadzona jest trwała działalność gospodarcza nastawiona na osiągnięcie zysku. Dotyczy to nie tylko klasycznych form prowadzenia firmy, ale także osób fizycznych, które regularnie publikują treści za wynagrodzeniem bądź uzyskują świadczenia o charakterze majątkowym. Obowiązek podatkowy powstaje już w momencie stałego prowadzenia kanału w mediach społecznościowych, udokumentowania współprac lub uzyskiwania dochodów za pośrednictwem takich platform jak YouTube, Twitch czy Patreon.

Typowe opodatkowane rodzaje działalności – przegląd

• Płatne lokowanie produktów lub umowy reklamowe
• Linki afiliacyjne z udziałem w prowizji
• Próbki PR, prezenty lub podróże w zamian za świadczenie usług
• Dochody z subskrypcji lub platform dla fanów
• Sprzedaż własnych produktów lub usług

Nawet jeśli nie następuje płatność pieniężna, przychód podlega opodatkowaniu, gdy uzyskiwana jest świadczenie o wartości gospodarczej. Wartość takich świadczeń należy oszacować i wykazać w rozliczeniu podatkowym.

Zmiana miejsca zamieszkania a międzynarodowy obowiązek podatkowy

W wielu przypadkach influencerzy przenoszą miejsce zamieszkania za granicę, przede wszystkim do krajów o niższych obciążeniach podatkowych. Często wskazywanym celem jest Dubaj. Niemniej jednak formalna przeprowadzka nie oznacza automatycznego ustania obowiązku podatkowego w Niemczech. Kluczowym kryterium jest to, czy nadal istnieje zwykłe miejsce pobytu lub interesy gospodarcze w kraju.

Jeśli w Niemczech pozostaje mieszkanie do dyspozycji, centrum interesów życiowych znajduje się w kraju lub nadal uzyskiwane są dochody ze źródeł niemieckich, nieograniczony obowiązek podatkowy może utrzymywać się mimo zamieszkania za granicą. Organy podatkowe oceniają każdy przypadek indywidualnie.

Współpraca międzynarodowa i wymiana informacji

W ostatnich latach współpraca międzynarodowa w dziedzinie podatków znacznie się zintensyfikowała. Ponad 100 krajów uczestniczy w automatycznej wymianie informacji, w tym również państwa dotąd mało transparentne. Instytucje finansowe przekazują w ramach zawartych umów regularnie informacje na temat kont, rzeczywistych właścicieli oraz dochodów kapitałowych organom podatkowym państwa zamieszkania.

Również firmy współpracujące z influencerami ewidencjonują te świadczenia w księgowości – poprzez faktury, umowy lub potwierdzenia wypłat. Dane te mogą posłużyć do identyfikacji osób aktywnych w social media podczas kontroli podatkowych lub w ramach zgłoszeń dotyczących podatku VAT. Możliwość zachowania pełnej anonimowości jest zatem mocno ograniczona.

Cyfrowe metody śledcze i technologie analityczne

Służby podatkowe wykorzystują nowoczesne narzędzia analityczne do przetwarzania publicznie dostępnych treści. Dzięki specjalistycznemu oprogramowaniu i sztucznej inteligencji treści mogą być automatycznie przeszukiwane, powiązywane i oceniane. Należą do tego między innymi:

• Identyfikacja marek w materiałach foto i wideo
• Wzmianki o współpracy, takie jak „reklama” („Anzeige”) lub „współfinansowane” („Sponsored”)
• Przebieg podróży, oznaczenia hoteli i dane lokalizacyjne
• Integracja systemów płatności i linków afiliacyjnych

Na podstawie tych danych podejrzenia są systematyzowane i porównywane z posiadanymi informacjami podatkowymi. Ze względu na publiczną obecność wielu influencerów, zabezpieczanie dowodów często jest prostsze niż w przypadku klasycznych przedsiębiorstw.

Samooskarżenie jako środek zaradczy

Osoby, które złożyły niepełne lub błędne zeznania podatkowe, mogą w określonych przypadkach uniknąć postępowania karnego składając skuteczny i uwalniający od odpowiedzialności czynny żal (samooskarżenie). Musi on być kompletny, złożony w odpowiednim terminie i zawierać prawidłowe dane. Obejmuje on wszystkie istotne okresy podatkowe oraz kwoty.

Niekompletne samooskarżenie może natomiast skutkować negatywnymi konsekwencjami prawnymi. Dlatego niezbędna jest staranna analiza i odpowiednie przygotowanie. Obowiązki podatkowe nie kończą się wraz ze zmianą platformy lub wycofaniem z życia publicznego.

Kontekst oraz dalszy rozwój sytuacji

Kontrole w obszarze cyfrowym pokazują, że ramy podatkowe dostosowują się do rzeczywistości gospodarczej. Wszystkich aktywnych ekonomicznie twórców treści obowiązują ogólne przepisy dotyczące opodatkowania dochodów. Rosnący poziom profesjonalizacji w mediach społecznościowych nieuchronnie prowadzi do rozszerzenia obowiązków podatkowych.

Jednocześnie już teraz można przewidywać, że ten trend będzie kontynuowany. Wykorzystanie cyfrowych narzędzi analitycznych będzie dalej rozwijane. Ponadto należy spodziewać się zacieśnienia międzynarodowej współpracy pomiędzy organami podatkowymi.

Podsumowanie

Influencerzy, którzy regularnie uzyskują przychody za pośrednictwem platform społecznościowych, powinni dokładnie sprawdzić swoje obowiązki podatkowe. Publiczna widoczność tej grupy zawodowej znacząco zwiększa prawdopodobieństwo kontroli przez organy skarbowe. Nawet bez bezpośredniej zapłaty – np. w przypadku świadczeń rzeczowych – mogą występować zdarzenia podlegające opodatkowaniu, które należy zgłosić. Miejsce zamieszkania za granicą nie chroni automatycznie przed obowiązkiem podatkowym w Niemczech, jeśli interesy gospodarcze pozostają w kraju.

W przypadkach niejasnych lub złożonych okoliczności, wskazana jest jak najwcześniejsza konsultacja prawna w zakresie krajowych i międzynarodowych kwestii podatkowych. Kwalifikowana analiza prawna pozwala zidentyfikować potencjalne ryzyka, zbudować zgodne z prawem struktury oraz w razie potrzeby wypracować solidne rozwiązania podatkowe.

Ochrona danych osobowych jest w dzisiejszym, coraz bardziej zdigitalizowanym świecie kluczowa. Dzięki ogólnemu rozporządzeniu o ochronie danych (RODO) UE oraz niemieckiej federalnej ustawie o ochronie danych (BDSG) istnieją jasne i wiążące zasady dotyczące tego, jak firmy i koncerny powinny postępować z danymi klientów, pracowników i partnerów biznesowych. Szczególnie w koncernie składającym się z wielu firm, kluczowe jest, aby procesy przetwarzania danych były zgodne z prawem. RODO i BDSG regulują, w jaki sposób dane osobowe mogą być zbierane, przechowywane i przetwarzane, aby chronić prywatność i prawa osób, których dane dotyczą. Firmy i koncerny są zatem zobowiązane do konsekwentnego przestrzegania tych regulacji, aby utrzymać zaufanie osób, których dane dotyczą, oraz uniknąć ryzyka prawnego.

Koncern i ochrona danych

Koncern to połączenie kilku firm, które znajdują się pod jednolitym kierownictwem. Kierownictwo koncernu ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) i niemieckiej federalnej ustawy o ochronie danych (BDSG) w całym koncernie. Dotyczy to wszystkich poziomów i firm w koncernie – od spółki macierzystej po spółki zależne. Zbieranie, przechowywanie i przetwarzanie danych osobowych musi odbywać się zgodnie z wymogami prawnymi w całym koncernie. Kierownictwo koncernu musi zapewnić, że wszystkie firmy w koncernie znają i wdrażają wymagania dotyczące ochrony danych, aby zapewnić bezpieczeństwo i ochronę danych. Tylko w ten sposób można osiągnąć jednolity i zgodny z prawem poziom ochrony danych w całym koncernie.

Administrator danych i inspektor ochrony danych

W ramach koncernu administratorem jest osoba lub jednostka, która decyduje o celach i środkach przetwarzania danych osobowych. Inspektor ochrony danych z kolei jest odpowiedzialny za nadzorowanie przestrzegania przepisów o ochronie danych we wszystkich firmach koncernu. Doradza kierownictwu koncernu i poszczególnym firmom we wszystkich kwestiach związanych z ochroną danych, szkoli pracowników i jest osobą kontaktową dla osób, których dane dotyczą, w sprawach związanych z ich prawami w kontekście przetwarzania ich danych osobowych. Ścisła współpraca między administratorem a inspektorem ochrony danych jest niezbędna, aby zapewnić przestrzeganie przepisów o ochronie danych w całym koncernie i skutecznie chronić prawa osób, których dane dotyczą.

Tymczasowa izba Federalnego Sądu Pracy w sprawie przekazywania danych osobowych w ramach koncernu – sygn. 8 AZR 209/21

Ochrona danych odgrywa centralną rolę również w prawie pracy. Dotyczy to nie tylko przetwarzania danych osobowych pracowników przez osoby trzecie, ale także wewnątrz koncernu. Federalny Sąd Pracy w wyroku z dnia 8 maja 2025 roku podkreślił, że nawet przy przekazywaniu danych w ramach grupy przedsiębiorstw należy przestrzegać wymogów ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) (sygn. 8 AZR 209/21).

Organy mają ważne zadanie w stosowaniu rozporządzenia o ochronie danych (RODO): muszą zapewnić przestrzeganie przepisów o ochronie danych, w tym przepisów o ochronie danych w poszczególnych krajach, oraz wdrażanie środków dotyczących zbierania danych i ochrony danych osobowych w Internecie. W określonych przypadkach zadania te i środki są regulowane odpowiednimi artykułami rozporządzenia, aby chronić prawa osób, których dane dotyczą – jak obywatele, użytkownicy i opinia publiczna – oraz zapewniać przejrzystość.

Od rekrutacji do zakończenia stosunku pracy w miejscu pracy zbiera się i przetwarza wiele danych pracowników. Pracodawcy muszą przy tym zwłaszcza przestrzegać przepisów ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) oraz niemieckiej federalnej ustawy o ochronie danych (BDSG), jak podkreśla kancelaria prawna MTR Legal Rechtsanwälte, która doradza między innymi w dziedzinie prawa ochrony danych.

RODO musi być przestrzegane przy wewnętrznym przekazywaniu danych w koncernie

Wymogi RODO muszą być także przestrzegane przy wewnętrznym przekazywaniu danych w koncernie, jak pokazuje wyrok Federalnego Sądu Pracy z dnia 8 maja 2025 roku. BAG jasno stwierdził, że pracownik ma prawo do odszkodowania z tytułu naruszenia RODO.

W opisywanym przypadku pracodawca przekazał dane osobowe pracownika wewnątrz koncernu do spółki macierzystej. Powodem było to, że nowa oprogramowanie oparte na chmurze miało być testowane na potrzeby zarządzania personalnego. Dzięki oprogramowaniu miano wprowadzić konzern-wide nowy system zarządzania personelem.

Tymczasowy test nowego systemu zarządzania personelem został wcześniej uregulowany porozumieniem zakładowym. Zgodnie z porozumieniem można było przekazywać nazwisko, datę rozpoczęcia stosunku pracy, firmę, miejsce pracy oraz służbowy numer telefonu i adres e-mail. Pracodawca przekazał jednak również informacje o wynagrodzeniu, dacie urodzenia, stanie cywilnym, numerze ubezpieczenia społecznego, identyfikatorze podatkowym i adresie prywatnym pracownika.

Stosowanie rozporządzenia o ochronie danych i odpowiednich artykułów dotyczy nie tylko przedsiębiorstw, ale także organów, mając na celu ochronę praw użytkowników, osób, których dane dotyczą, i obywateli. Środki i metody zbierania danych oraz ochrony danych osobowych w Internecie, a także przestrzeganie przepisów o ochronie danych poszczególnych krajów, są kluczowym zadaniem i należą do centralnych zadań, aby zapewnić przejrzystość wobec opinii publicznej.

Dane przekazane bez wystarczającej podstawy prawnej

Powód wniósł sprzeciw. Argumentował, że jego dane zostały przetworzone bez wystarczającej podstawy prawnej, ponieważ wykorzystanie rzeczywistych danych w fazie testowej nie było konieczne i tym samym naruszało zasady minimalizacji danych i ograniczenia celu zgodnie z art. 5 RODO. Ponadto, przetwarzanie nie było objęte istniejącym porozumieniem zakładowym. Zgłosił na podstawie art. 82 ust. 1 RODO roszczenie o odszkodowanie niemajątkowe z tytułu naruszenia RODO.

Po tym, jak sądy niższej instancji odrzuciły jego pozew, ostatecznie trafiła ona przed Federalny Sąd Pracy. BAG najpierw zasięgnął opinii Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości. Trybunał, w wyroku z dnia 19 grudnia 2024 roku stwierdził, że zapisy dotyczące przetwarzania danych w porozumieniu zakładowym muszą być zgodne z wymogami RODO. BAG zgodził się z tą interpretacją i zdecydował, że powód ma prawo do odszkodowania.

Stosowanie odpowiednich artykułów rozporządzenia o ochronie danych, a także krajowych przepisów o ochronie danych ma kluczowe znaczenie dla zadań i realizacji obowiązków przez organy oraz ochrony dotkniętych nimi obywateli i użytkowników w każdym przypadku. Środki dotyczące gromadzenia danych oraz ochrony danych osobowych w Internecie muszą być także wdrażane pod kątem przejrzystości wobec opinii publicznej.

Roszczenie o niematerialne odszkodowanie

Pracodawca przekazał więcej danych niż pozwalało na to porozumienie zakładowe do spółki macierzystej. To nie było konieczne i stanowiło naruszenie RODO, jak podkreśliło BAG. Przez przekazanie danych osobowych do spółki macierzystej, powód utracił kontrolę nad swoimi danymi i poniósł w ten sposób niematerialną szkodę, co BAG wyraźnie zaznaczyło.

Wyrok pokazuje, że przekazywanie danych w ramach koncernu powinno zawsze być sprawdzane pod kątem zgodności z prawem ochrony danych. Wymogi dotyczące ochrony danych osobowych zawarte w RODO muszą być w pełni przestrzegane. Obejmuje to w szczególności zasady minimalizacji danych, ograniczenia celu oraz przejrzystości.

Wdrożenie odpowiednich środków oraz konsekwentne stosowanie rozporządzenia o ochronie danych i odpowiednich artykułów jest niezbędne dla ochrony osób, których dane dotyczą, jak i obywateli oraz użytkowników, a także realizacji zadań i obowiązków organów we wszystkich przypadkach. To obejmuje zbieranie danych w Internecie, przestrzegania przepisów o ochronie danych poszczególnych krajów oraz przejrzystość wobec opinii publicznej.

Wymagania dotyczące przetwarzania danych osobowych w stosunku pracy

Zasadniczo przetwarzanie danych osobowych w stosunku pracy jest dozwolone tylko wtedy, gdy istnieje odpowiednia podstawa prawna. Dotyczy to np. sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest konieczne do realizacji umowy o pracę. Ponadto, przetwarzanie danych jest dozwolone, gdy pracownik wyraził na nie zgodę. Ważne jest, aby zgoda była wyrażona dobrowolnie, była konkretna i mogła być wycofana. Przetwarzanie danych może być również dozwolone, gdy pracodawca może przedstawić uzasadniony interes w celu ochrony bezpieczeństwa przedsiębiorstwa, a interesy lub podstawowe prawa pracownika nie przeważają przeciw temu.

Wyrok BAG podkreśla znaczenie odpowiedzialnego podejścia do danych pracowniczych oraz konieczność wczesnego i kompleksowego uwzględnienia aspektów ochrony danych w procesach przedsiębiorstwa.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza w zakresie prawa pracy i prawa ochrony danych.

Zapraszamy do kontaktu z nami!

Stosowanie rozporządzenia o ochronie danych i odpowiednich artykułów oraz wdrożenie odpowiednich środków dotyczących zbierania danych w Internecie i przestrzegania przepisów o ochronie danych poszczególnych krajów jest kluczowe dla ochrony dotkniętych, obywateli i użytkowników oraz realizacji zadań i obowiązków organów w każdym przypadku i wobec opinii publicznej.

Nowy urząd na celowniku cyfrowych przestępstw podatkowych

W styczniu 2025 roku Nadrenia Północna-Westfalia powołała Landesamt zur Bekämpfung der Finanzkriminalität (LBF NRW) – ogólnokrajową, unikalną instytucję mającą na celu zwalczenie przestępstw podatkowych przy użyciu najnowszych technologii i zespołów specjalistycznych. Ten centralny organ śledczy łączy kompetencje z zakresu walki z praniem brudnych pieniędzy, cyberprzestępczością oraz unikania płacenia podatków. W tym celu został utworzony specjalny zespół śledczy, który zajmuje się wyłącznie środowiskiem influencerów, streamerów i innych modeli biznesowych online. Tzw. „Zespół Influencerów” ma za zadanie analizować podejrzane ruchy na kontach, partnerstwa reklamowe oraz niejasne źródła przychodów w branży social media i poddawać je kontroli podatkowej.

Ta koncentracja nie jest przypadkowa. Kraj reaguje na gwałtownie rosnącą branżę, w której obraca się ogromnymi sumami, a obowiązki podatkowe są często zaniedbywane lub świadomie ignorowane. Odpowiedzialni wskazują na systemowy problem o poważnej skali finansowej: tylko w Nadrenii Północnej-Westfalii szkody podatkowe mają wynosić około 300 milionów euro. Jest wysoce prawdopodobne, że podobne struktury występują także w innych krajach związkowych.

Skala przestępstw podatkowych – tysiące rekordów danych i setki postępowań

Działania Zespołu Influencerów opierają się na rozległej bazie danych. Według informacji urzędu przeanalizowano około 6 000 rekordów – wśród nich profile w mediach społecznościowych, współprace reklamowe, przepływy płatności oraz publicznie dostępne treści świadczące o działalności komercyjnej. W wielu przypadkach śledczy, na podstawie porównań między reklamą a transakcjami, byli w stanie ustalić, czy i w jakiej wysokości osiągnięto przychody oraz czy zostały one prawidłowo opodatkowane.

Już teraz prowadzonych jest ponad 200 postępowań karnych przeciwko influencerom mającym miejsce zamieszkania w Nadrenii Północnej-Westfalii. Dotyczą one często kwot pięciocyfrowych, a w szczególnie poważnych przypadkach – nawet milionów euro. Tendencja ta jest rosnąca, ponieważ analiza danych nie została jeszcze ukończona. W najbliższych miesiącach śledczy spodziewają się dalszego wzrostu liczby spraw. Szczególnie widoczna jest profesjonalizacja branży – wielu podejrzanych prowadzi swoje kanały społecznościowe nie jako hobby, lecz jako działalność gospodarczą nastawioną na zysk, jednak bez zgłoszenia do rejestru podatkowego.

Na celowniku raje podatkowe – dlaczego wielu influencerów emigruje do Dubaju

Powtarzającym się schematem w śledztwach jest nagłe opuszczenie Niemiec przez wielu influencerów na rzecz Dubaju. Metropolia w Zjednoczonych Emiratach Arabskich uchodzi za podatkową enklawę: nie ma tam podatku dochodowego ani podatku od zysków kapitałowych – pozorne eldorado dla osób zarabiających duże sumy w internecie. W wielu przypadkach okazuje się, że przeprowadzka miała wyłącznie podłoże podatkowe, a nie prywatne. Problem polega na tym, że często utrzymywane są silne powiązania gospodarcze i osobiste z Niemcami, co z punktu widzenia prawa podatkowego może oznaczać „zwykłe miejsce pobytu”.

Dodatkowo, niemieckie organy podatkowe coraz częściej współpracują międzynarodowo w przypadkach oczywistego unikania opodatkowania. Poprzez umowy o wymianie informacji i automatyczne zapytania o dane, śledczy próbują uzyskać dostęp do istotnych informacji także w rzekomo bezpiecznych przystaniach, takich jak Dubaj. Prosta ucieczka za granicę w celu uniknięcia niemieckiego fiskusa nie jest już bezproblemowa – a w przyszłości będzie niosła ze sobą jeszcze większe ryzyko, ponieważ międzynarodowa współpraca śledcza wciąż się rozwija.

Jak ukrywane są przychody – znikająca reklama i efemeryczne treści

Szczególnie podstępną metodą ukrywania wpływów reklamowych jest korzystanie z relacji (Stories) na Instagramie i TikToku. Treści te znikają automatycznie po 24 godzinach i na pierwszy rzut oka nie pozostawiają trwałych śladów. Jednak i tutaj śledczy się dostosowali: dzięki cyfrowemu archiwizowaniu i zautomatyzowanym wyszukiwaniom nawet tak efemeryczne współprace reklamowe są dokumentowane i analizowane. Również współprace z markami oraz programy afiliacyjne można odtworzyć na podstawie kodów śledzących i danych z linków. Utworzenie Zespołu Influencerów pokazuje, jak skutecznie kontrola podatkowa korzysta już z nowoczesnych, cyfrowych metod.

Kto podlega kontroli? – Śledczy koncentrują się na dużych kontach

Wbrew obawom działania nie są skierowane przeciwko okazjonalnym użytkownikom czy osobom polecającym produkty od czasu do czasu. Na celowniku znajdują się przede wszystkim profesjonaliści z miesięcznymi obrotami sięgającymi sześciocyfrowych kwot, którzy regularnie publikują treści komercyjne, a nadal nie mają ważnego numeru podatkowego. W takich przypadkach śledczy zakładają, że unikanie podatków wynika nie z niewiedzy, lecz ze świadomego działania. Według urzędu mamy do czynienia z zorganizowanym, systematycznym unikaniem opodatkowania, gdzie wszystkie dochody – pieniężne, wyjazdy czy świadczenia rzeczowe – są celowo ukrywane.

Presja śledczych rośnie – z jakimi skutkami muszą liczyć się zainteresowani?

Kto znajdzie się w kręgu zainteresowania kontroli podatkowej, musi liczyć się z poważnymi konsekwencjami. W wielu toczących się sprawach doszło już do przeszukań mieszkań, zabezpieczenia sprzętu IT i dokumentacji bankowej. Część podejrzanych uregulowała swoje zaległości podatkowe – często w sześciocyfrowych kwotach. Nie chroni to jednak przed skutkami karnymi. Unikanie opodatkowania w Niemczech traktowane jest jako przestępstwo i może skutkować grzywną lub nawet karą więzienia. Sytuacja staje się szczególnie poważna w przypadku recydywy lub gdy w grę wchodzą sumy rzędu milionów.

Zmieniły się także metody pracy śledczych: za pomocą algorytmów, danych zagranicznych i narzędzi analitycznych opartych na sztucznej inteligencji, cyfrowe dochodzenie jest dużo skuteczniejsze. Reklama internetowa, dane transakcyjne i interakcje w social media są systematycznie powiązywane w celu ujawnienia ukrytych dochodów. Organy podatkowe dysponują dzięki temu narzędziami umożliwiającymi zabezpieczanie dowodów nawet w bardzo złożonych strukturach.

Efekt sygnalny i perspektywy branży – co ten krok oznacza dla rynku?

Stanowcze działania organów nadrenii północno-westfalskiej mają efekt sygnalny daleko poza granice regionu. Przekaz jest jednoznaczny: także cyfrowe modele biznesowe podlegają obowiązkom podatkowym. Influencerzy oraz twórcy treści nie mogą się już dłużej ukrywać za ulotnością swoich materiałów lub zagranicznymi adresami. Ten kierunek oznacza punkt zwrotny – cyfrowa widoczność coraz częściej wiąże się również z odpowiedzialnością podatkową.

Podejście przyjęte w NRW może stać się wzorcem dla innych krajów związkowych. Sukcesy Zespołu Influencerów są wymowne i to tylko kwestia czasu, aż podobne struktury powstaną gdzie indziej. W czasach, gdy znaczenie cyfrowych modeli biznesowych stale rośnie, te zmiany po stronie administracji podatkowej są logiczne i konieczne. Opinia publiczna w większości przypadków popiera to jako sprawiedliwy krok w kierunku wyrównania podatkowego.

Co powinni zrobić zainteresowani – skorzystać z profesjonalnej pomocy

Osoby obawiające się, że ich dochody z działalności w social media mogą zainteresować fiskusa, nie powinny zwlekać z podjęciem działań. Bierność może bowiem dużo kosztować – nie tylko finansowo, ale również karnie. Zaleca się przejrzyste i pełne udokumentowanie własnej działalności zarobkowej. Obejmuje to przychody z reklam, wynagrodzenia z platform, współprace produktowe oraz otrzymane świadczenia rzeczowe, takie jak podróże, sprzęt elektroniczny czy odzież.

W wielu przypadkach warto możliwie wcześnie zwrócić się do osoby kompetentnej prawnie, z doświadczeniem w prawie podatkowym. Taka osoba pomoże realnie ocenić istniejące ryzyka, wdrożyć konieczne kroki (np. zgłoszenie zaległości lub samodenuncjację) oraz zminimalizować potencjalne konsekwencje.

Profesjonalne doradztwo daje nie tylko bezpieczeństwo w kontakcie z urzędem podczas toczących się postępowań, ale też stanowi solidną, zgodną z prawem podstawę na przyszłość. Kto działa transparentnie oraz przestrzega przepisów podatkowych, istotnie zmniejsza ryzyko kar finansowych, zwrotów zaległości lub nawet odpowiedzialności karnej.

Wniosek – Fiskus nie śpi: obowiązek podatkowy nie kończy się na publikacji

Świat marketingu online przeszedł w ostatnich latach dynamiczne zmiany – miliony zarabiane są dzięki polubieniom, wyświetleniom i kliknięciom. Jednak wraz ze wzrostem sukcesu, rośnie też odpowiedzialność. Powstanie Zespołu Influencerów w Nadrenii Północnej-Westfalii wyraźnie pokazuje, że organy skarbowe dostrzegły tę transformację i odpowiednio reagują. Dotychczasowe śledztwa to dopiero początek. Wyznaczają one nową fazę egzekwowania przepisów podatkowych, w której modele biznesowe online nie są już traktowane jako bezkarne.

Influencerzy, streamerzy oraz cyfrowi przedsiębiorcy powinni potraktować to jako sygnał do poważnego podejścia do swoich obowiązków podatkowych. Jedno jest pewne: cyfrowy sukces może przyjść szybko – ale kontrola podatkowa już dawno jest obecna również w sieci.

Rozporządzenie dotyczące oświadczeń zdrowotnych (WE) nr 1924/2006 stanowi centralną podstawę prawną w zakresie stosowania oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych na żywności w Unii Europejskiej. Celem tego rozporządzenia jest wzmocnienie ochrony konsumentów i zapewnienie jednolitego stosowania oświadczeń zdrowotnych we wszystkich państwach członkowskich UE. Rozporządzenie dotyczące oświadczeń zdrowotnych reguluje warunki, pod którymi producenci mogą przedstawiać określone twierdzenia o zaletach lub działaniu swoich produktów. Rozróżnia ono pomiędzy oświadczeniami żywieniowymi, jak np. „bogaty w witaminę C”, a oświadczeniami zdrowotnymi, które wykazują związek między spożyciem danego produktu a korzyściami zdrowotnymi. Kluczowym elementem rozporządzenia jest wymaganie, że wszystkie oświadczenia muszą opierać się na solidnych podstawach naukowych, aby zapobiec wprowadzaniu konsumentów w błąd. Dzięki temu konsumenci UE otrzymują wiarygodne i porównywalne informacje.

Zakres regulacji

Zakres regulacji rozporządzenia dotyczącego oświadczeń zdrowotnych obejmuje wszystkie produkty spożywcze, w tym suplementy żywieniowe wprowadzane na rynek UE. Rozporządzenie dotyczy wszystkich oświadczeń wskazujących na związek pomiędzy produktem spożywczym lub jego składnikiem a zdrowiem. Należą do nich na przykład twierdzenia o znaczeniu składników odżywczych, jak witamina C, wapń czy błonnik dla zdrowia. Produkty takie jak zioła, przyprawy czy ekstrakty roślinne, często występujące w suplementach diety, także podlegają regulacjom rozporządzenia. Decydujące jest, by oświadczenia zdrowotne były dozwolone jedynie wtedy, gdy opierają się na ogólnie uznawanych danych naukowych i są zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta. Dzięki temu zapewnia się, że oświadczenia na produktach spożywczych są przejrzyste i zrozumiałe, a konsumenci mogą podejmować świadome decyzje dotyczącą swojego zdrowia.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 30.04.2025 – sygn. C-386/23

Trybunał Sprawiedliwości UE wydał 30 kwietnia 2025 roku przełomowy wyrok dotyczący stosowania rozporządzenia o oświadczeniach zdrowotnych dla produktów roślinnych (sygn. C-386/23). Zgodnie z wyrokiem, oświadczenia zdrowotne dotyczące produktów roślinnych są dopuszczalne jedynie w określonych warunkach. Odpowiednie artykuły rozporządzenia określają, jakie oświadczenia i twierdzenia są dopuszczalne na produktach i jak są one prawnie oceniane.

Rozporządzenie o oświadczeniach zdrowotnych (HCVO) obowiązuje w całej Unii Europejskiej od 2007 roku. Jego celem jest ochrona konsumentów przed wprowadzającą w błąd reklamą z rzekomymi działaniami zdrowotnymi środków spożywczych i suplementów diety. Zgodnie z rozporządzeniem producenci mogą składać tylko takie oświadczenia zdrowotne, które zostały zatwierdzone przez Komisję Europejską, informuje Kancelaria Prawna MTR Legal, specjalizująca się m.in. w prawie żywnościowym.

Lista pozytywna dla oświadczeń zdrowotnych

Dopuszczalne oświadczenia zdrowotne są publikowane na tzw. listach pozytywnych. Dla wielu tzw. produktów roślinnych, takich jak zioła, ekstrakty czy komponenty roślinne, które często są stosowane w suplementach diety, sytuacja pozostaje niejasna. Wiele wniosków o zatwierdzenie zostało złożonych, ale duża ich część nie została jeszcze ani zatwierdzona, ani odrzucona przez Komisję Europejską. Znajdują się one w swoistym stanie zawieszenia. Ocena podstawowych substancji, składników i składników odżywczych jest kluczowa dla zatwierdzenia oświadczeń zdrowotnych, ponieważ właściwości składnika odżywczego lub innych substancji muszą być naukowo uzasadnione i regulacyjnie ocenione. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 30 kwietnia 2025 roku zapewnił więcej jasności.

Sporna w podkladni sprawie była reklama niemieckiego przedsiębiorstwa dla suplementu diety zawierającego ekstrakt z szafranu i melona. Na opakowaniu i w reklamie online złożono obietnice działania takie jak „poprawia nastrój”, „redukuje stres” lub „przyczynia się do odprężenia”. Takie oświadczenia mieszczą się w kategorii oświadczeń zdrowotnych według europejskiego rozporządzenia o oświadczeniach zdrowotnych. Problem polega na tym, że podstawowe substancje nie zostały jeszcze ocenione przez Komisję Europejską, a także nie złożono w terminie odpowiedniego wniosku.

Naruszenie rozporządzenia o oświadczeniach zdrowotnych

Stowarzyszenie konkurencji uznało to za wyraźne naruszenie i złożyło pozew o zaprzestanie praktyk. Ostatecznie sprawa trafiła do Federalnego Trybunału Sprawiedliwości (BGH), który zadaniał Trybunałowi Sprawiedliwości UE pytanie prejudycjalne w sprawie interpretacji rozporządzenia. W ocenie takich przypadków kluczowe znaczenie ma przestrzeganie obowiązujących zasad i przepisów dotyczących oświadczeń zdrowotnych obowiązujących w całej Europie. Dla producentów szczególnie ważne jest posiadanie jasnych wytycznych i pomocy w stosowaniu przepisów.

Trybunał Sprawiedliwości UE przyznał rację obrońcom praw konsumentów i stwierdził, że reklama z oświadczeniami zdrowotnymi była niedozwolona. Oświadczenia zdrowotne dotyczące produktów roślinnych są dozwolone tylko wtedy, gdy zostały już zatwierdzone przez Komisję Europejską i znajdują się na liście pozytywnej lub gdy złożono prawidłowy, terminowy wniosek zgodnie z artykułem 28, a wymagania przepisów przejściowych są spełnione. Te warunki nie były spełnione, stwierdził Trybunał Sprawiedliwości UE.

Uwaga na ogólne twierdzenia

Trybunał Sprawiedliwości UE podkreślił również, że ogólne twierdzenia takie jak „dla lepszego samopoczucia” lub „dobry na nastrój” traktowane są jako oświadczenia zdrowotne w myśl rozporządzenia o oświadczeniach zdrowotnych. Takie twierdzenia są dozwolone tylko wtedy, gdy są bezpośrednio powiązane z już zatwierdzonym określonym oświadczeniem – tzw. wymóg powiązania. Przykładem dopuszczalnego oświadczenia byłoby: „Wapń przyczynia się do utrzymania normalnych kości”, podczas gdy niedopuszczalne oświadczenie brzmiałoby: „Ten produkt leczy choroby kości.”

Fakt, że wiele oświadczeń zdrowotnych dotyczących produktów roślinnych nie zostało jeszcze ocenionych, według Trybunału Sprawiedliwości UE nie zmienia niczego. Nie można dopuścić do tego, aby w okresie przejściowym producenci swobodnie używali oświadczeń zdrowotnych. Wpływ takich twierdzeń na konsumentów może być znaczny, jak pokazują przykłady stwierdzeń takie jak „Błonnik wspiera funkcjonowanie jelit” lub „niskotłuszczowy – dla świadomej diety”. Bezczynność Komisji przy ocenie substancji roślinnych nie może negatywnie odbić się na konsumentach.

Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdza surowe wymagania

Wyrokiem tym Trybunał Sprawiedliwości UE potwierdza surowe wymagania wobec reklamy produktów spożywczych i suplementów diety w zakresie oświadczeń zdrowotnych. W ten sposób tworzy pewność prawa w dotychczas niejasnym obszarze twierdzeń dotyczących produktów roślinnych.

Dla całej branży spożywczej i suplementów diety wyrok ten może mieć dalekosiężne konsekwencje, ponieważ wielu producentów reklamuje się obietnicami działania związanymi z roślinnymi składnikami. Decyzja Trybunału Sprawiedliwości UE pokazuje, że może brakować podstawy prawnej dla takich działań. Producenci powinni zbadać swoje oświadczenia reklamowe pod względem ich zgodności z rozporządzeniem o oświadczeniach zdrowotnych. Dopuszczalne są tylko te oświadczenia zdrowotne, które znajdują się na liście pozytywnej lub dla których złożono ważny wniosek przejściowy. Zdrowie konsumentów oraz korzyści, które oferują produkty o udowodnionych pozytywnych właściwościach, są tu kluczowe – zarówno dla konsumentów, jak i producentów.

Naruszenia HCVO mogą prowadzić nie tylko do konfliktów z organami, ale także do upomnień i roszczeń o odszkodowania. Działania reklamowe powinny być zatem analizowane pod kątem ich zgodności z przepisami oraz, jeśli to konieczne, strategie reklamowe powinny być przemyślane na nowo. Jednakże istnieją możliwości dla producentów, by bezpiecznie prawnie reklamować się oświadczeniami zdrowotnymi zgodnie z ramami ustawowymi.

MTR Legal Rechtsanwälte doradzają w zakresie rozporządzenia o oświadczeniach zdrowotnych i innych tematów z zakresu prawa żywnościowego.

Zapraszamy do kontaktu z nami

Ustawa o wzmocnieniu dostępności (BFSG) jest kluczowym aktem prawnym, który kompleksowo reguluje dostępność produktów i usług w Niemczech. Została opublikowana w Federalnym Dzienniku Ustaw 22 lipca 2021 roku i wejdzie w życie 28 czerwca 2025 roku. Dzięki BFSG Niemcy wprowadzają do prawa krajowego dyrektywę (UE) 2019/882 Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczącą wymagań w zakresie dostępności produktów i usług. Celem ustawy jest poprawa dostępności produktów i usług oraz zapewnienie osobom z niepełnosprawnościami równego dostępu. Wdrożenie europejskich przepisów wzmacnia uczestnictwo wszystkich osób w życiu społecznym i gospodarczym i zapewnia, że bariery w codziennym życiu i przestrzeni cyfrowej są usuwane. Ustawa o wzmocnieniu dostępności BFSG jest zatem ważnym krokiem w celu trwałego zakotwiczenia wymagań dotyczących dostępności produktów i usług w Niemczech.

Cel i zakres stosowania BFSG

BFSG dotyczy wszystkich produktów i usług wprowadzanych na rynek po 28 czerwca 2025 roku. Określa wiążące wymagania dotyczące dostępności produktów i usług, które odgrywają szczególną rolę w obszarze e-commerce. Zakres stosowania ustawy obejmuje między innymi sklepy internetowe, strony internetowe, oprogramowanie i sprzęt dostępne dla konsumentów. Dotyczy to wszystkich podmiotów gospodarczych oferujących produkty lub usługi – w tym producentów, sprzedawców, importerów i dostawców usług. Ustawa zapewnia, że nowe produkty i usługi wprowadzane na rynek spełniają wymagania dotyczące dostępności, dzięki czemu są dostępne dla wszystkich grup użytkowników. W szczególności w obszarze e-commerce i ofert cyfrowych przestrzeganie wymagań dostępności jest dla przedsiębiorstw kluczowe.

Wymagania dla przedsiębiorstw wynikające z BFSG

Dnia 28 czerwca 2025 roku w Niemczech zacznie obowiązywać ustawa o wzmocnieniu dostępności (BFSG), która wprowadza dyrektywę europejską 2019/882 dotyczącą wymagań w zakresie dostępności produktów i usług do prawa krajowego. Celem ustawy jest usunięcie barier cyfrowych i udostępnienie treści w Internecie wszystkim użytkownikom. Zakres stosowania jak i dotknięte grupy, takie jak producenci, sprzedawcy i importerzy, są regulowane w § 1 Abs. 2 BFSG.

Dla wielu przedsiębiorstw BFSG wprowadza nowe, wiążące wymagania dotyczące projektowania i udostępniania swoich produktów i usług, do których muszą się dostosować. W ramach BFSG przedsiębiorstwa są zobowiązane przestrzegać ustawowych wymagań dotyczących dostępności i odpowiednio projektować swoją obecność online. Do obowiązków należy w szczególności przestrzeganie norm technicznych i standardów określonych w ramach prawnym BFSG. Producenci, sprzedawcy i importerzy są zobligowani do projektowania swoich produktów i usług w sposób dostępny i do spełniania wymagań ustawowych. Obowiązek spełnienia wymagań dotyczących dostępności dotyczy wszystkich podmiotów gospodarczych objętych ustawą. Przedsiębiorstwo jest odpowiedzialne za dostępne projektowanie swoich witryn internetowych i usług online. Przestrzeganie odpowiednich norm i ram prawnych jest tutaj kluczowe. W przypadku naruszeń mogą zostać nałożone środki administracyjne lub grzywny, jak informuje kancelaria MTR Legal Rechtsanwälte.

Dotknięte produkty i usługi cyfrowe

Ustawa odnosi się przede wszystkim do przedsiębiorstw, które produkują, dystrybują lub oferują określone produkty i usługi cyfrowe. Usługi w handlu elektronicznym, regulowane w ramach BFSG, obejmują oferty cyfrowe dostępne na stronach internetowych i aplikacjach mobilnych, ukierunkowane na indywidualne zapytania konsumentów w kontekście zawierania umów. W handlu elektronicznym w szczególności dotyczy to cyfrowych ofert, w których umowy są zawierane lub przygotowywane online. Handel online podlega specjalnym wymaganiom w kontekście BFSG, aby zapewnić dostępność dla wszystkich grup użytkowników. Dotyczy to między innymi producentów komputerów, smartfonów, terminali płatniczych czy bankomatów, a także dostawców usług online, takich jak platformy e-commerce, aplikacje bankowe, portale rezerwacyjne czy usługi telekomunikacyjne. Dotyczy to również programistów, którzy udostępniają aplikacje dla transportu publicznego, sektora mediów czy czytelnictwa cyfrowego.

Sklepy internetowe są zobowiązane do projektowania swoich ofert w sposób dostępny i spełniania wymagań BFSG. Również strony internetowe, które w ramach handlu elektronicznego oferują produkty lub usługi, muszą być projektowane w sposób dostępny. Szczególnie ważna jest dostępność pojedynczych stron i wyodrębnionych obszarów, aby sprostać wymogom ustawowym. W przypadku produktów i bezpieczeństwa produktów w ramach BFSG obowiązują specyficzne wymagania, które muszą zostać spełnione przez producentów, importerów i sprzedawców. E-booki i czytniki e-booków muszą być projektowane w sposób umożliwiający dostępność, na przykład poprzez syntezę mowy lub regulowane rozmiary czcionek. Usługi bankowe w handlu elektronicznym, takie jak bankowość online czy aplikacje finansowe, również podlegają wymogom BFSG dotyczącym dostępności. Filmy umieszczone na stronach internetowych lub w produktach cyfrowych muszą być również dostępne, na przykład poprzez napisy lub audiodeskrypcje. Użycie zrozumiałego języka, prostego języka i języka migowego ma kluczowe znaczenie dla dostępnych ofert cyfrowych. Rozporządzenie o dostępności techniki informacyjnej odgrywa ważną rolę w wdrażaniu wymogów BFSG. Dla spełnienia wymogów dotyczących dostępności kluczowa jest zgodność z normami technicznymi i wytycznymi, jak WCAG czy zharmonizowane normy UE. Dla niektórych produktów istnieje również obowiązek oznakowania CE, które dokumentuje zgodność z wymogami dotyczącymi dostępności i bezpieczeństwa. Istnieją oferty na rzecz promotowania dostępności, jak na przykład czasowo ograniczone programy wsparcia, które wspierają przedsiębiorstwa we wdrażaniu. Zasadniczo wszystko musi być projektowane zgodnie z wymogami ustawowymi w sposób dostępny, aby spełnić cele BFSG. Mikrofirma z rocznym obrotem do 2 milionów euro i mniej niż dziesięcioma pracownikami jest wyłączona z przepisów BFSG. Odnośnie oferowanych usług są one wyłączone z przepisów.

Dostępność produktów

BFSG kompleksowo reguluje, jak dostępność musi być implementowana w praktyce. Każdy produkt musi posiadać oznakowanie CE, które potwierdza, że spełnione są wymagania dotyczące dostępności i bezpieczeństwa produktów i że jest to kontrolowane przez organy nadzoru nad rynkiem. Kluczowe jest przestrzeganie norm technicznych i wytycznych, takich jak zharmonizowane normy UE czy standardy DIN i ISO, w celu dostępnego projektowania produktów. Rozporządzenie o dostępności techniki informacyjnej precyzuje wymagania dotyczące produktów cyfrowych i stron internetowych, tworząc wiążące ramy do wdrożenia. E-booki i urządzenia do czytania e-booków muszą na przykład oferować funkcje takie jak synteza mowy, regulowane rozmiary czcionek i dostępne instrukcje obsługi, aby zapewnić dostęp dla wszystkich grup użytkowników. Filmy umieszczone na stronach internetowych lub w ofertach cyfrowych również muszą być projektowane w sposób dostępny, na przykład poprzez napisy lub audiodeskrypcje, jak wymaga tego BFSG. Język produktu lub usługi musi być tak skonstruowany, aby był zrozumiały dla osób z różnymi ograniczeniami, na przykład poprzez łatwy język lub język migowy. Producenci, sprzedawcy i importerzy mają obowiązek projektować swoje produkty i usługi w sposób dostępny i przestrzegać wymagań ustawowych. Nadzór nad przestrzeganiem tych obowiązków prowadzą odpowiednie organy, które mogą nakładać sankcje w przypadku naruszeń. Ramy prawne BFSG podkreślają znaczenie przestrzegania norm technicznych i odpowiedzialności wszystkich podmiotów wzdłuż łańcucha wartości. Usługi bankowe, takie jak bankowość online, bankomaty czy aplikacje finansowe, również podlegają wymogom BFSG dotyczącym dostępności i muszą być dostępne dla wszystkich grup użytkowników. Istnieją również oferty, takie jak programy wsparcia na rzecz projektowania dostępnych produktów, na przykład od Akcji Człowiek. Grupa docelowa obejmuje konsumentów, konsumentki i konsumentów, którzy powinni być chronieni przez produkty i usługi dostępne dla nich. Zasadniczo wszystko musi być projektowane zgodnie z wymogami ustawowymi w sposób dostępny, aby spełnić cele BFSG.

Opiera się to na ustanowionych międzynarodowych standardach i zasadach projektowania dostępnego: produkty i usługi powinny być postrzegalne, obsługiwalne, zrozumiałe i odporne. Dla produktów oznacza to na przykład, że terminale samoobsługowe, takie jak bankomaty czy automaty biletowe, muszą oferować opcje obsługi w oparciu o mowę, elementy dotykowe i wizualne kontrasty. Również smartfony, komputery czy systemy operacyjne muszą być tak projektowane, aby mogły być używane przez osoby z ograniczoną możliwością widzenia, słyszenia lub mobilności.

Obszar B2B i handel elektroniczny

W obszarze e-commerce BFSG dotyczy wyłącznie produktów i usług skierowanych do konsumentów (obszar B2C). Usługi oferowane wyłącznie w obszarze B2B nie wchodzą w zakres BFSG. Oznacza to, że przedsiębiorstwa, które dystrybuują swoje produkty lub usługi wyłącznie innym przedsiębiorstwom, są wyłączone ze stosowania ustawy. Gdy jednak konsument ma jedyną możliwość skorzystania z usługi, wtedy BFSG także tutaj obowiązuje. Dlatego przedsiębiorstwa powinny w swoich warunkach umowy jasno określić, kiedy oferty są przeznaczone wyłącznie dla przedsiębiorców, aby uniknąć nieporozumień i niezamierzonego stosowania BFSG. Dla obszaru e-commerce kluczowe jest zatem wyraźne zdefiniowanie grupy docelowej własnych produktów i usług.

Projektowanie sklepów online i stron internetowych w sposób dostępny

W sektorze usługowym ustawa zobowiązuje dostawców do projektowania swoich ofert cyfrowych w sposób dostępny. Dotyczy to na przykład sklepów internetowych, które muszą być projektowane zgodnie z BFSG, szczególnie w kontekście zawierania umów i przestrzegania wytycznych WCAG. Również każda strona internetowa oferująca produkty lub usługi podlega wymaganiom dotyczącym dostępności, mając na uwadze techniczne i prawne wymogi, które muszą być spełnione. Szczególnie ważne jest, aby wszystkie strony i wyodrębnione obszary witryny internetowej, takie jak strony informacyjne czy obszar koszyka zakupowego sklepu internetowego, były projektowane w sposób dostępny. W przypadku filmów według BFSG muszą one być opatrzone napisami, audiodeskrypcjami lub innymi elementami dostępowymi, jeśli zostały opublikowane po określonych terminach granicznych. Język odgrywa tutaj centralną rolę: łatwy język, język migowy i zrozumiałe formaty są niezbędne, aby oferty cyfrowe były dostępne dla wszystkich grup użytkowników. Rozporządzenie o dostępności techniki informacyjnej przelewa prawne wymogi BFSG na konkrety i wskazuje na normy techniczne i wytyczne, takie jak standardy EN czy ISO, które służą jako miernik dla wdrożenia wymagań dotyczących dostępności. Programy wsparcia, takie jak oferta Akcji Człowiek, zapewniają przedsiębiorstwom wsparcie finansowe przy projektowaniu dostępnych ofert cyfrowych. Zasadniczo wszystko, co podlega przepisom ustawowym, musi być projektowane w pełni lub przynajmniej częściowo w sposób dostępny, aby odpowiadało wymogom ustawowym. Grupa docelowa obejmuje w szczególności konsumentów, konsumentki i konsumentów, którzy są chronieni i adresowani przez dostępne oferty online.

Strony internetowe i aplikacje mobilne muszą być między innymi nawigowalne za pomocą klawiatury, wyposażone w alternatywy tekstowe dla obrazów i dostępne również dla czytników ekranowych. Filmy muszą być opatrzone napisami lub audiodeskrypcjami. Dodatkowo istnieje obowiązek informacyjny: przedsiębiorstwa muszą w sposób jasny i zrozumiały informować o dostępnych cechach swoich produktów i usług.

Obowiązek dowodowy przedsiębiorstw

Centralnym elementem BFSG jest ocena zgodności. Przedsiębiorstwa jako podmioty gospodarcze są w ramach prawnym BFSG zobowiązane do wykazania, że ich produkty i usługi spełniają wymagania ustawowe. Oznakowanie CE odgrywa tutaj kluczową rolę, ponieważ dokumentuje spełnienie wymagań dotyczących dostępności i bezpieczeństwa produktów. Zgodność z odpowiednimi normami i wytycznymi, takimi jak zharmonizowane normy UE, standardy DIN czy ISO, jest uważana za dowód zgodności z wymogami ustawowymi. Również rozporządzenie o dostępności techniki informacyjnej musi być uwzględniane w ramach obowiązku dowodu, ponieważ reguluje techniczne wymagania dla ofert cyfrowych. Producenci, sprzedawcy i importerzy muszą spełniać obowiązki dotyczące dokumentacji i przedkładania dowodów zgodnie z BFSG. Może to odbywać się poprzez wewnętrzne procedury kontrolne lub przez zewnętrzne instytucje. Producenci są zobowiązani do sporządzenia tzw. deklaracji zgodności UE i umieszczenia oznaczenia CE. Przestrzeganie jest kontrolowane.

Wdrożenie i kontrola

Odpowiedzialność za wdrożenie BFSG spoczywa na podmiotach gospodarczych oferujących produkty lub usługi na rynku. Muszą one zapewnić, że ich oferty spełniają obowiązujące wymagania dotyczące dostępności. Przestrzeganie tych wymagań jest nadzorowane przez odpowiednie organy, które przeprowadzają regularne kontrole i mogą interweniować w przypadku naruszeń. Przedsiębiorstwa, które naruszają BFSG, muszą liczyć się z ostrzeżeniami, zakazami sprzedaży lub grzywnami do 100.000 euro. Dlatego dla wszystkich dostawców produktów i usług kluczowe jest staranne wdrożenie wymogów ustawowych i ciągłe sprawdzenie dostępności swoich ofert.

Potrzeba działania dla przedsiębiorstw

Przed przedsiębiorstwami istnieje potrzeba działania. Wdrożenie dyrektywy (UE) 2019/882 stanowi podstawę ustawy o wzmocnieniu dostępności (BFSG), która wprowadza wymagania European Accessibility Act jako ramy prawne do prawa krajowego. Przedsiębiorstwa jako podmiot gospodarczy w ramach BFSG ponoszą odpowiedzialność za projektowanie swoich ofert cyfrowych w sposób dostępny i przestrzeganie wymagań ustawowych. Federalne Biuro ds. Dostępności oferuje doradztwo i wsparcie we wdrażaniu dyrektywy oraz w projektowaniu dostępnych stron internetowych i usług cyfrowych. Istnieją różne oferty, takie jak programy wsparcia finansowego, które mogą być wykorzystane przez przedsiębiorstwa do wdrożenia dostępności. Często zadawane pytania (FAQ) i oferty informacyjne pomagają przedsiębiorstwom wyjaśnić kluczowe kwestie dotyczące ustawy i uzyskać praktyczne wskazówki.

Producenci muszą dostosować swoje procesy rozwoju i uwzględniać dostępność od samego początku. Oferty cyfrowe, w szczególności strony internetowe i aplikacje, powinny być technicznie i projektowo dostosowane do wymagań. Dotyczy to między innymi poprawy ścieżki użytkownika, integracji technologii wspomagających i dostępnej prezentacji treści.

Przedsiębiorstwa muszą również tworzyć i przechowywać odpowiednią dokumentację i dowody dotyczące dostępności swoich ofert. Muszą one być udostępniane na żądanie właściwym organom. Również zbieranie i wdrażanie informacji zwrotnych od użytkowników jest częścią wymagań ustawy, ponieważ osoby zainteresowane mają prawo do zwracania uwagi na bariery i żądania odpowiednich popraw.

Przepisy przejściowe w BFSG

BFSG przewiduje przepisy przejściowe: produkty, które zostały wprowadzone na rynek przed 28 czerwca 2025 roku, mogą być sprzedawane do 28 czerwca 2030 roku, nawet jeśli nie spełniają nowych wymogów. Dla nowych produktów i usług ustawa obowiązuje jednak natychmiast od chwili wejścia w życie. W przypadku naruszeń wymagań ustawowych grożą grzywny i środki prawno-administracyjne. Ponadto istnieje ryzyko szkód reputacyjnych i sporów prawnych, na przykład z powodu skarg o dyskryminację.

BFSG: Wymagania i szanse

BFSG nie tylko stawia nowe wymagania dla przedsiębiorstw, ale także otwiera nowe możliwości: produkty i usługi dostępne osiągają nie tylko osoby z niepełnosprawnościami, ale również rosnącą grupę docelową starszych użytkowników. Wdrożenie dyrektywy (UE) 2019/882 stanowi podstawę BFSG i integruje wymagania European Accessibility Act jako ramy prawne dla wymagań dotyczących dostępności w prawie krajowym. Federalne Biuro ds. Dostępności oferuje doradztwo i wsparcie dla przedsiębiorstw, które chcą projektować swoje oferty cyfrowe w sposób dostępny. Istnieją specjalne oferty, takie jak programy wsparcia i pomoc finansowa, które mogą być wykorzystane przez przedsiębiorstwa do wdrożenia dostępności. Często zadawane pytania (FAQ) i oferty informacyjne pomagają odpowiedzialnym za przedsiębiorstwa wyjaśniać kluczowe kwestie dotyczące wdrożenia. Jako podmiot gospodarczy każdy przedsiębiorca w ramach BFSG ponosi odpowiedzialność za przestrzeganie wymogów ustawowych i zapewnienie dostępności swoich produktów i usług. Kto wcześnie reaguje na nowe wymagania, poprawia nie tylko swoją zgodność z prawem, ale także użyteczność i zasięg swoich ofert. Przedsiębiorstwa powinny jak najszybciej dostosować się do nowych przepisów, tym bardziej że w przypadku naruszeń grożą sankcje.

Jako doświadczona kancelaria w Wirtschaftsrecht MTR Legal Rechtsanwälte są do Państwa dyspozycji jako osoby kontaktowe.

Prosimy o kontakt z nami!

Podsumowanie i przyszłość

Ustawa o wzmocnieniu dostępności oznacza znaczący krok w kierunku poprawy dostępności produktów i usług w Niemczech. Definiuje ona jasne wymagania dotyczące dostępności oraz zobowiązuje wszystkich uczestników rynku do dostosowania swoich ofert. Wdrożenie BFSG stawia wiele firm przed nowymi wyzwaniami, ale także otwiera szanse na rozwój innowacyjnych i dostępnych produktów i usług. W przyszłości ustawa będzie rozwijana i dostosowywana do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, aby promować społeczeństwo inkluzywne. Firmy i organizacje powinny jak najwcześniej zapoznać się z wymaganiami BFSG i podjąć konkretne działania na rzecz poprawy dostępności swoich produktów i usług. Dzięki temu nie tylko przyczyniają się do udziału społecznego, ale także wzmacniają swoją pozycję na rynku.

Upomnienie dotyczące ochrony danych to centralne narzędzie w prawie ochrony danych, mające na celu egzekwowanie przestrzegania ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO). Od wejścia w życie RODO w 2018 roku, przedsiębiorstwa i organizacje są zobowiązane do najwyższej staranności w przetwarzaniu danych osobowych. Jeśli dojdzie do naruszenia tych przepisów – na przykład przez niedostateczne informowanie użytkowników lub niedozwolone przetwarzanie danych – można wystąpić z upomnieniem. Mogą je inicjować nie tylko organy ochrony danych, ale także konkurenci, związki konsumenckie, a nawet sami poszkodowani. Celem upomnienia dotyczącego ochrony danych jest skłonienie przedsiębiorstw do zaprzestania naruszania ochrony danych i przestrzegania praw ochrony danych. Oznacza to, że przedsiębiorstwa muszą regularnie sprawdzać i dostosowywać swoje procesy oraz sposób postępowania z danymi osobowymi, aby uniknąć upomnień i możliwych pozwów.

Podstawy prawne

Podstawy prawne dla upomnień w zakresie ochrony danych znajdują się głównie w RODO oraz w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (UWG). RODO szczegółowo reguluje, jak mogą być zbierane, przechowywane i przetwarzane dane osobowe. Naruszenia tych przepisów – na przykład przez nieuprawnione przetwarzanie lub brak przejrzystości – mogą być ścigane nie tylko przez organy ochrony danych, ale również w ramach prawa konkurencji. UWG chroni konkurencję przed nieuczciwymi praktykami biznesowymi i przewiduje, że naruszenie ochrony danych może być traktowane jako naruszenie UWG, jeśli przedsiębiorstwo uzyskało nieuczciwą przewagę. W konsekwencji upomnienia związane z naruszeniami ochrony danych mogą być wystosowane na podstawie RODO i UWG. Przedsiębiorstwa powinny zatem zapewnić ścisłe przestrzeganie przepisów dotyczących przetwarzania danych osobowych, aby uniknąć upomnień i dalszych konsekwencji prawnych.

Konkurenci mogą upominać – Orzeczenia BGH I ZR 186/17 / I ZR 222/19 / I ZR 223/19

Konkurenci i związki ochrony konsumentów mogą upominać przedsiębiorstwa za naruszenia ochrony danych; sąd odgrywa centralną rolę w rozstrzyganiu upomnień związanych z naruszeniami ochrony danych. Tak orzekł Federalny Trybunał Sprawiedliwości w kilku wyrokach z 27 marca 2025 roku (Az. I ZR 186/17, I ZR 222/19, I ZR 223/19). W przeszłości różne sądy różnie decydowały o uprawnieniach do upominania za naruszenia ochrony danych. Różnorodność przypadków naruszeń ochrony danych pokazuje praktyczne znaczenie tego tematu. Aktuálne orzeczenie BGH wyraźnie stwierdza, że również konkurenci i związki konsumentów mogą podejmować działania. Orzeczenia BGH z marca 2025 roku mają duże znaczenie dla praktyki upominania, ponieważ umożliwiają ściganie naruszeń ochrony danych przez związki konsumenckie i konkurentów przed sądami cywilnymi. Upomnienie na podstawie RODO to specjalna forma upomnienia, dotycząca naruszeń ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, odróżniająca się swoim odniesieniem do prawa ochrony danych od innych form upomnień. Związek konsumencki odgrywa ważną rolę w egzekwowaniu praw ochrony danych. Związki konsumenckie są w dużej mierze zaangażowane w upominanie za naruszenia ochrony danych. Także konkurenci mogą ścigać naruszenia ochrony danych, chroniąc w ten sposób konkurencję. Orzeczenie BGH ma znaczny wpływ na praktykę i ocenę prawną naruszeń ochrony danych.

Naruszenia ochrony danych mogą być sankcjonowane nie tylko przez organy nadzorcze. Kompetencja sądów w zakresie naruszeń ochrony danych jest przy tym kluczowa. Jak pokazują orzeczenia BGH, również konkurenci i związki konsumenckie mogą wprowadzać środki przeciwko naruszeniom. W ramach takich postępowań strona pozwana odgrywa ważną rolę. Dla firm, szczególnie w handlu internetowym i przy przetwarzaniu danych wrażliwych, może to mieć istotne konsekwencje, jak zauważa kancelaria prawna MTR Legal Rechtsanwälte, doradzająca m.in. w prawie IT i ochrony danych. Naruszenia RODO mogą prowadzić do znacznych konsekwencji prawnych, zwłaszcza gdy dochodzi się roszczeń o zaniechanie. Przy powtarzającym się naruszeniu RODO grożą zaostrzone sankcje i dodatkowe środki. Ściganie naruszeń ochrony danych odbywa się zarówno przez sądy, jak i związki. Znaczenie pierwszego zdania i punktu pierwszego w odpowiednich paragrafach jest kluczowe dla prawnej kwalifikacji. Sprawa ma duże znaczenie dla rozwoju prawa ochrony danych i egzekwowania praw konsumentów.

Aplikacja do gier publikuje dane

W sprawie o numerze akt I ZR 186/17 chodziło o tzw. „App-Center” w sieci społecznościowej, gdzie dostawcy zewnętrzni udostępniali gry. App-Centrum działa jako centralna platforma, na której oferowane są różne aplikacje zewnętrznych dostawców. W App-Centrum gry online odgrywają istotną rolę, ponieważ stanowią znaczną część oferty. Podczas korzystania z aplikacji mogą być także przetwarzane dane osobowe, takie jak adres e-mail. Zanim użytkownik mógł rozpocząć grę, wyświetlano mu komunikat, że aplikacja uzyskała pewne uprawnienia, np. do publikowania statusów. Jednak te informacje były niejasne i nie informowały o tym, które konkretne dane są przetwarzane, kto jest ich odbiorcą i w jakim celu. Przeciwko temu z powodzeniem wystąpił związek konsumencki krajów związkowych.

BGH wyjaśnił, że takie niejasne i ogólne informacje nie spełniają wymagań ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO). Już przy zbieraniu danych przez aplikację użytkownicy muszą być kompleksowo informowani. Zakres zbieranych i przetwarzanych danych musi być także przejrzysty. Prawomocne sformułowanie celów wykorzystania w polityce prywatności ma tu szczególne znaczenie. Obowiązki informacyjne zgodnie z art. 12 i 13 RODO wymagają jasnego, precyzyjnego i zrozumiałego poinformowania osób, których dane dotyczą. Ponieważ te wymagania RODO równocześnie regulują zachowanie na rynku w rozumieniu prawa konkurencji (§ 3a UWG), ich naruszenie stanowi naruszenie prawa konkurencji. Dlatego konkurenci lub uprawnione związki konsumenckie mogą cywilnie podejmować działania przeciwko takim naruszeniom ochrony danych, jak wskazał BGH. Jest to niezależnie od tego, czy użytkownik złożył skargę.

Aptekarze sprzedają leki w internecie

Podobne kwestie były przedmiotem postępowań o numerach akt I ZR 222/19 i I ZR 223/19. W tych sprawach dwie apteki sprzedawały leki za pośrednictwem platformy Amazon. Przetwarzane były dane osobowe klientów, w tym dane zdrowotne, takie jak imię, adres czy zamówione leki wraz z informacjami o ich indywidualizacji. Zbieranie tych danych zdrowotnych przez apteki było centralnym tematem postępowań. Pojawiło się wiele przypadków naruszeń ochrony danych w aptekach, które były istotne w tym kontekście. Przeciwko temu złożyli skargę inni aptekarze. Także te skargi odniosły sukces: BGH jasno określił, że dane zamówienia w rozumieniu art. 9 ust. 1 RODO stanowią dane zdrowotne. Dotyczy to także sytuacji, gdy leki nie są na receptę. Dane mogą być przetwarzane tylko wtedy, gdy istnieje wyraźna zgoda klientów, której aptekarze jednak nie uzyskali.

BGH potwierdził ocenę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, że dane zdrowotne występują już wtedy, gdy z zamówienia można wyciągnąć wnioski dotyczące stanu zdrowia lub medykacji. W postępowaniach pozwana strona odgrywała centralną rolę, ponieważ była odpowiedzialna za przetwarzanie danych. Szczególnie podkreślono znaczenie ochrony osoby, której dane dotyczą, przy przetwarzaniu danych zdrowotnych. Także tutaj BGH zobaczył naruszenie prawa konkurencji. Art. 9 ust. 1 RODO jest regulacją zachowania na rynku w rozumieniu § 3a UWG, w związku z tym naruszenie tej przepisu może być ścigane przez konkurenta w drodze powództwa z zakresu prawa konkurencji przed sądami cywilnymi, jak stwierdzili karsruhescy sędziowie. Znaczenie pierwszego zdania i punktu pierwszego w odpowiednich paragrafach zostało wyraźnie podkreślone.

RODO również w kontekście prawa konkurencji

Wyroki wskazują, że przepisy RODO – a szczególnie obowiązki informacyjne i przepisy dotyczące zgody – są również istotne z punktu widzenia prawa konkurencji. W określonych okolicznościach zyski osiągnięte dzięki naruszeniom ochrony danych mogą być odebrane; jest to związane z grzywnami i innymi środkami karnymi, które mogą być nałożone zgodnie z RODO i przepisami prawa. Przedsiębiorstwa, które przetwarzają dane osobowe lub wrażliwe bez wystarczających informacji lub skutecznej zgody, działają niezgodnie z zasadami konkurencji. Nie tylko organy ochrony danych, ale także konkurenci lub uprawnione związki interesu mogą podejmować działania przeciwko takim naruszeniom. W ten sposób BGH znacznie rozszerzył zakres stosowania prawa konkurencji. Przedsiębiorstwa naruszające przepisy ochrony danych mogą obok grzywien nałożonych przez organy ochrony danych napotykać kosztowne upomnienia i pozwy o zaniechanie przez konkurentów i związki konsumenckie.

Firmy są dobrze radzone

Firmom dobrze jest doradzić, by dokładnie sprawdziły i wypełniły swoje obowiązki informacyjne. Obejmuje to, że użytkownicy są transparentnie, jasno i wyczerpująco informowani, jakie dane są przetwarzane w jakim celu, na jakiej podstawie prawnej się to dzieje, kto jest odbiorcą i jakie prawa przysługują osobom, których dane dotyczą. Również przed przetwarzaniem danych wrażliwych – takich jak dane zdrowotne – konieczne jest uzyskanie i udokumentowanie wyraźnej zgody. Ogólne lub ukryte klauzule nie są wystarczające.

Rynki online i ochrona danych

Rynki online, takie jak Amazon Marketplace, są nieodłączną częścią nowoczesnego e-commerce. Jednak przestrzeganie ochrony danych jest tutaj szczególnie istotne. Dostawcy działający na takich platformach muszą przy przetwarzaniu danych klientów – takich jak imię, adresy czy dane zamówień – przestrzegać rygorystycznych wymagań RODO. Orzeczenia BGH w sprawach I ZR 186/17, I ZR 222/19 i I ZR 223/19 wykazały, że naruszenia RODO – takie jak przetwarzanie danych zdrowotnych bez wyraźnej zgody klientów – mogą mieć nie tylko skutki prawne związane z ochroną danych, ale także skutki prawne związane z konkurencją. W takich przypadkach możliwe są upomnienia przez konkurentów lub związki konsumenckie, które mogą mieć istotne konsekwencje dla przedsiębiorstw. Orzeczenia Federalnego Trybunału Sprawiedliwości podkreślają, że przestrzeganie ochrony danych na rynkach online jest nie tylko kwestią zgodności, ale również konkurencji.

Konsekwencje upomnienia

Upomnienie dotyczące ochrony danych może mieć dla przedsiębiorstw daleko idące konsekwencje. Oprócz obowiązku natychmiastowego zaprzestania kwestionowanego przetwarzania danych osobowych, w przypadku dalszego naruszenia grożą surowe kary pieniężne lub grzywny. RODO przewiduje grzywny w wysokości do 20 milionów euro lub 4% światowego rocznego obrotu – w zależności od tego, która kwota jest wyższa. Ponadto upomnienie może trwale zaszkodzić reputacji firmy, ponieważ naruszenie ochrony danych jest postrzegane przez klientów i opinię publiczną jako poważne naruszenie zaufania. Dlatego też przedsiębiorstwa powinny przywiązywać najwyższą wagę do przestrzegania przepisów o ochronie danych nie tylko z powodów prawnych, ale także z powodów reputacyjnych.

Obrona przed upomnieniami

Aby skutecznie bronić się przed upomnieniami w zakresie ochrony danych, przedsiębiorstwa powinny regularnie przeglądać swoje praktyki ochrony danych i dostosowywać je do aktualnych wymagań RODO. Dotyczy to zwłaszcza tworzenia przejrzystej i pełnej polityki prywatności, uzyskiwania wyraźnych zgód na przetwarzanie danych wrażliwych oraz wdrażania technicznych i organizacyjnych środków ochrony danych. W przypadku upomnienia zaleca się szybką reakcję i zasięgnięcie porady prawnej, aby jak najlepiej chronić swoje interesy. Działając proaktywnie i konsekwentnie przestrzegając wymogów ochrony danych, przedsiębiorstwa mogą znacznie ograniczyć ryzyko upomnienia i dalszych kroków prawnych.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza w zakresie ochrony danych, RODO i innych tematów związanych z prawem IT.

Skontaktuj się z nami Kontakt !

Dzięki ustawie o wzmocnieniu lokalizacji sądownictwa Niemcy uczyniły znaczący krok w kierunku modernizacji swojego systemu sądownictwa. Ustawa, znana oficjalnie jako ustawa o wzmocnieniu lokalizacji sądownictwa w Niemczech przez wprowadzenie sądów handlowych i języka angielskiego jako języka sądowego w postępowaniach cywilnych, ma na celu trwałe wzmocnienie lokalizacji niemieckiego sądownictwa w międzynarodowej konkurencji. W centrum uwagi znajduje się utworzenie wyspecjalizowanych sądów handlowych, które koncentrują się na złożonych sporach gospodarczych i tym samym odpowiadają na potrzeby międzynarodowych przedsiębiorstw.

Kluczowym elementem ustawy jest możliwość prowadzenia postępowań w języku angielskim. To znacznie obniża próg wejścia dla zagranicznych przedsiębiorstw chcących dochodzić swoich roszczeń przed niemieckimi sądami. Wprowadzenie sądów handlowych oraz wybór języka angielskiego jako języka sądowego przyczyniają się do zwiększenia efektywności i jakości wymiaru sprawiedliwości oraz pozycjonowania Niemiec jako atrakcyjnego miejsca dla międzynarodowych przedsiębiorstw i inwestorów. Te nowelizacje sprawiają, że sądownictwo cywilne jest gotowe na wyzwania globalizującej się gospodarki, a lokalizacja niemieckiej gospodarki jest trwałe wzmocniona.

Podstawy prawne

Podstawy prawne dla utworzenia sądów handlowych znajdują się w ustawie o wzmocnieniu lokalizacji sądownictwa, która bazuje na ustawie o strukturze sądów i kodeksie postępowania cywilnego. Ustawa umożliwia krajom związkowym tworzenie przy sądach najwyższych specjalnych sądów handlowych, które są właściwe do rozstrzygania sporów gospodarczych o wartości powyżej 500.000 euro. Warunkiem jest, że strony zgodzą się na jurysdykcję sądu handlowego. Szczególną cechą jest możliwość prowadzenia całego postępowania w języku angielskim, co stanowi znaczne udogodnienie dla międzynarodowych stron.

Orzeczenia sądów handlowych mogą być zaskarżane do Federalnego Trybunału Sprawiedliwości, co tworzy dodatkowe poczucie bezpieczeństwa prawnego dla zaangażowanych przedsiębiorstw. Dodatkowo, ustawa zawiera specjalne regulacje mające na celu ochronę tajemnic handlowych, aby zapewnić poufność wrażliwych informacji przedsiębiorstw w trakcie postępowania. Dzięki tym przepisom ustawa o wzmocnieniu lokalizacji sądownictwa wyznacza nowe standardy dla rozpatrywania sporów gospodarczych w Niemczech i umacnia pozycję niemieckiego sądownictwa w międzynarodowym porównaniu.

Efektywne rozwiązania w międzynarodowych sporach prawnych

Tzw. ustawa o wzmocnieniu lokalizacji sądownictwa weszła w życie 1 kwietnia 2025 roku. Dzięki temu kraje związkowe mogą tworzyć nowe organy sądowe specjalizujące się w międzynarodowych sporach gospodarczych. Celem jest wzmocnienie lokalizacji niemieckiego sądownictwa.

W globalizującej się gospodarce nieuniknione są złożone spory prawne między przedsiębiorstwami różnych krajów. Szybkie, niezawodne i zorientowane na gospodarkę rozwiązania są tutaj szczególnie potrzebne. Na tym właśnie punkcie koncentrują się sądy handlowe, jak podkreśla kancelaria prawna MTR Legal Rechtsanwälte. Wyspecjalizowane izby handlowe koncentrują się na dużych sporach gospodarczych i zajmują ważne miejsce w prowadzeniu procesów.

Sądy handlowe dla sporów gospodarczych

Sądy handlowe to sądy lub specjalne izby, które zajmują się wyłącznie sporami gospodarczymi. W przeciwieństwie do klasycznych sądów cywilnych oferują postępowania dostosowane do potrzeb międzynarodowych przedsiębiorstw. Obejmuje to zazwyczaj krótsze terminy postępowań, wyspecjalizowane zespoły sędziowskie z szerokim doświadczeniem w międzynarodowych sporach kontraktowych i prawie handlowym.

Sądy handlowe są właściwe do prowadzenia postępowań gospodarczych o wartości powyżej 500.000 euro, pod warunkiem że strony zgodzą się na ich właściwość. Sędziowie w sądach handlowych wnoszą swoją ekspertyzę z różnych dziedzin prawa. Szczególną cechą jest możliwość prowadzenia postępowań na życzenie całkowicie w języku angielskim. To aspekt, który w przypadku sporów między międzynarodowymi przedsiębiorstwami stanowi znaczne udogodnienie. Ponadto, sędziowie są wyspecjalizowani w złożonych kwestiach gospodarczych.

Ochrona tajemnic handlowych

Kluczowym celem ustawy o wzmocnieniu lokalizacji sądownictwa jest kompleksowa ochrona tajemnic handlowych w ramach postępowań sądowych. Szczególnie w przypadku złożonych sporów gospodarczych, rozpatrywanych przed sądami handlowymi, poufność wrażliwych danych firmowych ma decydujące znaczenie. Ustawa przewiduje, że strony mogą składać wnioski o uznanie określonych informacji za wymagające tajemnicy. Sąd może następnie wydawać konkretne zarządzenia w celu ochrony tych tajemnic handlowych i zapobiegania ujawnieniu poufnych danych.

Te przepisy obowiązują nie tylko w postępowaniach przed sądami handlowymi, ale w każdym postępowaniu gospodarczym w Niemczech. Dzięki temu lokalizacja niemieckiego sądownictwa staje się jeszcze atrakcyjniejsza dla międzynarodowych firm i inwestorów, ponieważ mogą oni polegać na tym, że ich tajemnice handlowe będą skutecznie chronione nawet w ramach publicznych postępowań sądowych. Ochrona tajemnic handlowych jest zatem ważnym elementem wzmocnienia lokalizacji niemieckiego sądownictwa i wyraźnym sygnałem dla międzynarodowej gospodarki, że Niemcy spełniają najwyższe wymagania w zakresie poufności i bezpieczeństwa prawnego.

Zalety sądów handlowych

Sądy handlowe oferują szereg zalet, z których mogą skorzystać strony:Specjalizacja fachowa: Sędziowie w sądach handlowych są wyszkoleni i doświadczeni w złożonych zagadnieniach gospodarczych. Dzięki temu zapewnione jest szybkie zrozumienie i prawidłowa ocena kontekstów gospodarczych. Dla przedsiębiorstw oznacza to mniejsze ryzyko błędnych decyzji z powodu braku wiedzy gospodarczej.Język postępowania angielski: Postępowania mogą być prowadzone całkowicie w języku angielskim. Dzięki temu unika się czasochłonnych tłumaczeń pism procesowych i oświadczeń. Dla wszystkich uczestników oznacza to zauważalne zwiększenie efektywności.Szybsze postępowania: Sądy handlowe kładą duży nacisk na szybkie przeprowadzenie postępowań. Często ustalane są stałe terminy na składanie pism i przesłuchania. Dzięki temu procesy, które w klasycznych postępowaniach mogłyby trwać latami, mogą być znacznie szybciej zakończone.Niezawodność i międzynarodowe uznanie: Wyroki niemieckich sądów – a zatem także sądów handlowych – cieszą się wysokim uznaniem na arenie międzynarodowej. Oznacza to, że orzeczenia mogą być relatywnie bezproblemowo uznawane i egzekwowane w wielu krajach. Przedsiębiorstwa otrzymują w ten sposób niezawodną podstawę do kształtowania swoich relacji biznesowych.Alternatywa dla arbitrażu: Dotychczas dla wielu międzynarodowych sporów często arbitraż był pierwszym wyborem. Jednak arbitraże nie zawsze są bardziej przejrzyste niż postępowania przed sądami państwowymi. Sądy handlowe stanowią tutaj atrakcyjną alternatywę. Są publiczne, ale mimo to elastyczne i zorientowane na gospodarkę.

Izby handlowe przy sądach okręgowych

Tworzenie sądów handlowych należy do obowiązków krajów związkowych, przy czym w każdym kraju związkowym ma działać tylko jeden sąd handlowy. Dodatkowo mają zostać utworzone tzw. izby handlowe przy sądach okręgowych. Także w izbach handlowych mogą być rozpatrywane spory prawne między międzynarodowymi przedsiębiorstwami. Jak w sądach handlowych, postępowanie może być prowadzone na wniosek stron w języku angielskim. Sędziowie posiadają szczególną wiedzę w zakresie międzynarodowego prawa gospodarczego oraz często doświadczenie w międzynarodowej arbitrażu.

Wzmocnienie lokalizacji niemieckiego sądownictwa

Sądy handlowe mają na celu wzmocnienie pozycji Niemiec jako atrakcyjnej lokalizacji dla międzynarodowego rozstrzygania sporów. Przedsiębiorstwa powinny korzystać z wyspecjalizowanego, efektywnego i zorientowanego międzynarodowo wymiaru sprawiedliwości. W czasach, gdy transgraniczne relacje biznesowe stają się coraz ważniejsze, sądy handlowe oferują nowoczesną odpowiedź na potrzeby globalnej gospodarki.

W związku z tym dla międzynarodowych przedsiębiorstw warto rozważyć tę możliwość rozwiązywania konfliktów – zarówno podczas przygotowywania umowy, jak i w przypadku rozwiązywania już istniejącego konfliktu. Niemniej jednak pojawia się pytanie, czy w danym przypadku lepszym wyborem jest proces przed sądem okręgowym czy arbitraż. To także powinno być uwzględniane przy zawieraniu umów dotyczących właściwości sądu.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza w kwestiach prowadzenia procesów w prawie gospodarczym.

Skontaktuj się z nami! zu uns auf!

W międzynarodowym obrocie gospodarczym między przedsiębiorstwami, czyli w obszarze B2B, często na pierwszy rzut oka nie jest jasne, które prawo krajowe ma zastosowanie do umowy. Zwłaszcza gdy partnerzy handlowi mają siedziby w różnych krajach, pojawia się pytanie, które prawo obowiązuje w przypadku sporu lub przy interpretacji umowy.

Różne systemy prawne mogą prowadzić do znacznych różnic, na przykład w zakresie praw gwarancyjnych, terminów, odpowiedzialności lub ciężaru dowodu. Dlatego kwestia prawa właściwego ma kluczowe znaczenie dla każdej transgranicznej umowy, jak mówi kancelaria prawna MTR Rechtsanwälte, która doradza m.in. w międzynarodowym prawie handlowym.

Wybór prawa w międzynarodowym prawie handlowym: Swoboda umów w handlu B2B

Zasadniczo w międzynarodowym handlu B2B obowiązuje swoboda umów. Oznacza to, że strony umowy mają możliwość samodzielnego określenia, które prawo krajowe ma zastosowanie do ich umowy. Strony mogą wybrać prawo właściwe, co stanowi kluczowy element międzynarodowego prawa prywatnego. Ta decyzja jest w praktyce podejmowana poprzez różne klauzule, w szczególności klauzule wyboru prawa w umowie. Takie klauzule mogą brzmieć na przykład: „Obowiązuje prawo niemieckie”. Jeżeli takie porozumienie zostanie zawarte, jest ono wiążące dla sądów w większości państw. Warunkiem jest, aby klauzule były jasno i jednoznacznie sformułowane. Strony mogą w ten sposób stworzyć dla siebie znajome i przewidywalne środowisko prawne, w którym ich stosunek umowny będzie oceniany, czyli to określone stosunki umowne będą przedmiotem oceny prawnej.

Jeżeli strony nie dokonały wyraźnego wyboru prawa, wewnątrz Unii Europejskiej rozporządzenie Rzym I reguluje, które prawo jest stosowane. Zasada ta przewiduje, że prawo właściwe zasadniczo określa się według zwykłego miejsca pobytu, czyli siedziby tej strony umowy, która świadczy charakterystyczne świadczenie umowne. W umowach sprzedaży jest to zazwyczaj sprzedawca, w umowach o świadczenie usług – usługodawca. Jednakże, jeśli istnieje ewidentnie silniejszy związek z innym państwem, na przykład, ponieważ dostawa i realizacja następują wyłącznie w określonym kraju, wyjątkowo może mieć zastosowanie również jego prawo.

Wprowadzenie do międzynarodowego prawa kupna

Międzynarodowe prawo kupna stanowi podstawę dla transgranicznego handlu towarami i jest centralnym elementem prawa handlowego. Reguluje ono, według jakich przepisów realizowane są umowy sprzedaży między przedsiębiorstwami pochodzącymi z różnych państw. Do najważniejszych systemów prawnych należą Konwencja ONZ o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG), rozporządzenie Rzym I oraz przepisy krajowe, takie jak niemiecki kodeks handlowy (HGB) i kodeks cywilny (BGB). Wybór prawa właściwego ma ogromne znaczenie, gdyż determinuje, jakie prawa i obowiązki mają strony umowy w ramach umowy sprzedaży. Dlatego w międzynarodowym obrocie gospodarczym niezbędne jest staranne sprawdzanie klauzul wyboru prawa w ogólnych warunkach handlowych (OWH). Tylko w ten sposób przedsiębiorstwa mogą zapewnić sobie zrozumienie reguł dla nich obowiązujących i znaczenia poszczególnych systemów prawnych oraz efektywnie chronić swoje interesy w handlu międzynarodowym.

Zawarcie umowy i ogólne warunki handlowe (OWH)

Zawarcie umowy kupna w handlu międzynarodowym jest kluczowym krokiem, w którym strony umowy ustalają istotne warunki swojego biznesu. Są to w szczególności cena kupna, warunki dostawy i płatności oraz inne kluczowe regulacje. Ogólne warunki handlowe (OWH) odgrywają tutaj znaczącą rolę, ponieważ często szczegółowo regulują prawa i obowiązki stron umowy oraz wpływają na kształt umowy. Dla obu stron ważne jest dokładne przeanalizowanie OWH przed zawarciem umowy i zapewnienie, że są one jasno i zrozumiale sformułowane. Szczególną uwagę należy zwrócić na klauzule wyboru prawa, ponieważ one decydują, która jurysdykcja prawna ma zastosowanie do umowy. Tylko jeśli strony umowy znają wybraną jurysdykcję prawną i jej zasady, mogą efektywnie realizować swoje prawa w ramach umowy kupna i minimalizować ryzyko prawne.

Konwencja ONZ dotycząca umów międzynarodowej sprzedaży towarów w ponad 90 państwach

Szczególnym aspektem międzynarodowej sprzedaży towarów jest Konwencja Narodów Zjednoczonych o umowach dotyczących międzynarodowej sprzedaży towarów (CISG), nazywana krótko prawem ONZ o sprzedaży. To porozumienie obowiązuje w ponad 90 państwach na całym świecie, w tym w wielu znaczących partnerach handlowych, jak Niemcy, Austria, Szwajcaria, Francja, USA czy Chiny. Prawo ONZ o sprzedaży znajduje automatycznie zastosowanie, gdy dwie firmy z państw umownych zawierają transgraniczną umowę sprzedaży ruchomych rzeczy, o ile strony wyraźnie nie wykluczyły jego stosowania. Państwo umowne w rozumieniu prawa ONZ o sprzedaży to każde państwo, które ratyfikowało CISG i jest zobowiązane do jego regulacji. Znaczenie umowy sprzedaży w ramach prawa ONZ o sprzedaży polega na tym, że tworzy ona podstawy prawne dla międzynarodowych dostaw towarów między przedsiębiorstwami z różnych państw umownych. Częściej się tak zdarza, ponieważ prawo ONZ o sprzedaży w niektórych punktach różni się od prawa krajowego, a czasami istnieją niepewności, czy rzeczywiście odpowiada własnym interesom.

Jeśli prawo ONZ o sprzedaży nie zostanie wykluczone, obowiązuje ono bezpośrednio w stosunkach między przedsiębiorstwami z uczestniczących państw umownych. Obowiązuje to nawet wtedy, gdy strony w swojej umowie przykładowo uzgodniły tylko „prawo niemieckie” lub „prawo francuskie”. Między niemieckim prawem kupna a prawem ONZ o sprzedaży istnieją znaczne różnice, w szczególności w zakresie gwarancji i realizacji umowy, więc wybór prawa niemieckiego w porównaniu z prawem ONZ o sprzedaży może mieć szczególne znaczenie dla przedsiębiorstw. Dlatego szczególnie ważne jest, aby przedsiębiorstwa przy sporządzaniu umowy zwróciły uwagę, czy chcą stosować prawo ONZ o sprzedaży czy nie.

Obowiązki sprzedawcy i kupującego

W międzynarodowym prawie kupna obowiązki sprzedawcy i kupującego są jasno określone. Sprzedawca jest zobowiązany do prawidłowego dostarczenia uzgodnionego towaru, przekazania wymaganych dokumentów oraz przeniesienia własności towaru. Kupujący z kolei musi zapłacić cenę zakupu i odebrać dostarczony towar. Te podstawowe prawa i obowiązki stron umowy są określone zarówno w prawie ONZ o sprzedaży, jak i w większości krajowych systemów prawnych. W praktyce kluczowe jest, aby strony umowy dokładnie znały swoje obowiązki i jednoznacznie je regulowały w umowie. OWH powinny jasno opisywać te obowiązki i zapewniać brak nieporozumień. Tylko w ten sposób strony mogą skutecznie dochodzić swoich praw z umowy kupna i unikać konfliktów.

Wybór prawa o dużym znaczeniu

Wybór prawa może mieć ogromne znaczenie dla przedsiębiorstw działających międzynarodowo. Dlatego przed zawarciem umowy przedsiębiorstwa powinny zastanowić się nad tym, które prawo będzie miało zastosowanie i jakie przyniesie korzyści i wady. Brak wyboru prawa lub jego niejasność może prowadzić do niepewności prawnej, różnych interpretacji oraz w przypadku sporu do długotrwałych i kosztownych procesów. Dlatego zaleca się umieszczenie jednoznacznej klauzuli wyboru prawa w każdej umowie. Również kwestia, czy ma obowiązywać prawo ONZ o sprzedaży, powinna być wyraźnie uregulowana. Jasne regulacje pomagają zapobiegać sporom prawnym i tworzyć pewność prawną. To tym bardziej prawdziwe w przypadku międzynarodowych relacji handlowych, gdzie należy uwzględnić wiele szczególnych cech.

Ponadto należy również rozważyć, który sąd będzie właściwy w przypadku sporu, ponieważ umowa o właściwości sądu może być również ustalona w międzynarodowych umowach. Ta kwestia jest jednak prawnie odrębna od wyboru prawa właściwego i podlega własnym zasadom, zwłaszcza w odniesieniu do międzynarodowej jurysdykcji sądów.

Problem kolidujących klauzul wyboru prawa

W międzynarodowym prawie kupna może się zdarzyć, że OWH obu stron umowy zawierają różne klauzule wyboru prawa. Ten problem kolidujących klauzul wyboru prawa ma w praktyce ogromne znaczenie, ponieważ może prowadzić do niepewności co do właściwej jurysdykcji prawnej. Orzecznictwo nie wypracowało jak dotąd jednolitych rozwiązań w tej kwestii, co zwiększa ryzyko sporów. Tym bardziej ważne jest, aby strony umowy dokładnie przeanalizowały klauzule wyboru prawa w swoich OWH i możliwie wcześnie doszły do porozumienia co do prawa właściwego. Jasne i skoordynowane regulacje pomagają unikać konfliktów i zapewniają, że obie strony znają i mogą egzekwować swoje prawa i obowiązki wynikające z umowy kupna.MTR Legal Rechtsanwälte doradza w międzynarodowym prawie handlowym i innych tematach międzynarodowego prawa.Prosimy o kontakt z nami!

W międzynarodowym prawie celnym towary podwójnego zastosowania odgrywają szczególną rolę, ponieważ mogą być wykorzystywane do celów cywilnych i wojskowych. Dla przedsiębiorstw temat ten jest kluczowy, ponieważ przestrzeganie przepisów prawnych jest niezbędne dla obsługi eksportu. Różne rozporządzenia, takie jak europejska regulacja dotycząca towarów podwójnego zastosowania i przepisy krajowe, stanowią podstawę kontroli eksportu w tym obszarze. Podstawa prawna dla kontroli eksportu towarów podwójnego zastosowania w handlu międzynarodowym wynika z licznych rozporządzeń UE i krajowych oraz z ustawy o handlu zagranicznym. Dlatego w wielu przypadkach eksport towarów podwójnego zastosowania wymaga zezwolenia. Naruszenia obowiązku uzyskania zezwolenia mogą być surowo sankcjonowane.

Nawet jeśli przewiduje się wyłącznie cywilne wykorzystanie, sama możliwość wojskowego wykorzystania produktów, technologii lub oprogramowania czyni towary podwójnego zastosowania bardzo wrażliwym obszarem w prawie eksportowym. Celem kontroli eksportu jest zapobieganie rozprzestrzenianiu broni masowego rażenia i strategicznie ważnych dóbr oraz osiąganie międzynarodowych celów bezpieczeństwa. Firmy powinny dobrze znać podstawy przepisów prawnych dotyczących towarów podwójnego zastosowania, aby wypełniać swoje obowiązki. Zgodnie z tym firmy powinny działać ostrożnie, jak radzi kancelaria MTR Legal Rechtsanwälte , która doradza m.in. w zakresie prawa celnego.

Zastosowanie cywilne i wojskowe

Do towarów podwójnego zastosowania mogą należeć np. części maszyn i maszyny, które choć przeznaczone do lotnictwa cywilnego, mogą być używane w systemach broni. Również maszyny o podwójnym przeznaczeniu podlegają kontroli eksportu, zwłaszcza jeśli mogą być używane do celów wojskowych. Podobnie, niektóre chemikalia stosowane w medycynie czy rolnictwie mogą być także wykorzystane do produkcji broni chemicznych. Materiały takie jak specjalne metale lub materiały kompozytowe są kolejnymi przykładami towarów podwójnego zastosowania, ponieważ mogą być używane zarówno cywilnie, jak i wojskowo. W przypadku oprogramowania możliwość podwójnego zastosowania obejmuje, z jednej strony, ochronę danych i bezpieczeństwo IT w dziedzinie cywilnej, a z drugiej może mieć zastosowanie dla bezpiecznej komunikacji wojskowej. Zawory jako techniczne komponenty o podwójnym przeznaczeniu również podlegają kontroli eksportu. Odtwarzacz CD ze względu na technologię laserową może być uznany za urządzenie z potencjałem podwójnego zastosowania, ponieważ potężne lasery mogą być używane wojskowo. Moc maszyn lub komponentów odgrywa ważną rolę w ocenie obowiązku kontroli eksportu. Technologia w kontekście towarów podwójnego zastosowania jest kluczowa, ponieważ może być używana zarówno w zastosowaniach cywilnych, jak i wojskowych i dlatego podlega kontroli eksportu. Obrabiarki są kolejnym przykładem towarów podwójnego zastosowania, które mogą podlegać obowiązkowi uzyskania zezwolenia przy eksporcie. Pojęcie 'towar’ jest używane w kontekście klasyfikacji towarów podwójnego zastosowania, aby określić ich charakterystykę i przeznaczenie. Rodzaj towarów jest kluczowy dla obowiązku uzyskania zezwolenia, ponieważ różne przepisy prawne dotyczą różnych kategorii. Dobra o podwójnym przeznaczeniu to produkty, które nadają się zarówno do zastosowań cywilnych, jak i wojskowych. Regulację towarów o podwójnym zastosowaniu prowadzi w UE poprzez specyficzne załączniki do regulacji dotyczącej towarów podwójnego zastosowania, które określają parametry techniczne i obowiązki kontrolne. Towary podwójnego zastosowania mogą być stosowane w różnych dziedzinach, takich jak przemysł, nauka, medycyna czy komunikacja.

W Unii Europejskiej regulację towarów podwójnego zastosowania określa rozporządzenie (UE) 2021/821. Tworzy ono jednolitą podstawę dla kontroli eksportu takich dóbr w ramach państw członkowskich. W Niemczech przepisy europejskie uzupełnia ustawa o handlu zagranicznym (AWG) i rozporządzenie wykonawcze do ustawy o handlu zagranicznym (AWV). W szczególności określają one, że na eksport niektórych towarów podwójnego zastosowania wymagane jest zezwolenie, nawet jeśli przeznaczenie jest wyłącznie cywilne.

Wyjaśnienie obowiązku uzyskania zezwolenia

Znaczenie prawne tych regulacji jest znaczne. Firmy, które chcą eksportować towary podwójnego zastosowania, muszą najpierw sprawdzić, czy istnieje obowiązek uzyskania zezwolenia. Istotna jest tu tzw. lista towarów podwójnego zastosowania UE, która jest regularnie aktualizowana. Załączniki do rozporządzenia UE dotyczącego towarów podwójnego zastosowania, zwłaszcza Załącznik I i Załącznik 1, służą jako centralne listy towarów do klasyfikacji i prawnego zrozumienia dotkniętych towarów. Te listy i ich szczegółowe zestawienia określają parametry techniczne i zastosowania wymienionych towarów. Kodowania w systemach celnych są kluczowe przy zgłaszaniu eksportu, aby zapewnić poprawną klasyfikację i identyfikację towarów podwójnego zastosowania. Obowiązki dotyczące zezwoleń wynikają z rozporządzenia dotyczącego towarów podwójnego zastosowania (Dual-Use-VO), rozporządzenia EG dotyczącego towarów podwójnego zastosowania i innych rozporządzeń, przy czym różne rodzaje zezwoleń wywozowych – krajowe, ogólnounijne i ogólne – muszą być brane pod uwagę. Federalny Urząd ds. Gospodarki i Kontroli Eksportu (BAFA) w Republice Federalnej Niemiec jest odpowiedzialnym organem ds. wydawania odpowiednich zezwoleń. Eksport towarów podwójnego zastosowania podlega ścisłym procedurom kontrolnym, aby zagwarantować przestrzeganie przepisów prawnych. Oprócz eksportu, dotyczy to także przewozu, tranzytu i pośrednictwa towarów podwójnego zastosowania w ramach kontroli eksportu. Podstawy prawne tworzą przepisy, rozporządzenie dotyczące towarów podwójnego zastosowania i rozporządzenie EG dotyczące towarów podwójnego zastosowania, które są regularnie aktualizowane poprzez nowelizacje, zmiany i bieżące dostosowania. Komisja, w szczególności Komisja Europejska, odpowiada za przegląd i aktualizację rozporządzenia i jego załączników. Ustawa o handlu zagranicznym oraz różne poziomy ustawodawstwa europejskiego i krajowego kompleksowo regulują kontrolę eksportu. Eksport towarów podwójnego zastosowania w Republice Federalnej Niemiec podlega jasno określonemu obowiązkowi uzyskania zezwolenia. Artykuł 3 rozporządzenia UE stanowi centralną normę prawną dla kontroli eksportu. W przypadku naruszeń przepisów dotyczących kontroli eksportu grożą dotkliwe kary. Kontrola eksportu obejmuje liczne tematy, które są kluczowe dla firm, w tym przestrzeganie list, obowiązki uzyskania zezwoleń i monitorowanie eksportu. Termin towary podwójnego zastosowania odnosi się do towarów, które mogą być wykorzystane zarówno cywilnie, jak i wojskowo i dlatego podlegają szczególnemu zrozumieniu i kontroli prawnej.

Przed rozpoczęciem eksportu firmy eksportujące muszą przeprowadzić wszechstronne badania. Przede wszystkim należy ustalić, czy dotknięte towary znajdują się na liście towarów. Ponadto należy sprawdzić, czy istnieją szczególne ograniczenia dla kraju docelowego, np. w ramach embarga i czy istnieją konkretne przesłanki, że towar może być użyty do celów wojskowych lub krytycznych z punktu widzenia bezpieczeństwa. Jeśli istnieje podejrzenie lub niepewność, należy wystąpić o zezwolenie. Brak tego może stanowić poważne konsekwencje prawne, nawet jeśli doszło do niezamierzonego naruszenia.

Nieznajdujące się na liście towary podwójnego zastosowania: ryzyka i obowiązki

Nieznajdujące się na liście towary podwójnego zastosowania stanowią szczególne wyzwanie dla firm eksportujących. Mimo że nie są one wymienione explicite w załącznikach do rozporządzenia UE dotyczącego towarów podwójnego zastosowania, mogą być wykorzystywane do wojskowych lub innych wrażliwych celów. Szczególna ostrożność jest wymagana w obszarze kontroli eksportu, ponieważ również eksport niebezpiecznych towarów podwójnego zastosowania może wymagać uzyskania zezwolenia.

Rozporządzenie UE dotyczące towarów podwójnego zastosowania zawiera tzw. klauzulę „catch-all”, która wymaga uzyskania zezwolenia na eksport towarów nie wymienionych na liście towarów podwójnego zastosowania, jeśli są one przeznaczone do określonych krytycznych celów. Dotyczy to w szczególności przypadków, w których istnieją wskazania, że towary mogą zostać wykorzystane do końcowego militarnego użytku, do produkcji broni masowego rażenia lub do innych celów związanych z bezpieczeństwem. Rozporządzenie zobowiązuje firmy eksportowe do dokładnego sprawdzenia celów wykorzystania ich produktów i w razie wątpliwości do konsultacji z odpowiednimi organami.

Dla firm oznacza to, że muszą być świadome nie tylko wymienionych towarów podwójnego zastosowania, ale także przeprowadzać wszechstronną analizę ryzyka dotyczącego towarów nie wymienionych na liście. Federalny Urząd ds. Gospodarki i Kontroli Eksportu (BAFA) jest centralnym punktem kontaktowym w Niemczech dla pytań dotyczących uzyskania zezwoleń eksportowych i oferuje wsparcie przy spełnianiu skomplikowanych wymagań. Zaleca się sprawdzenie przed eksportem towarów podwójnego zastosowania, czy istnieje obowiązek uzyskania zezwoleń i ewentualnie złożenie wniosku o zezwolenie we właściwym czasie.

Przestrzeganie przepisów UE, rozporządzenia dotyczącego towarów podwójnego zastosowania i przepisów krajowych jest niezwykle ważne dla firm eksportowych, aby uniknąć naruszeń i powiązanych sankcji. Znajomość ryzyk i obowiązków związanych z nie wymienionymi na liście towarami podwójnego zastosowania chroni firmę przed prawnym i gospodarczym uszczerbkiem oraz przyczynia się do międzynarodowego bezpieczeństwa.

Surowe sankcje w przypadku naruszeń

Należy rozróżnić między wykroczeniami a przestępstwami. Ktoś, kto na przykład lekkomyślnie eksportuje towar wymagający zezwolenia bez koniecznego zezwolenia, popełnia wykroczenie w rozumieniu § 19 AWG. Może to być ukarane grzywną do 500 000 euro. Jeśli dojdzie do umyślnego naruszenia, na przykład poprzez świadome obejście zakazu eksportu lub dostawę do kraju objętego embargiem, regularnie kwalifikuje się to jako przestępstwo. Może to skutkować karą pozbawienia wolności do pięciu lat, w szczególnie poważnych przypadkach nawet do piętnastu lat. Naruszenia przepisów dotyczących kontroli eksportu towarów podwójnego zastosowania zagrożone są zatem surowymi karami mającymi na celu odstraszanie i zapewnienie przestrzegania przepisów prawnych.

Ponadto grożą również konsekwencje gospodarcze. Firmy ryzykują nie tylko wysokie grzywny i kary, ale także utratę praw do eksportu, wpisy na międzynarodowych listach sankcyjnych, pozwy cywilnoprawne od partnerów handlowych i znaczne szkody wizerunkowe. W szczególności w branżach działających na poziomie międzynarodowym taki incydent może zagrozić całemu modelowi biznesowemu.

Skuteczna kontrola

Tym bardziej istotna jest skuteczna kontrola eksportu w ramach przedsiębiorstwa. Obejmuje to stworzenie efektywnego programu zgodności, który zapewnia prawne sprawdzenie wszystkich exportów i rozpoznanie operacji wymagających uzyskania zezwoleń. Pracownicy powinni być regularnie szkoleni, a stała procedura kontroli eksportu powinna być ustanowiona. Jasna dokumentacja wszystkich operacji eksportowych pomaga w razie wątpliwości wykazać, że przestrzegano obowiązków prawnych.

Kto handluje towarami podwójnego zastosowania, wobec tego ma wielką odpowiedzialność prawną i etyczną. Przestrzeganie przepisów dotyczących kontroli eksportu jest nie tylko prawnym obowiązkiem, ale także przyczynia się do międzynarodowego bezpieczeństwa i stabilności. Naruszenia tych przepisów mogą mieć zatem poważne konsekwencje prawne i gospodarcze.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza w prawie celnym i wspiera firmy w prawidłowym prawnym handlu międzynarodowym towarami podwójnego zastosowania.

Prosimy o kontakt z nami!

Zakaz konkurencji odgrywa kluczową rolę w prawie dystrybucji. Dla producentów i dostawców zakaz konkurencji jest ważnym narzędziem ochrony ich interesów gospodarczych wobec ich partnerów dystrybucyjnych, takich jak przedstawiciele handlowi, dystrybutorzy kontraktowi czy franczyzobiorcy. Szczególnie przy zakończeniu relacji dystrybucyjnych mogą powstać spory prawne dotyczące dopuszczalności zakazów konkurencji.

Oprócz ustawowego zakazu konkurencji, w prawie dystrybucji można uzgodnić zakaz konkurencji również umownie. W takim przypadku należy przestrzegać przepisów i ograniczeń prawnych, ponieważ naruszenie zakazu konkurencji może być niedopuszczalne, jak zauważa kancelaria gospodarcza MTR Legal , która doradza m.in. w prawie handlowym i dystrybucyjnym.

Ustawowy zakaz konkurencji dla przedstawicieli handlowych

Ustawowy zakaz konkurencji dla przedstawicieli handlowych wynika z § 86 ust. 1 HGB. Zgodnie z nim, są zobowiązani ustawowo do reprezentowania interesów przedsiębiorstwa. Wynika z tego również, że podczas trwania umowy nie mogą bez zgody przedsiębiorcy podejmować działalności konkurencyjnej. Kluczowym elementem jest, czy między przedsiębiorstwami rzeczywiście istnieje sytuacja konkurencyjna.

Umownie uzgodniony zakaz konkurencji może również dotyczyć innych partnerów dystrybucyjnych, takich jak dystrybutorzy kontraktowi czy franczyzobiorcy. Wymaga to jednak indywidualnych regulacji umownych. Szczególnie przy zakazach konkurencji po umowie należy przestrzegać ograniczeń prawnych.

Dystrybutorzy kontraktowi i franczyzobiorcy

Przepisy dotyczące przedstawicieli handlowych nie mają bezpośredniego zastosowania do dystrybutorów kontraktowych. Z relacji zaufania mogą jednak wynikać tzw. „obowiązki uboczne w relacjach dystrybutorskich”. Bundesgerichtshof (BGH) w stałej orzecznictwie uznaje, że również dystrybutorzy kontraktowi są zobowiązani do pewnej lojalności wobec konkurencji podczas trwania umowy.

Podobnie jest z franczyzobiorcami, ponieważ franczyzodawca ma uzasadniony interes w ochronie swojego konceptu, know-how i wizerunku marki przed konkurencją ze strony własnego partnera dystrybucyjnego. Zakazy konkurencji są zatem powszechnym i regularnie akceptowanym środkiem w systemie franczyzowym. Podlegają jednak surowej kontroli antymonopolowej.

Zakaz konkurencji po umowie

Przy uzgadnianiu zakazów konkurencji po umowie należy zachować szczególną ostrożność. Dla przedstawicieli handlowych warunki zakazu konkurencji po umowie są regulowane w § 90a HGB. Zgodnie z nimi, zakaz musi być uzgodniony na piśmie i odnosić się do danego obszaru lub kręgu klientów przedstawiciela handlowego. Ponadto, należy określić, dla jakich towarów lub usług obowiązuje zakaz konkurencji. Nie może trwać dłużej niż dwa lata. W zamian w umowie należy również uzgodnić rekompensatę za karencję dla przedstawiciela handlowego.

Dla dystrybutorów kontraktowych i franczyzobiorców przepisy § 90a HGB co prawda nie mają bezpośredniego zastosowania, ale mogą być stosowane analogicznie, gdy występuje podobna zależność ekonomiczna.

Wyroki dotyczące zakazów konkurencji

Zakazy konkurencji w prawie dystrybucji regularnie zajmują sądy. BGH zdecydował wyrokiem z dnia 6.10.1999 r. o roszczeniu dystrybutora kontraktowego do rekompensaty za karencję (Az. VIII ZR 34/99). Sędziowie z Karlsruhe podkreślili, że dystrybutor kontraktowy, któremu nałożono zakaz konkurencji po umowie, w określonych okolicznościach jest uprawniony do rekompensaty za karencję, analogicznie do przepisów dla przedstawicieli handlowych. Warunkiem roszczenia jest jednak, że dystrybutor kontraktowy jest zintegrowany z systemem dystrybucyjnym jak przedstawiciel handlowy i zobowiązany do przekazywania danych klientów.

W innym wyroku z dnia 5.2.1992 r. BGH orzekł, że zakaz konkurencji może być również dozwolony dla franczyzobiorców, o ile służy ochronie know-how franczyzodawcy (Az. KZR 23/90). Zakaz nie może jednak przekraczać niezbędnej miary. Rekompensata za karencję jest zazwyczaj również wymagana, jeśli zakaz stanowi ekonomiczne obciążenie.

OLG München w wyroku z dnia 13.2.2014 r. jasno określił, że już podczas trwania umowy dystrybucyjnej działanie sprzeczne z uczciwą konkurencją przez sprzedawcę może stanowić ważny powód do natychmiastowego rozwiązania umowy (Az. 23 U 2404/13). Z ogólnego obrazu stosunku umowy można wywnioskować zakaz konkurencji.

Prawidłowe uzgodnienie zakazu konkurencji

Zakazy konkurencji są skutecznym, ale wrażliwym narzędziem w prawie dystrybucyjnym. Chronią uzasadnione interesy, ale nie mogą być przesadzone. W związku z tym powinny być starannie i indywidualnie uzgadniane w umowie. Ponadto uzgodnienia powinny być regularnie kontrolowane i, w razie potrzeby, dostosowywane w związku z nowymi rozwojami prawnymi.

MTR Legal posiada wieloletnie doświadczenie w prawie handlowym i doradza w zakresie zakazów konkurencji i innych kwestii prawa dystrybucyjnego..

Skontaktuj się z nami Kontakt z nami!

Ogólne warunki umowy, skrótowo OWU, to przedformułowane warunki umowne, które jedna strona umowy, zazwyczaj przedsiębiorstwo, stosuje dla wielu umów. Mają one na celu ujednolicenie i uproszczenie procesów biznesowych. Zamiast negocjować każdą umowę indywidualnie, OWU stają się częścią umowy. Aby OWU mogły zostać prawnie zabezpieczone i były skuteczne, muszą być spełnione określone wymogi prawne.

Ogólne warunki umowy (OWU) są stałą częścią większości umów, zwłaszcza w relacjach biznesowych. Ważne aspekty, takie jak warunki dostawy, warunki płatności, gwarancja czy ograniczenie odpowiedzialności, mogą być częścią OWU. Ważne jest zawsze, aby przez OWU żadna ze stron umowy nie była nieuzasadniona poszkodowana. W przeciwnym razie odpowiednie klauzule OWU mogą być nieskuteczne, jak informuje kancelaria MTR Legal Rechtsanwälte, która doradza m.in. w zakresie prawa handlowego i umownego.

Włączenie OWU do umowy

Aby OWU stały się skuteczną częścią umów, muszą zostać udostępnione drugiej stronie przy zawieraniu umowy. Dzieje się to zazwyczaj poprzez wskazówki takie jak „Obowiązują nasze ogólne warunki umowy” z możliwością ich wglądu. Wywieszenie, załączenie lub link do strony internetowej mogą być opcjami dla wglądu. Druga strona musi także wyrazić zgodę na obowiązywanie OWU. W obrocie gospodarczym między przedsiębiorstwami (B2B) obowiązują nieco mniej rygorystyczne wymagania, jednakże konieczne jest również tutaj zawarcie jasnej umowy.

Należy zwrócić uwagę na tzw. klauzule zaskakujące: Zgodnie z § 305c niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB), klauzule OWU, które zostały niespodziewanie wprowadzone do umowy, bez uprzedniego uzgodnienia, na przykład poprzez ukryte lub nietypowe klauzule, nie są uznawane za włączone.

Nieuzasadnione poszkodowanie przez klauzulę OWU

Kluczowym punktem w OWU jest kontrola treści. Nie każda regulacja, którą przedsiębiorstwo umieszcza w swoich OWU, jest prawnie dopuszczalna. Zgodnie z § 307 BGB, klauzula OWU jest nieważna, jeśli powoduje nieuzasadnione poszkodowanie drugiej strony. Ma to miejsce, gdy klauzula nie jest zgodna z podstawowymi założeniami ustawy lub nieuzasadnioną ogranicza podstawowe prawa i obowiązki drugiej strony.

Zgodnie z § 308 BGB, również klauzule wymagające dokładniejszej analizy mogą być nieważne. Mogą to być na przykład klauzule, które przyznają użytkownikowi niewspółmiernie długie prawo do odstąpienia, przewidują niewspółmiernie krótki termin na dochodzenie roszczeń lub zakładają fikcyjną zgodę w razie milczenia klienta. Czy taka klauzula jest ważna, zależy od konkretnego przypadku, a zwłaszcza od charakteru umowy i interesów obu stron.

Zasadniczo niedopuszczalne są klauzule przewidujące całkowite wyłączenie roszczeń odszkodowawczych przy rażącym niedbalstwie, skracające okres przedawnienia wad przy nowych produktach do mniej niż jednego roku lub ogólnie wykluczające gwarancję. § 309 BGB określa, które klauzule są pod żadnym pozorem niedopuszczalne.

Skutki prawne nieważnych klauzul OWU

Jeżeli klauzula zostanie uznana za nieważną z powodu naruszenia § 307 do 309 BGB, jest nieważna – oznacza to, że nie wywiera żadnego skutku. Umowa jako taka pozostaje skuteczna, o ile może istnieć bez nieważnej klauzuli. Zamiast nieważnej klauzuli obowiązuje przepis ustawowy. Nie jest dozwolone zastąpienie nieważnej klauzuli podobną, nieco złagodzoną regulacją.

Skutki w przypadku niedozwolonych klauzul OWU

Użytkownicy niedozwolonych klauzul OWU ryzykują nie tylko ich nieważność, ale również konsekwencje z zakresu prawa konkurencji. Organizacje konsumenckie, stowarzyszenia konkurencyjne oraz konkurenci mogą napomnieć przedsiębiorstwa stosujące niedozwolone OWU. W konsekwencji grożą pozwy o zaniechanie i roszczenia finansowe.

Zasadniczo OWU są użytecznym narzędziem w obrocie gospodarczym. Nie mogą jednak służyć do jednostronnego osłabiania praw stron umowy. Prawnie zakazane lub nieuzasadniające klauzule są nieważne i mogą powodować dla przedsiębiorstw prawne oraz ekonomiczne konsekwencje. Przejrzystość, zrozumiałość i uczciwość powinny zatem zawsze być standardami przy tworzeniu OWU.

Regularna kontrola OWU pod kątem ich bezpieczeństwa prawnego jest zatem zalecana. W ten sposób można zapewnić, że nowe regulacje prawne będą odpowiednio uwzględniane.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza w prawie handlowym und prawie umownym.

Prosimy o kontakt z nami!

OLG Köln znacznie wzmocnił prawa przedstawicieli handlowych w stosunku do przedsiębiorstw. W uchwale z dnia 23 września 2024 r. OLG Köln wyjaśnił, że przedstawiciel handlowy nie musi zwracać otrzymanych dotacji po wypowiedzeniu umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia (sygn. akt 19 U 71/24). Odpowiednia klauzula umowna stanowi nieuzasadnione pokrzywdzenie przedstawiciela handlowego.

Jeśli współpraca pomiędzy przedstawicielami handlowymi a zleceniodawcami zostaje zakończona, może dojść do sporów prawnych z powodu zaległych płatności. Tym ważniejsze jest, aby w umowie z przedstawicielem handlowym dokładnie uregulować wzajemne prawa i obowiązki. Przy tworzeniu umowy należy pamiętać, aby respektowała zasady dobrej wiary i nie dyskryminowała żadnej ze stron w sposób nieuzasadniony. W przeciwnym razie odpowiednie klauzule mogą być nieważne, jak wskazuje kancelaria prawna MTR Legal Rechtsanwälte, doradzająca m.in. w zakresie prawa handlowego.

Dotacja kosztów musi być zwrócona przy wypowiedzeniu umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia

To pokazuje również decyzja OLG Köln. W opisywanej sprawie przedstawiciel handlowy zawarł z towarzystwem ubezpieczeniowym umowę agencyjną, która przewidywała m.in. wypłatę dotacji kosztów. Przyznane przedstawicielowi dotacje wynosiły łącznie około 44.000 euro i miały być zwrócone zgodnie z klauzulą umowną, jeśli umowa agencyjna zostanie wypowiedziana z ważnego powodu bez zachowania terminu wypowiedzenia. Zwrot miał być dokonany niezależnie od tego, która ze stron umowę wypowiada.

Do wypowiedzenia umowy bez zachowania terminu wypowiedzenia doszło ostatecznie ze strony przedstawiciela handlowego. Powodując się odpowiednią klauzulą umowną, przedsiębiorstwo zażądało następnie zwrotu dotacji kosztów.

OLG Köln odrzuca powództwo o zwrot

Sąd Okręgowy w Kolonii oddalił powództwo o zwrot, a OLG Köln potwierdził tę decyzję w postępowaniu apelacyjnym. OLG stwierdził, że klauzula zwrotu w umowie agencyjnej stanowi nieuzasadnione pokrzywdzenie przedstawiciela handlowego, a zatem jest niezgodna z § 307 ust. 1 BGB.

Klauzula przewidywała, że obowiązek zwrotu istnieje niezależnie od tego, która strona wypowiada umowę. W ten sposób przedstawiciel handlowy jest nieuzasadnione pokrzywdzony, ponieważ wymaga się od niego zwrotu nawet wtedy, gdy zakończenie umowy zostało spowodowane niewłaściwym zachowaniem spółki i dlatego przedstawiciel ją wypowiada. To kłóci się z zasadami dobrej wiary, zgodnie z OLG Köln.

Niedozwolona ingerencja

Sąd dalej wyjaśnił, że ryzyko zwrotu dotacji, nawet w przypadku słusznego wypowiedzenia bez zachowania terminu wypowiedzenia, faktycznie wywiera presję na przedstawiciela, aby nie korzystać z prawa do wypowiedzenia. To stanowi niedozwoloną ingerencję w prawo do kształtowania chronione przez prawo. Przedsiębiorstwo nie ma prawa do zwrotu dotacji kosztów, jak orzekł OLG.

Dzięki tej decyzji OLG Köln również wzmocnił prawo przedstawiciela handlowego do nadzwyczajnego wypowiedzenia umowy zgodnie z § 89a HGB. Podkreślono, że prawo to nie może być podważone przez sankcje finansowe.

Sprawdzenie klauzul umownych

Podczas tworzenia umowy powinno się zatem, zwłaszcza ze strony przedsiębiorstwa, zadbać o to, aby klauzule dotyczące zwrotu były zróżnicowane i odróżniały, która strona umowę wypowiada. Jak pokazuje decyzja OLG Köln, ogólne żądanie zwrotu przy wypowiedzeniu z „ważnego powodu” jest bezskuteczne, jeśli obciąża przedstawiciela nawet w przypadku słusznego wypowiedzenia.

Przedsiębiorstwa korzystające z podobnych klauzul muszą je teraz pilnie sprawdzić i dostosować. W przeciwnym razie ryzykują utratą roszczeń o zwroty lub prowokowaniem sporów prawnych. Dla przedstawicieli handlowych decyzja OLG jest natomiast sygnałem, że nie muszą się powstrzymywać od klauzul zwrotu, jeśli chcą wypowiedzieć umowę z ważnego powodu.

Decyzja OLG Köln także pokazuje, że ważne jest, aby strony przy tworzeniu umowy traktowały się uczciwie i przestrzegały zasad dobrej wiary. Istniejące umowy powinny więc być szczególnie sprawdzane pod kątem ustaleń dotyczących dotacji i zapewniać, że regulacje są prawnie bezpieczne.

MTR Rechtsanwälte doradza w prawie przedstawicieli handlowych i innych zagadnieniach z zakresu prawa handlowego.

Chętnie skontaktuj się z nami!

Czy stek, sznycel lub kiełbasa mogą być wegetariańskie lub wegańskie i czy produkt na bazie roślinnej może w ogóle być tak nazwany? To pytanie zajmowało Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wyrokiem z dnia 4 października 2024 r. (sygn. akt: C-438/23) TSUE wyjaśnił, że także wyłącznie roślinne produkty spożywcze mogą używać nazw produktów pochodzenia zwierzęcego, o ile nie istnieje prawnie określona nazwa dla tych produktów. Ogólny zakaz krajowy dotyczący oznaczania produktów wegetariańskich lub wegańskich np. jako stek nie jest dopuszczalny, orzekli sędziowie z Luksemburga.

Oznaczenie żywności jest częstym punktem spornym w prawie konkurencji. Zasadniczo nie mogą one być reklamowane w sposób, który mógłby wprowadzać konsumenta w błąd. Wegański stek może być sprzecznością, ale czy konsument jest tym wprowadzony w błąd, to inna kwestia, stwierdza kancelaria prawna MTR Legal Rechtsanwälte, która m.in. doradza w prawie konkurencji.

Francuski zakaz trafia przed TSUE

Punktem wyjścia dla postępowania przed TSUE było francuskie rozporządzenie, które zakazywało używania terminów takich jak „kiełbasa”, „stek” czy „sznycel” dla produktów roślinnych. Zakaz obowiązywał nawet wtedy, gdy produkty były wyraźnie oznaczone jako „wegańskie” lub „wegetariańskie” na opakowaniu.

Przeciwko temu rozporządzeniu wystąpiło kilka organizacji i firm. Uważały, że zakaz ogranicza ich swobodę działalności gospodarczej i szanse konkurencyjne. Dlatego domagały się uznania rozporządzenia za nieważne. Francuska Rada Państwa zwróciła się wtedy do TSUE. W centrum uwagi znalazła się kwestia, czy jest to zgodne z prawem unijnym – w szczególności z rozporządzeniem (UE) nr 1169/2011 – aby państwo członkowskie mogło zastrzec użycie określonych terminów wyłącznie dla produktów pochodzenia zwierzęcego, nawet jeśli nazwa jest uzupełniona o wyraźne oznaczenia takie jak „roślinne” czy „wegańskie”.

Ogólny zakaz niedopuszczalny

TSUE orzekł, że ogólny, pauschalny zakaz używania terminów mięsnych dla produktów roślinnych narusza prawo unijne, o ile nie istnieją prawnie określone, unijne nazwy. Krajowe prawo, które generalnie zastrzega określone terminy wyłącznie dla produktów mięsnych pochodzenia zwierzęcego, jest niedopuszczalne. Ponadto można przypuszczać, że informacje dostarczone zgodnie z rozporządzeniem zapewniają wystarczającą ochronę konsumentów, orzekli sędziowie z Luksemburga.

Jeśli państwo członkowskie UE nie wprowadziło prawnie określonej nazwy, nie można ich zabronić, aby producent wegańskiej lub wegetariańskiej żywności stosował popularne nazwy, wskazał dalej TSUE.

Użycie unijnego logo ekologicznego

W innym przypadku TSUE także wydał wyrok z dnia 4 października 2024 r. dotyczący użycia unijnego logo ekologicznego (sygn. akt: C-240/23). W tym postępowaniu chodziło o napój, który oprócz składników ekologicznych zawierał również dodane witaminy i sole mineralne. Niemieckie władze zabroniły producentowi stosowania unijnego logo ekologicznego na tym produkcie, ponieważ takie dodatki są dozwolone zgodnie z rozporządzeniem UE 2018/848 tylko wtedy, gdy są one prawnie wymagane. W tym przypadku tak nie było.

Producent sprzeciwił się temu stanowisku. Według niego, występuje nierówne traktowanie w porównaniu do podobnego produktu, który jest importowany z USA. Tło tego jest takie, że USA są uważane za kraj trzeci, którego przepisy dotyczące produkcji i kontroli są uznawane za równoważne z przepisami UE. Oznacza to, że produkty, które spełniają przepisy USA dotyczące ekologicznych lub biologicznych wyrobów, mogą być również sprzedawane w UE.

Niekorzystna sytuacja sprzeczna z zasadami konkurencji

TSUE w dużej mierze podzielił ocenę niemieckiego producenta i uznał, że występuje niekorzystna sytuacja sprzeczna z zasadami konkurencji. Jasno określił, że logo unijne ekologiczne można stosować na importowanej żywności tylko wtedy, gdy w pełni spełnia ona unijne przepisy dotyczące certyfikacji z unijnym logo ekologicznym. Samo uznanie równoważności standardów krajów trzecich nie jest wystarczające. W przeciwnym razie istnieje ryzyko wprowadzenia konsumentów w błąd i zakłócenia konkurencji na rynku wewnętrznym.

TSUE jednak ograniczył, że dotyczy to użycia unijnego logo ekologicznego. Jeśli kraj trzeci posiada własną certyfikację dla produktów ekologicznych/biologicznych, to może być ona używana również w UE, o ile nie sprawia wrażenia, że produkt spełnia unijne przepisy.

Wyroki TSUE pokazują, że firmy powinny nadal starannie projektować nazwy swoich produktów i transparentnie informować o składnikach oraz sposobie wytwarzania.

MTR Legal Rechtsanwälte doradza w ochronie własności intelektualnej i w Prawie konkurencji.